Ngoài nước

Ngoại trưởng Mỹ khét tiếng từng muốn “đè bẹp” Cuba

Chỉ hơn một thập niên sau thất bại trong vụ vịnh Con Heo hòng lật đổ chính thể cách mạng ở Cuba, Cố vấn an ninh quốc gia kiêm Ngoại trưởng Mỹ sừng sỏ Henry Kissinger lại muốn sử dụng sức mạnh quân sự để “đè bẹp” nhà nước Xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở tây bán cầu.

Đó là một trong những nội dung thuộc số tài liệu mới được giải mật từ Cục lưu trữ an ninh quốc gia Hoa Kỳ (DNSA), dựa theo đạo luật tự do tiếp cận thông tin (FOIA) do Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson (1908-1973) ban hành có hiệu lực từ đầu năm 1967. Tổng cộng 116 trang tài liệu mật của DNSA đã được công bố trong cuốn sách Back Channel to Cuba. The Hidden History of Negotiations Between Washington and Havana (Kênh trở lại. Lịch sử những cuộc đàm phán bí ẩn giữa Washington và Havana). Tiêu đề áp dụng cụm từ “Kênh trở lại” là một thuật ngữ trong giới ngoại giao Mỹ, có nghĩa là kênh tái gặp gỡ chính thức, hoặc kênh bí mật để duy trì sự liên lạc giữa các bên đối nghịch thông qua trung gian.

So-529--Ngoai-truong-My-khet-tieng-tung-muon-de-bep-Cuba---Anh-4
Bìa cuốn sách của cặp tác giả W. LeoGrande và P. Kornbluh.

Nội dung chủ yếu của cuốn sách nhằm liệt kê và phân tích các cuộc tiếp xúc cả chính thức lẫn bí mật, mở đường cho việc bình thường hóa quan hệ giữa Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Cuba, nhưng vẫn đưa đến thất bại do Washington luôn sử dụng chiêu bài dựa trên “thế mạnh” của một siêu cường. Đồng thời đầu sách Back Channel to Cuba. The Hidden History of Negotiations Between Washington and Havana cũng bóc trần đường lối ngoại giao “hai mặt” của chính giới Mỹ, trong khi vừa tiến hành đàm phán lại vừa thực hiện các kế hoạch đê tiện khác. Thậm chí ngay trong cuộc tiếp xúc đầu tiên tại Havana vào đầu tháng 4-1963 với mục đích cải thiện mối quan hệ giữa hai nhà nước, thông qua việc Cuba trao trả các công dân Mỹ bị bắt làm tù binh trong vụ vịnh Con Heo hai năm trước đó, cũng như giải quyết êm thấm cuộc khủng hoảng tên lửa từng xảy ra trong tháng 10-1962, trưởng đoàn Mỹ là Thượng nghị sĩ James George Donovan (1898-1987) trước khi ra về đã tặng Chủ tịch Cuba Fidel Castro một bộ đồ lặn, trong đó có chứa loại vi khuẩn tinh vi gây ô nhiễm ống thở, còn người mặc sẽ nhiễm một chứng bệnh nấm ngoài da khó lành mà tình báo Cuba đã phát hiện ra.

Kế đến là những trang tài liệu mật khác, liên quan đến việc mưu sát nhà lãnh đạo Cuba do Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) tiến hành, thể hiện bằng những món quà tặng chứa chất độc gây chết người sau khi kết thúc đàm phán như vỏ sò khảm xà cừ, bút viết, xì gà…

So-529--Ngoai-truong-My-khet-tieng-tung-muon-de-bep-Cuba---Anh-2
Cố vấn an ninh quốc gia H. Kissinger (phải) đề đạt ý kiến với Tổng thống G. Ford.

Nhưng đó chỉ là những chiêu trò ám sát cá nhân đơn lẻ, nổi bật trong đường lối đối ngoại của Washington là dựa vào “thế mạnh” sẵn có cả về quân sự lẫn chính trị. Vào giữa thập niên 1970, lấy lý do nhằm ngăn chặn làn sóng cách mạng bùng phát ở châu Phi được quân tình nguyện Cuba hỗ trợ, Cố vấn an ninh quốc gia kiêm Bộ trưởng Ngoại giao H. Kissinger đã “tư vấn” cho Tổng thống Gerald Ford (1913-2006). Nguyên văn ý kiến đề đạt của viên Ngoại trưởng sừng sỏ ghi trong tài liệu mật, đề ngày 11-7-1976 như sau: “Nếu F. Castro đưa lực lượng tinh nhuệ nhất của ông ta sang Angola, Namibia, hoặc Rhodesia để cổ vũ các phong trào kháng chiến giành độc lập, thì chúng ta sẽ tận dụng cơ hội này sử dụng một cú đánh cực mạnh để tiến chiếm hòn đảo”. Đáp lại, người đứng đầu Nhà Trắng yêu cầu phải là một chiến dịch đem lại thành công, chứ không phải một kế hoạch quân sự nửa vời… “Vụ vịnh Con Heo ngoài việc là một vết nhơ cho nước Mỹ, vô hình chung đã đề cao thanh thế của F. Castro”, Tổng thống G. Ford nhấn mạnh. Tuy nhiên, các trang tài liệu vừa giải mật không đề cập tới ý đồ của H. Kissinger, muốn dùng biện pháp quân sự hòng “đè bẹp” Cuba tiến triển ra sao…

Điều trớ trêu là chỉ hai ngày sau khi đề xuất ý kiến tham mưu cho Tổng thống G. Ford, Ngoại trưởng
H. Kissinger lại cử hai đặc sứ của mình bí mật đến sân bay La Guardia, ở phía bắc thành phố New York để thảo luận với các đại diện Cuba về khả năng bình thường hóa quan hệ giữa hai nước(!).

Được biết, cuốn sách Back Channel to Cuba. The Hidden History of Negotiations Between Washington and Havana dày 592 trang, do hai tác giả nổi tiếng người Mỹ là William M. Leo Grande và Peter Kornbluh đồng chấp bút, do nhà xuất bản của trường Đại học Tổng hợp North Carolina ấn hành. Giáo sư W. LeoGrande là cựu Hiệu trưởng trường Đại học Công vụ Mỹ (SPA) ở thủ đô Washington D.C, cũng là vị chuyên gia nghiên cứu và phân tích hàng đầu về châu Mỹ Latin. Còn Tiến sĩ P. Kornbluh là Giám đốc dự án lưu trữ các tài liệu về Cuba và Chile thuộc DNSA.

Phú Xuân
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 529

Ý Kiến bạn đọc