Văn học nước ngoài

Người nhập cư

Có chút gì đó buồn buồn, gần như sầu thảm nơi vẻ đẹp của nàng, và từ lúc nàng mở cửa nhìn anh với vẻ cam chịu, Yakubu cảm thấy bị nàng thu hút. Giống như là nàng đã vươn tới lôi anh vào một vòng tròn trong đó chỉ có anh và nàng tồn tại.

“Cô là bà Osasa?”, anh hỏi. Nàng bật ra một tiếng reo vui khi mở bì thư dày màu nâu anh đem lại cho nàng và thấy chiếc vé máy bay bên trong. Vẫn đứng, nàng đọc lá thư ngắn kèm theo vé.

“Tôi đến hôm qua và tôi sẽ lại đi vào tuần tới. Chồng cô muốn tôi trở về với cô”, Yakubu nói.

Anh đã không ngờ một người như Osasa hàng xóm của anh, gần 50 tuổi, lại có được người vợ trẻ như vậy. Nàng có thể chưa đến 30. Khi nàng mời anh ở lại ăn trưa anh nói vâng, dù anh đã định ăn trưa với bạn bè. Trong bữa ăn anh biết thêm về nàng: nàng là một y tá, không có con, sống chung với em dâu vì họ đã bán nhà hai năm trước khi Osasa sắp đi Mỹ sau khi được chương trình Định cư Đa dạng lựa chọn. Nàng hồn nhiên nói: “Anh ấy cần đem theo ít tiền vì tụi tôi không rõ nước Mỹ sẽ như thế nào”.

Họ ngồi nơi cái bàn ăn hình vuông, Naomi ở phía bên trái anh, đối diện với anh là em dâu của nàng ngồi sát bên đứa con gái 5 tuổi tên Abigail, như để bảo vệ nó trước người lạ. Em dâu nàng đã từ chỗ làm về nhà vài phút sau khi anh đến, có con gái đi theo, và tỏ ra bất ngờ khi thấy một người đàn ông lạ nơi phòng khách. Chị ta đi qua mặt anh mà không nói một lời và từ chỗ ngồi của mình anh nghe được tiếng chị trong nhà bếp hỏi Naomi: “Anh ta là ai?”.

Chị ta có chiếc cổ cao gầy, chiếc cổ mà anh tránh không nhìn vì sự tàn tạ thể hiện rõ ở đó. Chị không nói nhiều, nhưng mắt chị đăm đăm nhìn chiếc phong bì lớn để chính giữa bàn. Và khi chị không nhìn vào phong bì thì chị thầm đánh giá về Yakubu. Anh nghĩ, chị ta thật là một người phụ nữ ảm đạm.

“Nước Mỹ như thế nào?”, Abigail hỏi và mẹ của cô bé nhắc ngay là bé không được nói trong khi ăn.

“Đó là một quốc gia lớn, có nhiều cơ hội”, anh nói.

“Còn anh tôi thì sao, chắc là bây giờ anh ấy giàu?”, người em dâu của Naobi hỏi. Yakubu trả lời thành thật và ngắn, hướng về Naomi, “Anh ấy có việc làm tốt, có hai chiếc xe – một để cho mình, còn chiếc kia thì chờ cô”.

Anh nói với nàng về căn hộ đẹp, mà nàng sẽ sớm gọi là nhà, về những người hàng xóm thân thiện tất cả đều chờ đợi nàng đến, nhưng anh không nói là chồng nàng sắp chết.

Anh-minh-hoa---Nguoi-nhap-cu

*

Họ lên đường vào một chiều chủ nhật trời mát. Trên máy bay, ngồi bên Naomi, Yakubu chợt trở nên thích nói. Anh muốn hỏi nàng về những dự định, những mong đợi của nàng, nhưng nàng rất buồn ngủ vì đã trải qua suốt tối hôm trước với bạn bè, nói lời chia tay, quá sôi nổi đến không ngủ được. Suốt 2 năm nàng đã chờ đợi chuyến đi này, và bây giờ điều nàng chờ đợi đang diễn ra mà còn tưởng như không thực. Nàng ngủ li bì, chỉ thức dậy để ăn và đi vào phòng tắm. Anh xem phim, và giữa hai đợt chiếu phim thì anh lật xem tờ tạp chí của hãng hàng không. Anh nhìn nàng ngủ say bên cạnh và tự nhắc mình nàng là một người phụ nữ đã có chồng để ngăn mình vuốt mái tóc thắt bím của nàng. Anh nhớ đến năm đầu tiên anh ở Mỹ, cách đây 4 năm. Anh đã đi học để lấy bằng cử nhân MBA ở Đại học MIT tại Boston. Năm đó trời tuyết dữ đến mức anh ở nhiều tuần trong phòng, ngồi bên lò sưởi, khổ sở muốn chết được vì tuyết trắng ngập tràn bên ngoài cửa sổ. Anh cảm thấy như là sắp tận thế. Từ đó về sau anh cảm thấy ghét mùa đông, và anh đã cắt đứt cuộc tình với cô bạn gái yêu tuyết đến mức viết những bài thơ về tuyết. Dù anh đã ở lại Boston sau khi tốt nghiệp, chẳng bao giờ anh nhận một việc làm ổn định vì anh muốn tự do tìm đến vùng khí hậu ấm áp ngay khi tuyết đầu mùa đổ xuống. Khi anh nhìn ra cửa sổ, thấy một màu trắng xóa, và bất chợt cảm thấy kinh hoàng, ngày hôm sau anh phải bỏ đi.

Sự di trú hàng năm của anh dần dà mang phẩm chất tiêu dao, anh đi từ thành phố này đến thành phố khác, nhận những công việc bổ khuyết, cố gắn kết với đất nước mênh mông này, tìm một điều gì còn chưa rõ. Gần đây anh để ý đến khía cạnh vô mục đích, vô lối của những chuyến đi của mình, và vì thế mùa xuân này khi anh dạy ở một trường đại học tại Minnesota, anh bắt đầu đắn đo với ý nghĩ ở lại suốt mùa đông, và nếu anh sống được như thế, anh có thể xin một việc làm ổn định.

Trên chiếc taxi từ phi trường anh thở dài khi nhìn lá của hàng cây thích đang mất đi màu xanh của chúng. Sắp mùa thu rồi. Lá cây sẽ hồng, rồi đỏ, rồi nâu trước khi rơi xuống đất.

*

Naomi thức dậy lúc 5 giờ sáng và lặng lẽ ra khỏi giường, cẩn thận không làm thức chồng nàng đang ngáy ngủ. Mỗi ngày nàng có thể thức giấc đúng giờ y như vậy mà không cần đồng hồ báo thức. Nàng vào phòng tắm, tắm nhanh và thay đồ để đi làm. Đây là tháng thứ ba của nàng ở Mỹ và nàng đã tìm hiểu được đất nước này khắc nghiệt như thế nào để giữ vững sự sung túc tự thân của nó. Nàng đã lấy được bằng lái xe và có hai việc làm – một ở nhà hàng MacDonald gần nhà và việc kia là làm y tá trong một dưỡng đường tư nhân. Khi nàng mặc đồ trong ánh sáng lờ mờ nàng cảm thấy mắt của Osasa dõi nhìn nàng. Nàng tránh nhìn mắt anh khi nàng đi lúc trời mờ sáng. Sự bực tức không chịu từ bỏ nàng từ khi nàng đến đây mà cứ âm ỉ trong ngực nàng. Không ai nói cho nàng biết gì hết. Ngày đến đây nàng nghĩ nàng đang gặp một người lạ khi gặp anh nơi cửa, anh cố gắng để đứng thẳng, mắt anh trũng, người gầy trơ xương. Nàng đã quay sang Yakubu đang cầm túi xách của nàng như muốn hỏi anh có gì nhầm lẫn không, và anh đã quay mặt đi, tránh nhìn mắt nàng. Đêm đầu tiên đó họ ngồi nhìn nhau, nàng biết được nhiều việc thật sự tệ hại như thế nào. Osasa mắc một chứng bệnh gan. Anh không có bảo hiểm sức khỏe, các bác sĩ cho là bệnh đã ở giai đoạn cuối, mà anh không có một xu trong nhà băng. Nàng đã không hỏi anh tiền bán nhà đã đi đâu, hay tại sao phòng quá ít đồ đạc như thế. Tất cả những gì nàng hỏi là: “Làm sao để em có việc làm?”.

Tuần lễ nàng đến Osasa có vẻ hồi phục tạm thời và tổ chức một tiệc bất ngờ đón mừng nàng. Khi nàng đi tìm việc làm về nhà thì thấy phòng khách đông người, Osasa ở giữa, tất cả nhìn nàng tươi cười, rồi mọi người chúc mừng nàng, cụng ly với nàng. Những khuôn mặt lạ. Nàng nhận ra người chủ nhà, ông Malum, và gia đình ông. Ông chủ nhà vóc người thấp, rậm râu, tuổi chừng 60 và đã sống ở Mỹ hơn 10 năm. Ông nói bằng giọng Mỹ, dù vậy khi ông sôi nổi giọng Nigeria cứ muốn trỗi lên. Ông kết thúc mỗi câu nói bằng chữ: “You know”. Ông có 5 người con, 3 con là của cuộc hôn nhân đầu tiên và 2 con từ cuộc hôn nhân thứ hai. Ông đã đến Mỹ bằng hộ chiếu du lịch và ở lại luôn. Vợ ông và 3 con ông đến sau. Vợ ông không thích ứng được với cuộc sống mới. Bà cứ đi về Nigeria thăm nhà, và trong một chuyến về thăm như vậy bà không trở lại nữa. Sau khi ly dị ông lấy một người vợ Mỹ, tên Vanessa, bà này có một ngôi nhà hai tầng được thừa hưởng từ người chồng trước. Đó là ngôi nhà kiểu thuộc địa, cũ, tầng trệt cho Osasa và Yakubu thuê, hai hộ, với một phòng khách và nhà bếp.

“Cứ tự do trong nhà này, you know”, ông nói với Naomi trong khi lắc lắc bàn tay nàng. “Bây giờ cô là người nhà rồi, you know. Chúc mừng đến Hoa Kỳ. Đây thực sự là nước Mỹ. Cô rồi sẽ quen với mọi chuyện, you know. Mất chút thời gian”.

Vanessa, vóc người cao, mập, tóc đỏ, nhìn khá khôi hài trong bộ áo thụng của người Nigeria, mà rõ là bà mặc vì buổi tiệc. Yakubu ngồi ở một góc với ly rượu trong tay, mắt anh nhìn theo Naomi khi nàng đi quanh phòng để Osasa giới thiệu với mọi người. Anh cảm thấy ghét vẻ hả hê, lúc nào cũng cười của Osasa. Làm sao mà anh ta lại không thấy vẻ mệt mỏi của nàng, nụ cười gượng gạo và cứng nhắc của nàng khi nàng cứ nói nhỏ câu “Thank you” với những bộ mặt tươi cười. Anh đã thấy cũng cái nụ cười hả hê đó trên khuôn mặt của Osasa trong tuần lễ anh dọn đến ở làm hàng xóm của Osasa cách đây gần 8 tháng. Anh nghe tiếng gõ cửa hộ của anh, và khi anh mở cửa thì thấy Osasa đứng đó với một nàng tóc vàng nẩy nở. Anh ta để một tay sau lưng nàng tóc vàng, bàn tay úp lên mông nàng, áo sơ mi của anh ta mở phanh ngực, bộ ngực lông lá thể hiện nam tính, cái bụng bia phình ra ngoài chiếc áo sơ mi không cài khuy giống như một quả bầu bóng lưỡng.

“Tôi là Osasa. Tôi là hàng xóm của anh, đồng hương Nigeria. Tôi đến chúc mừng anh. Đây là Melanie, cục cưng của tôi. Nói hello đi Melanie”. “Hello”, Melanie nói.

Những ngày sau đó Yakubu quen với cách sống khoái lạc chủ nghĩa của người hàng xóm: Osasa ngủ suốt ngày, để rồi đến tối thì thuê một chiếc limousine đưa anh ta đến sòng bạc, ở đó anh ta đánh bạc suốt đêm, rồi về nhà vào lúc bình minh với một trong nhiều cô bồ. Đôi khi anh ta ngồi với cô bồ ở phòng khách, khoe cô ta với bất kỳ ai tình cờ đi ngang qua. Tất cả các cô gái có những cái tên tương tự nhau: Melanie, Melisa, Melinda, và có cùng đôi mắt thản nhiên đó, cũng mái tóc vàng xù đó, cũng đôi vú lớn quá khổ đó trong cái áo ngực nhỏ đó. Yakubu ngạc nhiên vì sự ham hố khoái lạc của người đàn ông, lại ở cỡ tuổi đó. Cứ như thể quê hương mới này là một cái bánh khổng lồ và anh ta sẽ ăn không ngừng nghỉ cho tới khi ăn hết cái bánh. Yakubu tự hỏi tiền đâu mà anh ta xài cho xe limousine và sòng bạc. Rồi đột nhiên Osasa ngã bệnh, và lần đầu tiên Yakubu biết còn có một bà Osasa ở Nigeria, khi anh về thăm nhà Osasa muốn anh làm ơn đưa bà ấy theo khi anh trở lại.

*

Bốn tháng sau bữa tiệc, vào ngày 15/12, đợt tuyết đầu tiên trong năm rơi, và không cần mở cửa sổ Yakubu cũng biết quang cảnh là như thế này: cây oằn mình dưới sức nặng của tuyết, đường sá bị lấp cả tấc bởi tuyết trắng. Anh đi ra nhà bếp để làm một tách cà phê, và từ hành lang anh thấy Naomi qua khung cửa nhà bếp mở. Nàng một mình, mặc bộ đồ y tá, áo gió của nàng vắt trên một chiếc ghế – nàng sắp đi làm và hẳn đã dừng lại để uống vội một tách cà phê. Hai bàn tay nàng ôm cái tách, đang nhìn tuyết treo trên những nhánh cây bu lô trụi lá ngoài cửa sổ. Anh cảm thấy tim đập nhanh khi nhìn nàng từ cửa. Anh thường cố tránh lối đi của nàng, để giấu cảm xúc bối rối luôn luôn có nơi anh mỗi khi nàng ở gần. Anh vui với cách nàng nhanh chóng ổn định nhiều việc cấp thiết, về cách nàng đã học hỏi để tự lo theo cách nước Mỹ đòi hỏi mọi người mới đến. Nhưng bất kỳ khi nào họ gặp nhau, trong nhà bếp, hay trong phòng khách nơi nàng thỉnh thoảng ngồi một mình để xem truyền hình, anh để ý thấy một vẻ bối rối, ngượng ngập và thỉnh thoảng tổn thương trên mặt nàng khi nàng nhìn anh. Anh có thể nói là nàng muốn nói chuyện, để tâm sự với anh. Giờ thì chắc nàng đã biết về quá trình của chồng nàng trong 2 năm ở Mỹ. Cách đây mấy tuần nàng đã gõ cửa phòng anh và hỏi anh có biết một cô gái tên là Melodie hay không. Ngay lập tức anh biết đó là một trong những cô bồ tóc vàng của Osasa. “Có gì không?”.

“À, cô ta đến, gõ cửa, và khi tôi mở cửa cô ta có vẻ ngạc nhiên rồi cô ta nói cô ta nhầm hộ… Tôi nghĩ có lẽ anh là người cô ta đến tìm”.

Họ đang đứng trước căn hộ của anh. Đầu nàng cúi xuống, nàng đang mặc đồng phục y tá, giày trắng. “Lúc ấy anh không có nhà”.

“Tôi không nhớ cái tên đó”, anh nói. Anh thấy được những thắc mắc hiện trên mặt nàng, theo cách mắt nàng nhìn mặt anh, mong anh nói thêm, nhưng đồng thời cũng mong anh đừng nói gì cả. Nàng có vẻ mệt mỏi, thiếu ngủ.

Anh thay đổi đề tài. “Tôi thấy cô đã bắt đầu một công việc khác”.

“Dạ. Osasa đã nói chuyện với một người bạn điều hành một cơ sở điều dưỡng”.

Họ đứng đó, nàng với đầu hơi cúi xuống, anh tựa người vào khung cửa, một quyển sách trong tay anh. Anh muốn với toàn bộ trái tim mình là cầm tay nàng, đưa nàng vào căn hộ của anh, khép cửa lại và không bao giờ mở ra nữa. Sau cùng nàng thở dài và nói: “Giờ tôi phải đi làm”.

“Vâng”, anh nói.

Anh bước vào nhà bếp và nói nhỏ: “Cuối cùng ở đây rồi cũng tuyết”.

Nàng vội cúi đầu xuống và lau mắt trước khi quay sang anh với một nụ cười. Anh thấy vệt nước mắt rõ ràng bên dưới hai mắt nàng. Anh ngồi xuống bên cạnh nàng và cầm tay nàng. “Có chuyện gì sao, chồng cô ổn không…?”, anh hỏi. Có phải là tim anh đã rộn ràng hy vọng về một thời điểm?

“Anh ấy khỏe… như thường lệ. Tôi đang nhìn tuyết và cảm thấy buồn. Tôi không biết tại sao, ngoài ra tôi chỉ cảm thấy mệt, như thể tuyết rơi lên tôi, đè tôi xuống”.

“Tôi cũng cảm thấy vậy mỗi khi trời tuyết”, anh nói. “Tôi không thể chịu nổi”.

Họ ngồi như thế một lúc, nhìn tuyết ngoài cửa sổ, rồi nàng đứng dậy lấy tách cà phê đem lại bồn rửa. Anh đứng dậy đi theo nàng. Khi anh lại gần nàng quay lại nhìn anh vẻ thắc mắc, nhưng anh không nói gì. Anh ôm nàng trong tay anh và hôn nàng, sau một thoáng ngập ngừng môi nàng đáp lại môi anh. Rồi nàng đặt tay nàng lên ngực anh đẩy nhẹ anh ra. Anh lùi lại nhìn nàng lấy áo gió rồi bước ra ngoài.

Đó là một nụ hôn từ biệt. Anh đã quyết định rời đi tìm một nơi ấm hơn trong buổi sáng.

(Từ The Immigrant)

Helon Habila (Nigeria)
Võ Hoàng Minh (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 402

Ý Kiến bạn đọc