Ngoài nước

Nghề… “viết thuê”

 

Khi văn sĩ nổi tiếng người Mỹ William Novak viết ra cái đại từ nhân xưng “tôi”, đồng nghĩa với sự ám chỉ ai đó hoàn toàn khác: viên sếp của một tập đoàn đa quốc gia hùng mạnh, nhà vô địch Olympic cự phách, hoặc ông chủ của một câu lạc bộ thượng lưu quy mô toàn cầu…

So-542--Nghe-viet-thue---Anh-3
W. Novak – “tác giả vô hình” của những đầu sách tiểu sử bán chạy nhất.

“Tác giả vô hình” W. Novak 71 tuổi, chính là nhà văn được trả thù lao cao nhất trong mảng sách hồi ký – tiểu sử tự thuật trên văn đàn thế giới hiện nay. Trong đống hồ sơ tài liệu của ông hẳn còn lưu giữ bản thảo những cuốn tự truyện, từng bán được nhiều triệu bản với danh xưng của những tên tuổi nổi tiếng thế giới, như chủ tịch hãng xe hơi Chrysler giàu sụ Lee Iacocca, vận động viên bóng rổ lừng danh bị nhiễm “căn bệnh thế kỷ” AIDS Majic Johnson, rồi kiều nữ cao cấp Sydney Biddle Barrows, hay cựu đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ kiêm diễn viên màn bạc Nancy Reagan (1921-2016)… Trung bình W. Novak hoàn thành một cuốn sách “bán chạy nhất” dạng này trong vòng từ 1,5 – 2 năm.

Thực tế W. Novak phát hiện ra khả năng tiềm ẩn của mình hoàn toàn ngẫu nhiên. Một thời kỳ dài “ông vua vô hình” của những cuốn tiểu sử tự thuật trong tương lai, lại rất lận đận với việc ấn hành các cuốn sách dạng “sưu tầm và biên soạn”. Thất bại điển hình trong lãnh vực “sở trường” này của W. Novak là cuốn Tuyển tập những câu chuyện hài hước Do Thái hiện đại. Tới đầu năm 1983, ông quyết định chuyển ngòi bút của mình qua nghề “viết thuê”. “Lần đầu tiên có một đại diện nhà xuất bản gọi điện đến hỏi tôi, rằng có dám “thử sức” trong mảng hồi ký không? – W. Novak nhớ lại – Cụ thể là tiểu sử tự thuật của Lee Iacocca. Tuy chưa từng nghe thấy cái tên “lạ hoắc” ấy bao giờ, nhưng tôi vẫn phấn chấn đáp: “Ồ, đó là một ý rất hay đấy”. Sau 40 tiếng đồng hồ phỏng vấn L. Iacocca có ghi âm, cũng như những buổi trò chuyện sau đó với cả bạn lẫn thù trên thương trường của nhân vật chính, W. Novak bắt tay vào soạn bản thảo. Nhưng nhà xuất bản gửi trả ngay lại, bởi ông viết “quá hay” khác xa với sự thật. Ngoài ra, L. Iacocca còn đích thân gửi tới một bức fax dài, phủ nhận và đính chính như muốn xé nát bản thảo ra… “Tình bằng hữu giữa kẻ “viết thuê” và người “đặt hàng” thật là hiếm hoi – W. Novak nhận định – Chỉ đơn giản là hai kẻ chưa hề quen biết gặp nhau, cùng hoàn thành thứ công việc văn chương thuần túy mà họ lưu tâm. Xong xuôi lại đường ai nấy đi như những kẻ xa lạ cố hữu”. Gay go nhất là khi phải sửa lại bản thảo. Như hồi ký của đại kiện tướng cờ vua người Nga Natan Sharansky chẳng hạn. “Tác giả” viết xong chừng 1.000 trang, còn nhà xuất bản một mực đòi “gút” lại cỡ 600 trang thật súc tích cho “dễ bán hơn”. Quả là hết sức nan giải, trong khi N. Sharansky cứ nằng nặc đòi phải giữ lại toàn bộ, vì chỗ nào cũng… “hết sức quan trọng”.

So-542--Nghe-viet-thue---Anh-4
Bìa một đầu sách bán chạy của văn sĩ “viết thuê” F.J. Wagner.

Khi mức nhuận bút của W. Novak lên tới 250 ngàn USD/đầu sách, mặc nhiên ông cho mình có quyền “kén cá chọn canh”, ngay cả với các vĩ nhân cộm cán cỡ… tổng thống cũng vậy. “Tôi đã cự tuyệt thẳng thừng những lời đề nghị của cả Ronald Reagan lẫn Bush-cha – W. Novak hồ hởi cho biết – Xem ra lúc này chuyện của vợ chồng nhà Bush-con lại hấp dẫn hơn…”. Vậy ông từng “chấm” ai mà không được toại nguyện? “Nhạc sĩ kiêm ca sĩ Sir Paul McCartney người Anh, một huyền thoại sống thuộc ban nhạc “tứ quái” The Beatles. Nhưng ông ấy đã coi thường bút lực của tôi và đặt người khác hành văn hộ”.

So với kỳ tích của giới viết thuê Mỹ thì cánh đồng nghiệp người Đức có vẻ khiêm nhường hơn, hay đúng ra họ là cái “bóng râm đích thực” từ “người đặt hàng”. Ký giả kỳ cựu Edgar Fox ở Munich đang là cây bút “ăn khách” hàng đầu Âu lục bây giờ. Chẳng cần máy ghi âm như W. Novak, ông vẫn hoàn thành cuốn hồi ký nổi tiếng của cầu thủ nhà nghề Franz Beckenbauer, qua văn phong mạch lạc ứng đúng với “lời ăn tiếng nói” của “Hoàng đế bóng đá” F. Beckenbauer. Nhưng E. Fox chỉ nhận được khoản thù lao không đáng kể, nếu đem so với số tiền mà nhà xuất bản phải trả cho F. Beckenbauer để được quyền phát hành rộng rãi.

Một trong những cây bút viết thuê cự phách khác là Franz Josef Wagner, tác giả của vô số thiên hồi ký tự thuật đăng thường kỳ trên tờ nhật báo Bild có số lượng phát hành hàng đầu nước Đức, nơi nhiều cá nhân tiêu biểu và nổi tiếng xuất hiện bằng danh xưng “tôi”. F.J. Wagner thường lao động miệt mài bằng bút lực hiếm có của mình. Để hoàn thiện cuốn sách viết về danh thủ quần vợt Boris Becker (tên tác giả in ngoài bìa là ông bầu Gunther Bosch của B. Becker), Wagner đã phải miệt mài tháp tùng B. Becker và G. Bosch suốt 6 tháng ròng qua những giải đấu quốc tế khác nhau. “Cần phải đặt linh hồn mình vào tâm hồn của người khác – F.J. Wagner bộc bạch – Biết “lặn ngụp” trong biển đời của họ và “lôi lên” những gì quan trọng nhất. Mặt khác, phải giống hệt như con tắc kè, biết chậc lưỡi ứng với nội tâm của nhân vật chủ đạo”. “Nguyện ước hiện giờ của tôi là được viết về cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroder. Vốn là một chính khách cực kỳ khôn khéo, phải hết sức cẩn trọng trước những khoảnh khắc tế nhị…”, F.J. Wagner cho biết thêm. Còn với giới xuất bản thì sao? Đại diện một nhà xuất bản uy tín ở Munich giãi bày: “Thông thường tới thời điểm kịch tính, khi các danh nhân và “bóng râm” của họ không thỏa thuận được với nhau, thậm chí còn không muốn… nhìn mặt nhau nữa thì chúng tôi xuất hiện. Qua vai trò trung gian hòa giải, chúng tôi sẽ gắng tìm ra một đường hướng chung”.

Rốt cục ắt có người sẽ nói, rằng xem ra cái nghề “viết thuê” chẳng mấy vẻ vang gì. Xin chớ lầm! Phải chăng Thánh kinh – “ấn bản bán chạy nhất mọi thời” – cũng hình thành theo cách này bởi 4 kẻ ngoan đạo vô danh đó sao?!

Ngự Bình
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 542

Ý Kiến bạn đọc