Tản văn

Nghe thu

“Mẹ ơi con đã già rồi, con ngồi ngớ ngẩn nhớ ngôi nhà xưa
Ngày xưa cha ngồi uống rượu, mẹ ngồi đan áo.
Ngoài hiên, mùa đông cây bàng lá đổ
Ngày xưa chị hát vu vơ những câu ca cổ cho em làm thơ”

 

Ca từ và giọng hát da diết của ai qua bài hát “Mẹ tôi” của Trần Tiến chiều nay khiến lòng tôi thổn thức. Nhớ căn nhà xưa chiều mưa bố ngồi bên giá vẽ, nhớ đêm mùa đông tiếng đàn thập lục của bố điệu Trường tương tư thắt ruột thắt lòng. Mười ngón tay bố hòa vào bàn phím bật lên những âm thanh nghe như xa vắng man mác đưa tôi vào giấc ngủ. Chẳng biết có phải duy tâm hay không mà bao giờ bắt đầu bố cũng đàn những bản với cung thương xa vắng: Lý dặm thương, Lý hoài nam, Trường tương tư, Sương chiều, Dạ cổ hoài lang… rồi trở về Phụng cầu hoàng, Lưu thủy hành vân nhẹ nhàng và sau cuối sẽ là bản nhạc vui như Cao sơn, Kim tiền. Tôi bé quá chẳng hiểu Phụng cầu hoàng là gì? Chỉ nhớ là có đêm bố đàn xong rồi kể cho tôi nghe câu chuyện tình lãng mạn của Tư Mã Tương Như với người đẹp Trác Văn Quân đắm say mơ mộng như con chim phượng trống gọi chim phượng mái. Trác Văn Quân xinh đẹp mà góa chồng đã cảm mến tiếng đàn giọng hát của Tương Như. Mặc dù bị cha cấm đoán nhưng nàng vẫn vượt qua lễ giáo phong kiến bỏ nhà theo người yêu. Họ đến đất Lâm Cùng mở quán rượu. Thân là tiểu thư khuê các giờ phải bán cả chiếc áo lông cừu để lấy tiền mua đồ nấu rượu. Nàng bỏ lụa là gấm vóc làm quen với áo cộc thô sơ. Nước mắt của giai nhân thấm đẫm trong tiếng đàn của Tương Như. Bản nhạc cũng là lời tỏ tình đầy lãng mạn nên có lúc tiếng nhạc tưng bừng rộn rã giai âm réo rắt tiếng sắt tiếng vàng chen nhau như Hán Sở tranh hùng, lúc sâu lắng dịu dàng thỏ thẻ như âm thanh dòng suối mùa xuân đằm thắm thiết tha lời tỏ tình chứa chan mộng đẹp. Tôi trôi trong tiếng nhạc và lời kể chuyện của bố.

So-616--Anh-minh-hoa---Nghe-thu---Anh-1

Bố và mẹ đều mê vọng cổ nhưng hình như ông sợ những giai điệu buồn sẽ ám ảnh cuộc đời người nghệ sỹ. Bố thường bế con gái út trong lòng, đặt tay em lên 16 dây thập lục dạy em dạo đàn. Nhìn vầng trán như chiếc bánh Thạch Sanh của em bố mỉm cười với mẹ: “Để tôi dạy con đàn mình nhé!”. Những ngón tay nhỏ xinh của em như búp hoa xuôi theo bàn tay của bố nốt nhấn, dạo trên 16 dây thập lục hòa vào đêm khuya. Cây đàn thập lục giờ đã già nua theo năm tháng. Mười sáu dây thương nhớ vẫn lặng im cùng bức tranh vẽ dở ngày nào… Con gái út của bố mải làm thơ viết văn theo nghiệp báo cùng cơm áo đời thường neo đậu xứ người mấy khi trở lại nhà xưa để tiếng đàn thập lục lại cất lên rộn rã âm giai ngày cũ. Mẹ lặng thầm bao tháng 7 mùa ngâu tựa cửa nhìn trời xối xả giọt sầu nhân thế, lặng lẽ thắp một nén nhang lên bàn thờ, lấy khăn mềm lau bụi trên cây đàn cũ kĩ lâu rồi không cất lên một giai âm. Bàn tay run run, ánh mắt mịt mờ khói phủ nhìn dây đàn đã chùng, mẹ thở dài trong tiếng mưa rơi…

Ngày xưa đi học vỡ lòng, bố dắt tay tôi qua chiếc cầu đá bắc qua con sông nhỏ. Nhìn cây cầu tôi thấy run run. Con sông nhỏ mà sao dưới mắt bé con thấy nó rộng dài đến thế! Sợ chẳng dám bước qua, thương con bố ghé vai cõng qua cây cầu ấy. Những ngày mưa bố chẳng để con đi một mình, bao giờ cũng trùm áo mưa cõng con vào tận lớp học. Nhìn con cười nói với bạn bè, bố mới yên tâm ra về.

Tám tuổi xa nhà đi học trường chuyên của huyện nơi xứ đạo. Chiều đông tiếng chuông nhà thờ rền rĩ, tà áo trắng và khăn trùm đen của các cô mụ cùng tượng Chúa Giê-su rầu rầu đóng đinh vào gió bấc khiến tôi sợ đến điếng hồn, òa khóc. Ước ao sao lúc này được về nhà dù bị ăn roi cũng cam lòng. Gió vi vút, ánh đèn dầu vàng vọt, tôi không thể nào học bài trong tiếng đọc kinh của bà chủ nhà được. Cứ nhìn lên bàn thờ Chúa là nước mắt lại ứa ra. Lòng thầm khấn nguyện giá bây giờ có bố ở bên. Con mực già sủa inh đầu ngõ, tiếng xe đạp lách cách dắt vào. Tôi nín khóc chạy bật xuống đất không tin là sự thật bố hiện ra như một phép màu. Nhìn con gái chân trần co ro trên sân gạch nhà chủ, bố thở dài thương cảm khi thấy con òa khóc. Không đành lòng bố xin phép bà chủ nhà chở tôi về nhà trong đêm lạnh mùa đông. Con đường đá gồ ghề gần 20 cây số, khoác chiếc áo của bố tôi bám chặt lấy yên xe. Thi thoảng lại nghe tiếng bố trầm ấm cất lên: “Đừng ngủ gật con nhé! Khi nào về qua Yên Định bố mua bánh chưng bà Thìn cho”. Cầu Yên Định hiện ra trong ánh đèn chai tù mù, tấm bánh chưng gù nóng hổi đặt vào tay vẫn nóng và ngon đến tận bây giờ.

Đêm mùa đông bên giá vẽ khuya ngày giáp Tết, bố cần mẫn với những bức tranh cho khách lấy treo xuân. Tôi quên sao được tấm áo hoa vải bông dày dặn bố đem về cho con thơm mùi vải mới. Tung tăng chân sáo khoe áo mới ngoài ngõ trong ánh nhìn thèm vụng của lũ bạn nhà bên.

Giờ nhìn lũ trẻ con thờ ơ với trái bàng chín mọng rụng đầy sân trường, chúng không một chút háo hức với trái thị vàng tươi như mùa thu xưa tỏa nắng, tôi lại bần thần nuối tiếc giấc mơ cổ tích đã bay xa. Tôi nhớ đôi bàn tay cầm cọ vẽ của bố khéo léo lựa dây cước đan cho lũ chúng tôi mỗi đứa một rọ. Từng mắt lưới tinh xảo hiện ra đều tăm tắp được pha màu cước khác nhau thật xinh. Quả thị to nhất, như chiếc bát ăn cơm thơm lựng được dành cho chiếc rọ to của chị cả, còn tôi được chiếc nhỏ với quả thị tháp nhỏ tròn xinh. Chiếc rọ đeo vào cổ nâng niu như túi thơm theo bước chân chúng tôi suốt mùa thu…

Bao mùa thu đã nhẹ nhàng trôi qua cuốn theo gió và hy vọng, nhìn dáng mẹ gầy buồn tóc đã pha sương lòng tôi ngùi ngùi thương nhớ. Nhiều khi mở bản Dạ cổ hoài lang lên lại gặp mẹ rơm rớm nước mắt trôi về miền xa xăm…

Giờ bố tôi đã hóa thân vào mây trắng gió ngàn, chẳng biết bên cõi kia ông có dạo bản cổ nhạc Cao sơn với các tri kỷ của ông không? Khu vườn xưa giờ không còn nữa, mỗi lần có dịp đi qua đấy tôi không khỏi chạnh lòng…

11-8-2020

Lê Hà Ngân
(Giáo viên Trường THCS Hải Hà)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 616

Ý Kiến bạn đọc