Trong nước

Năm 2015: Sự trở lại đầy sức hút của sách cũ

1.Trong năm 2015, các phiên chợ sách cũ bùng nổ ở hai miền Nam Bắc đã tạo ra một không khí sôi nổi trong giai đoạn văn hóa đọc đang ở tình trạng ngủ đông.

“Ngày hội Sách cũ thành phố 2015” tại Nhà văn hóa Thanh niên do Alpha Books phối hợp tổ chức đã quy tụ hơn 100.000 cuốn sách trong đó có khoảng 20.000 cuốn sách cũ. Người đi chợ sách cũ này cảm thấy thích thú khi tìm được những cuốn sách đã biến mất trên thị trường sách: Hàn Phi Tử (bộ hai tập, tác giả Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê, bản viết tay), Chinh phụ ngâm (bản tiếng Pháp của Bùi Văn Lăng chuyển ngữ, 1943), Sử ký Tư Mã Thiên (Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê dịch, NXB Lá Bối, 1972)… hay Walk in the Darkness của Jon Land, Still waters của Tami Hoag… mà giá của nó chỉ 40 ngàn, chưa bằng giá một tô phở có thương hiệu.

Ngay-hoi-sach-cu-TPHCM
Ngày hội sách cũ TP.HCM 2015

Những đầu sách cũ, quý hiếm, đến 100 tuổi từ ngày xuất bản, được đánh giá rất khó tìm trên thị trường cũng có mặt, như: Bản lưu sớ đại thần nhà Nguyễn (Chữ Nôm có thủ bút của Vua Tự Đức và Minh Mạng, của Trương Minh Giảng và Vũ Xuân Cẩn), quyển Khâm định Việt Sử thông giám cương mục chính biên (quyển từ 35 đến 47, 1767-1789 thời Hậu Lê, của Quốc sử quán triều Tự Đức), La Cochinchine (phiên bản hình ảnh, Alexandre Varenne – Toàn quyền Đông Dương, ấn bản số 319/400), bộ Đại Nam Quấc âm tự vị (1891, 2 cuốn), Kim Vân Kiều (bản tiếng Pháp, 1926, bản in thứ 492), bộ sách của nhóm Tự Lực Văn Đoàn (11 cuốn), bộ Vỡ bờ (2 tập, Nguyễn Đình Thi, chữ ký của tác giả, 1970), bộ Phổ thông Bán Nguyệt san (37 cuốn), Tiểu thuyết thứ Bảy (34 cuốn), Tiểu thuyết Nam kỳ (loại nhỏ, 3 xu, 10 cuốn), Nam kỳ tuần báo (34 cuốn), bộ Tạp chí Tri Tân và một số báo xuân (21 cuốn), Kim Vân Kiều (Nguyễn Du, 1951, bản số 629, gồm 6 phụ bản), Trên Giốc vật chất (Lê Văn Trương, giấy dó, 1943)…

Còn chợ sách cũ diễn ra tại khuôn viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội thu hút lượng người tham dự khổng lồ. Cũng có khoảng 20.000 cuốn sách cũ đủ loại với trọng lượng khoảng 10 tấn, trong đó có nhiều “sách giấy đen”, sách trước năm 1975, sách tiền chiến, sách bao cấp, sách Liên Xô… Ngoài ra còn có các gian hàng “sách lẻ tập”, tập hợp nhiều bộ sách không đủ tập, sách thiếu tập để độc giả có nhu cầu tìm mua bổ sung, sưu tầm, ghép bộ cho sưu tập chưa đủ của mình.

Tham gia chợ phiên do Không gian café sách Vintage Sách cũ Hà Nội tổ chức này có 20 đơn vị như: sách cũ Hà Thành, sách cũ Bạch Mai, sách truyện vỉa hè, sách cũ Hà Nội, sách Vì Dân, sách Thái Hà, sách Linh Hoàng Hà… Dự kiến chợ phiên sách cũ sẽ diễn ra định kỳ hằng tháng.

2. Riêng về Sài Gòn, người yêu sách ai cũng biết rành các hiệu sách cũ trên đường Trần Nhân Tôn, Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Huy Liệu hay Điện Biên Phủ… Sách cũ ở đây có đủ thứ: sách giáo khoa, sách kỹ thuật chăn, hay sách tâm lý, những quyển tiểu thuyết 3 xu…

Nhà riêng của dịch giả Khổng Đức có cả một kho sách cũ quý báu, như bản dịch Nam Hoa Kinh (Trang Tử) của Nhượng Tống (NXB Tân Việt, 1945) đó là quyển sách làm bằng giấy dó, cũ nát rời ra từng tờ. Ngoài Nam Hoa Kinh, những quyển sách dịch khác của Nhượng Tống như Sở Từ, Ly tao (Khuất Nguyên)…; tập thơ mỏng te Mùa cổ điển của Quách Tấn (1941, giấy lụa dó), giới thiệu quyển Vương Dương Minh – Thân thế và học thuyết (Phan Văn Hùm, NXB Tân Việt, 1944).

Nhiều quyển sách có lẽ sẽ không tái bản nữa bởi khó đọc như Thi tù tùng thoại 1908-1921 của Huỳnh Thúc Kháng (NXB Nam Cường, 1939), những bài thơ trong tập này được viết theo thể bát cú và chủ yếu là viết bằng chữ Hán. Dịch giả Khổng Đức cũng đang sở hữu trên trăm bộ đại từ điển rất có giá trị như Đại Nam Quấc Âm Tự Vị (gồm 2 quyển in năm 1895-1986) của Huỳnh Tịnh Của. Đây là bộ từ điển Việt đầu tiên, do người Việt biên soạn và Imprimerie Rey, Curiol và Cie (Sài Gòn) xuất bản, Từ điển Việt – Hoa – Pháp (Gustave Hue, 1971) do nhà sách Khai Trí ấn hành cũng là quyển sách quý…

Có một số người rất mê sách, nhưng do nhà chật không thể lưu giữ, không có điều kiện bảo quản tốt, họ chịu nhượng lại bản gốc khi ai đó có nhu cầu với cái giá thỏa thuận sau khi đã photo bản gốc lại để dành. Những giao dịch nhỏ lẻ như thế xảy ra nhiều và thường xuyên giống như dòng chảy ngầm. Trên các trang mạng xã hội, các “nhà sách” mạng cũng tiếp tục thực hiện việc trao đổi, mua bán sách cũ rôm rả như Sách cũ Hà Thành, Sách cũ Hà Nội, Bán sách mua kem…

Việc sách cũ “hồi sinh” cho thấy một thực tế, cho dù dưới hình thức nào, sách cũ vẫn luôn tồn tại theo cách riêng biệt của nó. Sách hay thì giá trị càng tăng theo thời gian dẫu nó có bị rách rời ra từng trang.

Anh Trúc – Hoài Hương (tổng hợp)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM Xuân 2016

Ý Kiến bạn đọc