Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Người trẻ dễ dàng phát ngôn?

Trên các diễn đàn mạng xã hội, một bộ phận không hề nhỏ của giới trẻ đang thi nhau bày tỏ cảm xúc phẫn nộ về câu chuyện bảo mẫu hành hạ trẻ em tại quận 12 vừa được báo chí đưa ra ánh sáng. Sẽ chẳng có gì để nói nếu các phát biểu chứa nhiều bức xúc kia không chĩa mũi vào tất cả các bảo mẫu. “Bảo mẫu giờ toàn ác vậy, không có ai hiền”. “Giáo dục giờ toàn thế thôi, điểm thấp thì mới thi vào sư phạm”. Không khó để gặp những nhận định mang tính quy chụp, đầy chủ quan như thế khi đọc các bình luận của giới trẻ trên mạng xã hội. Việc lấy từng cá nhân, từng cá thể, từng bộ phận để từ đó kết luận nhận xét về cái toàn bộ, cái chung cuộc là hoàn toàn không có căn cứ. Trước đó, giới trẻ cũng thi nhau dùng những lời lẽ không hay khi bàn luận về câu chuyện đề xuất thay đổi tiếng Việt của một nhà nghiên cứu nọ. Hay trước đó nữa là câu chuyện một người mẫu ra sản phẩm âm nhạc.

Vấn nạn “anh hùng bàn phím” càng lúc càng trở nên nhức nhối hơn bao giờ hết. Kiến thức còn nông, thiếu suy nghĩ, thiếu sự thấu tình đạt lý nhưng lại thừa sự nông nổi để thi nhau phát biểu những nhận định hoàn toàn cực đoan. Ngôn ngữ khi phát biểu thì lại rất kém văn hóa. Ở một chừng mực nhất định, nó cho thấy phần nào bức tranh về nền giáo dục. Vai trò của cả gia đình lẫn nhà trường ra sao trong câu chuyện dễ dàng phát ngôn của giới trẻ? Chế tài nào cho những phát ngôn trên mạng cần được đưa vào luật? Nhưng sâu xa hơn, làm thế nào để giáo dục cho giới trẻ về ý thức phát ngôn nói chung, ý thức phát ngôn trên mạng xã hội nói riêng? 

Tình trạng giới trẻ thường xuyên phát biểu tiêu cực vô căn cứ về các vấn đề trong xã hội cho thấy phần nào niềm tin của giới trẻ đối với hoàn cảnh sống hiện tại. Các em dễ dàng quy chụp một hành động sai trái của một cá nhân cho tất cả các trường hợp tương tự. Báo chí đưa tin một trường hợp cảnh sát giao thông nhận hối lộ, lập tức các em lao vào phẫn nộ toàn bộ lực lượng thi hành công vụ. Truyền thông đưa ra ánh sáng một nơi sản xuất thực phẩm kém chất lượng, các em lập tức lao vào bức xúc tất cả các doanh nghiệp công ty. Hay đơn giản hơn, một ngôi sao nghệ sỹ bất kỳ có hành động, phát ngôn gì đó lạ tai lạ mắt, lập tức các em lao vào bình phẩm từ xuất thân cho đến nhân cách của người đó! Vì đâu mà xã hội ngày nay lại đem đến cho các em những ánh nhìn thành kiến với tất cả đến vậy?

Ở một góc nhìn khác, chính vì thái độ dễ dàng bức xúc, dễ dàng phát biểu những lời lẽ vô căn cứ, tự suy diễn mà đôi lúc giới trẻ trở thành những con rối cho những trò dắt mũi của truyền thông. Hẳn chúng ta chưa quên câu chuyện Hương mắt lồi từng xôn xao dư luận. Hay hàng tá các câu chuyện tương tự. Chỉ cần một ai đó đưa lên mạng xã hội thông tin thất thiệt thì giới trẻ như những con thiêu thân lao vào thông tin không kiểm chứng, thi nhau chửi bới, thi nhau chia sẻ với tốc độ chóng mặt.

Trần Xuân Tiến
(Trường Đại học Văn Hiến)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 481

Ý Kiến bạn đọc