Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Ngôn ngữ “tuổi teen” -một sự lai căng?

Ngôn ngữ “tuổi teen” đang được giới trẻ tôn vinh vào hàng… sành điệu. Nhưng càng “sành điệu” bao nhiêu thì tiếng Việt lại càng bị bám bụi bẩn bấy nhiêu. Phải chăng nước Việt Nam văn hiến ngàn năm giờ đã/đang/sẽ xuất hiện một tầng lớp mà cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng ví von là “một lũ lai căng”?

TIẾNG’ VIỆT – NGÔN NGỮ BẢN SẤC DÂN TỘC VIỆT ĐÃ BỊ MÉO MÓ?

Theo Karl Marx (1818 – 1883) và Friedrich Engels (1820 – 1895), chính lao động đã tạo ra ngôn ngữ. Bởi nhờ có ngôn ngữ con người mới có thể truyền tải kinh nghiệm, tập hợp được lực lượng sản xuất và khiến hành động lao động được thực hiện nhịp nhàng và ngày một tinh vi hơn. Trong cuốn “Tác dụng của lao động trong sự chuyển biến từ vượn thành người”, Friedrich Engels viết: “Đem so sánh con người với các loài động vật, ta sẽ thấy rõ rằng ngôn ngữ bắt nguồn từ trong lao động và cùng nảy sinh với lao động, đó là cách giải thích duy nhất đúng về nguồn gốc của ngôn ngữ” (Xem: Mác, Ăngghen, Lênin bàn về ngôn ngữ. Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1992, tr.15).

Người Việt cổ cũng nhờ lao động mà phát sinh ra ngôn ngữ của chính mình.

Và do đó, nhờ người Việt cổ có ngôn ngữ chung nên những công trình thủy lợi như được đề cập trong truyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh” đã có sức lan tỏa nhanh chóng và hiệu quả đến toàn thể cộng đồng.

Nhà nước Văn Lang ra đời chứng tỏ người Việt cổ cũng đã có chữ viết dù cho đến hiện nay vẫn chưa tìm ra được chứng cứ tin cậy chứng minh về điều này. Tuy nhiên, nếu đã có Nhà nước thì phải có chữ

viết để điều hành các công việc hành chính, như trong truyện Thánh Gióng có sứ giả đem lệnh của vua Hùng đi từng làng truyền tin vua Hùng cầu hiền tài giúp nước. Sau này, không biết vì lý do gì, chữ Việt cổ không còn được sử dụng hoặc đã trở thành một “văn tự chết”. Hiện nay có quan điểm cho rằng, chữ Việt cổ là chữ Khoa Đẩu.

Nói dông dài như vậy cũng là để chứng tỏ cùng với quá trình dựng nước và giữ nước của người Việt, tiếng mẹ đẻ đã góp phần không nhỏ trong việc giữ gìn bản sắc của dân tộc. Nhưng dù tầng lớp trí thức sử dụng chữ Hán hoặc chữ Quốc ngữ như hiện nay thì tiếng mẹ đẻ vẫn đứng vững trong lòng dân tộc.

Tiếng Việt giàu và đẹp chính là vì nó đã trường tồn sau lũy tre làng suốt 1.000 năm Bắc thuộc, không bị bẻ cong bởi chữ Hán, chữ Pháp và Anh ngữ trong một thời gian khi các thế lực ngoại bang thực hiện sự “đồng hóa” văn hóa. Chính tiếng Việt đã tạo nên sự đậm đà, sâu lắng cho người Việt Nam, một dân tộc yêu thơ, văn và lao động cộng đồng. Cách đây gần trăm năm, Phạm Quỳnh, cố học giả, nhà báo, nhà văn đã viết: “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn…” cũng là bởi tác phẩm này viết bằng chữ Nôm, là thứ chữ do chúng ta sáng tạo ra.

Nhưng hiện nay, các nhà nghiên cứu ngôn ngữ đã chỉ ra nhiều biểu hiện sử dụng tiếng Việt một cách tùy tiện, xu hướng lai căng, “lạm phát” sử dụng các yếu tố tiếng nước ngoài, đặc biệt là tiếng Anh, sự “sáng tạo” một cách vô nguyên tắc tạo ra xu hướng quái dị, kỳ quặc trong sử dụng ngôn ngữ, thậm chí là đi ngược lại với đạo lý truyền thống, thuần phong mỹ tục của dân tộc, thể hiện sự sa sút ve nhân cách. Không chỉ là các bạn trẻ thế hệ 8X, 9X còn nông nổi, bồng bột, thích cái mới lạ, khác người, thích “cá tính” mà ngay cả các phương tiện thông tin đại chúng cũng đã góp phần không nhỏ tạo nên sự hỗn loạn, “ô nhiêm” của đời sống ngôn ngữ.

NGÔN NGỮ “TUỔI TEEN” – HỘI NHẬP NHƯNG ĐÃ HÒA TAN? ‘

Sự hội nhập sâu rộng quốc tế đã tạo cho Việt Nam nhiều thời cơ và bên cạnh đó, tạo ra nhiều thử thách. Đối với tiếng Việt thì đó là nguy cơ bị hòa tan, trộn lẫn với những ngôn ngữ quốc tế và ngôn ngữ “phá cách”.

Trong giao tiếp hiện nay, thay vì nói “đồng ý” thì nhiều người lại dùng từ OK. Thậm chí việc sử dụng tiếng Anh thuần nhất trong giao tiếp cũng khiến cho những người Ăng-lê xứ sương mù cũng phải lắc đầu ngao ngán. Chẳng hạn, thay vì nhắn tin là Good Night (Chúc buổi tối vui vẻ) thì giới trẻ Việt giờ đây chỉ nhắn là g9. Từ g9 được giới trẻ hiểu ngầm là Good Night. Nhưng nếu phân tích thì nó lại là một từ viết tắt không chính xác và khá… khôi hài. Bởi g thì có thể là good nhưng 9 thì nào có phải là night (bởi 9 là nine).

Chỉ bằng một ví dụ như vậy ta đã thấy được việc sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay rất tùy tiện, tạp nham, cẩu thả. Nhiều người cho rằng ngôn ngữ teen không tác động lớn đến đời sống và sự học hành của thanh thiếu niên Việt Nam hiện nay. Nhưng sự thực hoàn toàn ngược lại và khá nghiêm trọng.

Chẳng hạn, một học sinh đã trả lời email một phóng viên như sau: “>

NGUYỄN VĂN TOÀN

(P. Phú Hiệp, TP. Huế)
 

Ý Kiến bạn đọc