Tản văn

Nặng sâu tình nghĩa sông quê

 

Tôi yêu con sông Văn Úc quê tôi hiền hòa bốn mùa chở nặng phù sa. Dòng sông như thời gian, cứ êm đềm trôi. Nước sông lúc nào cũng tươi rói màu hồng gìn giữ những ký ức tuổi thơ bao thế hệ. Suốt đêm ngày, sông nhẫn nại chắt chiu từng hạt phù sa, vun vén cho cánh đồng làng như mẹ hiền nuôi con bằng dòng sữa trắng trong.

Những năm tháng sống ngoài phố phường ồn ã, mỗi lần về quê, được đứng trên con đê vững chãi, ngắm dòng sông của tuổi thơ thương yêu vào buổi sớm mai thật tuyệt vời! Triền sông là vương quốc của những loài hoa dại gợi nhớ tuổi thơ tôi. Nơi đây, chúng tôi thường chơi trận giả, chơi khăng, đánh đáo. Tôi ngẩn ngơ ngắm những bông cúc dại trắng tinh, nhỏ như chiếc cúc gợi về trò chơi “cô dâu, chú rể”. Hoa cỏ may tím bạc mỏng manh nhưng sức sống mạnh mẽ vô cùng. Chẳng ai gieo, ai trồng, không ai chăm sóc, mặc bão táp mưa sa vẫn sống dẻo dai, bền bỉ như người nông dân vậy. Hoa cỏ may cũng đẹp và thơm không kém gì các loài hoa khác. Mùi thơm dìu dịu, thoang thoảng mà chỉ ai nặng lòng với quê nhà mới cảm nhận được. Ngồi gỡ những bông cỏ may vấn vít trên ống quần, lại bồi hồi nhớ những vần thơ của thi sĩ Nguyễn Bính: “Hồn anh như hoa cỏ may/ Một chiều cả gió bám đầy áo em” (“Hoa cỏ may”). Hoa mào gà cũng gắn liền với tuổi thơ chúng tôi. Đứa trẻ nào từng lớn lên sau lũy tre làng cũng đều từng chơi đá gà từ loài cỏ dân dã ấy.

So-542--Anh-minh-hoa---Nang-sau-tinh-nghia-song-que---Anh-1

Nắng xuân vàng sóng sánh khiến mặt sông thêm lung linh. Tháng 3, cây gạo nở hoa đỏ chói như nét son khổng lồ chấm phá lên cánh đồng lúa đang thì con gái. Cây gạo, cây đa là nơi trú ngụ bình yên của chim chóc. Tôi ngẩn ngơ nghe bản hòa tấu tuyệt vời của chúng chào đón những tia nắng đầu tiên rải trên không gian mênh mông. Lũ con trai thuộc tiếng hót của từng loài chim. Vào mùa xuân, tiếng hót của chúng du dương, réo rắt, tha thiết hơn. Yêu nhất là tiếng hót trong trẻo, rộn rã của lũ chào mào. Hàng cau trước nhà tôi luôn có lũ chào mào than sinh sống. Trừ lúc đi kiếm ăn, cứ về là chúng ríu rít bên tổ ấm.

Khi mặt trời lên cao, nước sông bắt đầu rút, để lại bãi phù sa mênh mông. Mặc cho lũ muỗi mát cắn, tôi xắn quần lội xuống bãi. Một cảm giác ngất ngây khi mới đặt bàn chân lên lớp phù sa tinh khiết vừa được bồi trong đêm, đưa tôi trở về miền ký ức thiêng liêng một thời. Tôi vốc những hạt phù sa mịn màng đầy tay, cảm giác mát dịu lạ thường! Lâu lắm rồi, tôi mới có những giờ phút hạnh phúc như thế. Tôi nao lòng trong hương phù sa ngai ngái. Không biết từ bao giờ, mỗi khi ra đồng, tôi rất thích hà hít cái hương dân dã ấy. Ôi, cái hương của nước, của đất, của những gì tinh túy nhất hòa quyện được dòng sông chở về bồi đắp cho đồng bãi quê tôi thành bờ xôi ruộng mật! Yêu lắm cái màu đất pha phù sa nâu hồng ấy làm nên hạt gạo – hạt vàng. Đẫn mía ngọt lịm ta thưởng thức. Củ khoai lang bở tơi những ngày khốn khó. Trong mùa “tháng ba đói dài”, có bát canh tập tàng non mướt mọc nơi đầu bờ, cuối bãi. Giờ đủ đầy vẫn khắc khoải nhớ về!

Hoa vải, hoa nhãn cũng nhuộm màu phù sa để dâng hiến cho đời những chùm quả cùi trắng, dày mọng, ngọt thơm. Chiếc bắp non có phù sa về, hạt tròn căng mẩy. Cây cói xanh rì cũng đậm đà vị mặn phù sa. Mỗi lần đi bắt cáy, chúng tôi lại nhổ những cây cói lấy gốc nhai. Cái vị mằn mặn, ngòn ngọt thấm dần nơi đầu lưỡi làm bớt đi cơn khát dưới nắng hè chói chang.

Chiều ở quê bình yên quá đỗi! Bến sông quê vẫn lững lờ con nước. Những khóm lục bình hoa tím dày kín mặt sông vẫn âm thầm gắn bó với bến sông quê dãi dầu mưa nắng, với người nông dân chăm chỉ xới vun. Có những vụ lúa chiêm xuân, mưa xối xả, lũ lụt hoành hành, lòng người xót xa khi nhìn cả cánh đồng lúa chìm trong biển nước mênh mông. Những năm gần đây, biến đổi khí hậu, nhiều người không giấu nổi sự lo lắng trước thời tiết thất thường. Tất cả tập trung tiền của, công sức tiêu úng thoát nước cứu lúa. Đã nhìn thấy cây lúa trồi lên. Sự sống của cánh đồng sẽ sinh sôi trở lại. Máy bơm làm việc hết công suất đổ nước ra sông. Bão tan, tình người càng sâu nặng. Lá lành đùm lá rách. Đó là truyền thống đẹp của dân tộc ta.

Trên đường mưu sinh, không lúc nào ta nguôi quên hình ảnh chiếc áo bà ba bạc phếch của mẹ cha, cô bác ta cũng thấm đẫm hương phù sa, mặn mòi muối biển. Nước sông vào nuôi cái hến, con tôm. Phù sa hồng cho bờ tre xanh ngắt, cho cánh cò trắng muốt chiều hôm, nâng cánh diều vi vút tầng không. Mỗi sớm mai, ta thổn thức khi nhìn hoa lục bình tím ngắt mặt sông. Trong hương phù sa, tình bạn lũ trẻ trâu mãi mãi thiết tha, mặn nồng…

Thời gian cứ lặng lẽ trôi, con người có lúc mải miết bon chen để một khi quay về lại quê chợt thấy cồn cào những hồi ức không bao giờ cạn. Thoắng cái đã nửa thế kỷ! Mỗi lần về với sông quê hiền hậu, bao dung, tôi lại rưng rưng nhớ vần thơ của nữ sĩ Lâm Thị Mỹ Dạ: “Đôi làn môi con/ Nghiêng về vú mẹ/ Như cây lúa nhỏ/ Nghiêng về phù sa…” (“Trắng trong”). Yêu lắm sông quê!

Trịnh Thị Thuận
(Quận Hải An – Hải Phòng)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 542

Ý Kiến bạn đọc