Ngoài nước

Ngôi sao chuyên thủ vai các nữ hoàng

Tại lễ trao giải Oscar – 2007, Helen Mirren 63 tuổi người Anh đã được trao bức tượng vàng Oscar cho vai nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, do bà thể hiện qua bộ phim The Queen của đạo diễn Stephen Frears. Tính đến thời điểm hiện nay, Helen Mirren là nghệ sỹ duy nhất trong lịch sử bộ môn nghệ thuật thứ bảy thủ vai cả hai đời Nữ hoàng Anh trùng tước hiệu, gồm Elizabeth đệ nhất (1533-1603) và Nữ hoàng Elizabeth đệ nhị đang tại vị, xứng đáng được tôn vinh danh hiệu “Nữ hoàng màn bạc”. Ngoài giải Oscar của năm 2007, Helen Mirren còn đoạt giải Emmy – 2006 (giải Phim truyền hình danh giá nhất) cho vai diễn về Elizabeth đệ nhất trong loạt phim cùng tên trên màn ảnh nhỏ, rồi tượng Sư tử vàng vai nữ diễn viên chính xuất sắc nhất của Liên hoan phim Venice – 2006 và hai giải Quả cầu vàng cho cả hai phim nói về cuộc đời các nữ hoàng.

Chào đời vào cuối tháng 7-1945 dưới cái tên Helen Lydia Mironoff tại Chiswick, phía tây thủ đô London trong gia đình có mẹ là người Anh, còn cha xuất thân từ một dòng tộc Nga danh giá, với những đại diện tiêu biểu từng xuất hiện trong cuốn tiểu thuyết bất hủ Chiến tranh và hòa bình của đại văn hào Leo Tolstoy. Người ông Piotr của Helen đương chức tùy viên quân sự sứ quán Sa hoàng tại Anh khi Cách mạng Tháng Mười bùng nổ. Sau khi ông nội mất vào đầu thập niên 1950, cha Helen đổi tên mình từ Vasil Mironoff sang Basel Mirren “cho giống dân Ăng-lê hơn”. Dưới sức ép của người cha lúc sinh thời, Basel trở thành nhạc công vĩ cầm của dàn nhạc giao hưởng London suốt một thời gian dài. Nhưng sau Thế chiến II, ông chuyển qua nghề lái taxi cho đến cuối đời. Tới tận năm 16 tuổi, Helen vẫn chưa hề vận “váy ngắn áo cộc”, chưa một lần bước vào quán cà phê, cũng như không có bạn trai. Trong các bữa ăn cha mẹ cấm ngặt hai chị em nói những chuyện tầm phào, chỉ được phép trao đổi các vấn đề nghiêm túc như văn học, nghệ thuật, triết học… Helen lén đi xem kịch lần đầu một mình khi đang là một nữ sinh 13 tuổi, cô đã say mê thưởng thức vở Hamlet của William Shakespeare. Còn vai diễn đầu tiên của cô là trên sân khấu học đường, khi Helen thủ vai nữ nô lệ vô danh Kaliban trong một vở hài kịch cũng của Shakespeare.

So-487--Helen-Mirren---Anh-1
H. Mirren đoạt tượng vàng Oscar đầy mơ ước ở ngưỡng “lục tuần”.

Tuy cha mẹ muốn hướng con gái út theo nghề sư phạm, nhưng Helen lại chọn nghiệp diễn viên. Khi biết cô con gái 20 tuổi thường đi làm thêm vào buổi tối cốt để trở thành một diễn viên chuyên nghiệp, bà mẹ đã nghiêm khắc cảnh báo: “Dòng dõi trâm anh thế phiệt như nhà ta không thể chạy tới chạy lui trên sàn diễn tầm thường được!”. Mặc kệ, Helen Mirren cứ gắn bó với sân khấu, nơi cô có thể tách biệt với cuộc đời phũ phàng trong một vài giờ – càng lâu bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Suốt 7 năm ròng cô đã trau dồi nghiệp diễn tại Nhà hát Hoàng gia Shakespeare – “cái nôi” đào tạo hầu hết những diễn viên Anh nổi tiếng nhất.

Vai đầu tiên của cô trên sàn diễn chuyên nghiệp vào năm 1967 cũng là một nữ hoàng – Cleopate. Vài tháng sau Helen đã dám khỏa thân chạy trên sân khấu, một hiện tượng gây chấn động công luận ở đầu nửa cuối thế kỷ trước, khiến người đương thời chế nhạo cô là “quả bom sex của William Shakespeare”. “Tôi luôn muốn làm điều gì đó thật khác biệt trên sàn diễn – Helen Mirren thừa nhận – Trong một khoảnh khắc bất chợt giữa đời thường tôi chợt nhận ra rằng chỉ nội điều ấy cũng đủ rồi”.

Người diễn viên trẻ tuổi rời quê hương vào đầu thập niên 1970, để theo đoàn kịch thể nghiệm của Peter Brook lưu diễn vòng quanh thế giới. Helen Mirren xuất hiện lần đầu trên màn ảnh lớn vào năm 1968 lúc 23 tuổi, qua nữ nhân vật Hermia trong bộ phim A Midsummer Night’s Dream của đạo diễn Peter Hall (1930-2017). Trong vòng một thập niên rưỡi sau cô đã “thủ” hơn 40 vai khác nhau – kể cả trên màn ảnh nhỏ. Tiêu biểu là các phim như Caligula (1979) với nhiều cảnh “cực nóng”, hay Long Good Friday (1980) thể hiện đẳng cấp “siêu sao” của Mirren… Kiệt tác đầu tiên cô tham gia đóng ở kinh đô điện ảnh Hollywood là vào năm 1985, qua bộ phim White Nights của đạo diễn Taylor Hackford – người đã quyết định tổ chức đám cưới với Helen Mirren 13 năm sau tại Scotland.

Một bộ phim “nóng” khác mà Mirren thủ vai chính khi đã… 58 tuổi. Đó là Calendar Girls (2003), kể lại câu chuyện thật về những người đẹp đã quá tuổi trung niên, can đảm “ở trần” lên lịch cùng mục đích từ thiện. Cũng trong năm này, người nữ diễn viên huyền thoại đã được đích thân Nữ hoàng Elizabeth đệ nhị phong tước hiệu Dame (quý bà, tương tự như với Sir – quý ông), danh hiệu chỉ dành cho những ai được ban tặng huân chương Đế chế Anh (OBE).

Trở lại với The Queen, bộ phim đã đưa Dame Helen Mirren lên tuyệt đỉnh danh vọng của nghề nghiệp. “Tôi đã nghiên cứu hàng trăm tiếng đồng hồ với những thước phim quay về Nữ hoàng Elizabeth đệ nhị, cũng như nghiền ngẫm tất cả những gì có liên quan đến đời sống hoàng tộc. Càng cẩn trọng trước mỗi cảnh quay bao nhiêu, tôi càng thêm yêu quý gia đình nữ hoàng bấy nhiêu”, Dame H. Mirren nhận định. Thực ra nữ diễn viên 61 tuổi khi ấy phải vào vai một nhà quân chủ quyền uy, đồng thời lại là một người mẹ chu đáo; một bà má chồng chướng tính nhưng rất đơn côi, luôn cần sự chia sẻ cảm thông… Còn giới phê bình nghiêm túc đều nhất mực cho rằng thời nay không thể tìm ra người thứ hai có thể “nhập vai” bà hoàng một cách nhẹ nhàng và điêu luyện như thế. Trong năm 1996, H. Mirren cũng từng lọt vào danh sách đề cử giải Oscar qua vai một nữ hoàng khác, đó là Nữ hoàng Charlotte (1744-1818) trong phim The Madness of King George của đạo diễn người Anh Sir Nicholas Hytner.

Và rồi hơn một thập niên sau, Dame Helen Mirren đã tự tin vượt qua các nữ đồng nghiệp kỳ cựu khác như Judi Dench, Meryl Streep, Kate Winslet và Penélope Cruz là những người cũng lọt vào danh sách đề cử trao giải Oscar, để giành lấy chiến thắng cho vai diễn viên nữ chính xuất sắc nhất – qua sự tái hiện Nữ hoàng Anh Elizabeth đệ nhị trong đời thực.

N. Bình
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 487

Ý Kiến bạn đọc