Sáng tác mới

Mùa xuân đầu tiên

Ngày 30-4 hằng năm với đất trời là thời tiết cuối xuân đầu hạ, nhưng với người dân TP Hồ Chí Minh và cả nước là mùa xuân đầu tiên và vĩnh cửu. Ngày này 40 năm trước thực sự là ngày hạnh phúc vỡ òa của cả dân tộc Việt Nam.
Ròng rã, bền bỉ 70 năm qua nhiếp ảnh đồng hành với cả dân tộc Việt Nam ra trận, có cả “Bác cùng chúng cháu hành quân”. Đinh Ngọc Thông với tác phẩm đầy đủ ý nghĩa: “Dưới chân anh giải phóng quân”, hình ảnh đôi dép cao su từ chiến trường Bình Trị Thiên khói lửa của anh với “Đoàn vệ quốc quân một lần ra đi…” (Phan Huỳnh Điểu) vượt qua núi rừng sát cánh với anh bộ đội Cụ Hồ “Qua miền Tây Bắc…” (Nguyễn Thành) đã làm nên Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, nâng bàn chân đoàn quân oai hùng “Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về…” (Văn Cao) tiếp quản thủ đô… Cùng với “mũ tai bèo dễ thương như một bàn tay nhỏ ” đôi dép cao su vạn dặm ấy đã “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước…” (Tố Hữu) đến trận đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất với tinh thần “Thần tốc, thần tốc hơn nữa…” là cuộc trường chinh thần thánh trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.

Mẹ con ngày gặp mặt (Lâm Hồng Long).

Mẹ con ngày gặp mặt (Lâm Hồng Long).

Bức ảnh xe tăng Quân Giải phóng số hiệu 846 hùng dũng húc cánh cửa sắt đổ sập tiến thẳng vào Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 của Trần Mai Hưởng là biểu tượng cho chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, thì bức “Mẹ con ngày gặp mặt” của Lâm Hồng Long… “Xa ba mươi năm nay đã gặp nhau vui sao nước mắt lại trào” là hình ảnh đất nước ta hoàn toàn thống nhất. Trần Cao Lĩnh là nghệ sĩ nhiếp ảnh nổi tiếng của Sài Gòn cũ, một trong những người đầu tiên sáng lập, đỡ đầu nhiều hội nhóm nhiếp ảnh tại miền Nam cũng như Hội Nhiếp ảnh Việt Nam (1954). Là giáo sư nhiếp ảnh tại Đại học Vạn Hạnh Sài Gòn trước 1975 ông viết khá nhiều sách về Kỹ thuật và Nghệ thuật Nhiếp ảnh, Giám đốc kỹ thuật của Hiệu ảnh lớn nhất Sài Gòn thời bấy giờ: Đống Đa nằm trên phố Nguyễn Huệ lớn nhất trung tâm Sài Gòn, trong niềm vui lớn ngàn năm có một này với sự nhạy bén nghề nghiệp ông đã hòa mình vào niềm hân hoan của đồng bào. Ông đứng ngay cột đồng hồ chụp đoàn người dân Sài Gòn đổ xuống đường trước trụ sở Tòa án cũ ở đường Nguyễn Huệ. Với kỹ thuật xoay máy điêu luyện theo vòng cầu ngọn cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đang phất, hình ảnh người dân xuống đường mờ nhòe như đang rùng rùng chuyển động tưng bừng hát vang đón các anh Quân Giải phóng vào thành phố. Bức ảnh màu cực kỳ sống động, như minh họa cho lời ca: “Thành phố Hồ Chí Minh năm nay. Mùa xuân về rợp bóng cờ bay” (Xuân Hồng).
Sài Gòn trước đây là thành phố có nền nhiếp ảnh mạnh trong khu vực và có nhiều nghệ sĩ đoạt giải cao ở các cuộc thi quốc tế, thiết bị và kỹ thuật thuộc tầm tiên tiến hiện đại nhất. Sau khi nước nhà thống nhất, vào ngày 28-11-1981 Hội Nhiếp ảnh thành phố được thành lập do nghệ sĩ nhiếp ảnh Lâm Tấn Tài làm Tổng thư ký. Anh đã tập hợp được tất cả các nguồn nhân lực dồi dào:
- Các nhiếp ảnh từ các chiến khu về: Nguyễn Đức Chính, Phạm Quang Hiến (10 Hiến), Nguyễn Son, Dương Thanh Phong, Nguyễn Đặng…
- Nguồn phóng viên và nghệ sĩ nhiếp ảnh miền Bắc vào: Vũ Ba, Hữu Cấy, Dương Tiến, Đoàn Công Tính…
- Các CLB, nhóm và những nghệ sĩ nổi tiếng người Việt Nam tại Sài Gòn: Nguyễn Cao Đàm, Phạm Văn Mùi, Hoàng Thịnh (là A.FIAP đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất), Nguyễn Mạnh Đan, Nguyễn Văn Thông, Thu An… và các nghệ sĩ nhiếp ảnh người Hoa ở Chợ Lớn như: Khưu Từ Chấn, Diệp Thừa Hồng, Tạ Chưởng Lễ…
Khéo léo kết hợp nhuần nhuyễn tính kỹ thuật và thủ pháp nghệ thuật đã có cùng với tư tưởng văn hóa nghệ thuật mới, nhiếp ảnh TP.HCM đã trở thành “trung tâm” đi đầu về tiếp nhận công nghệ mới và nghệ thuật nhiếp ảnh hiện đại của thế giới. Anh Lâm Tấn Tài là người “thủ lĩnh” Hội Nhiếp ảnh TP.HCM và có tầm ảnh hưởng lớn tích cực về hoạt động nhiếp ảnh với các tỉnh từ Lâm Đồng cho đến Mũi Cà Mau, Đông và Tây Nam bộ. Cùng với Trung tâm Văn hóa Thanh niên TP.HCM và các trung tâm văn hóa khác, Hội Nhiếp ảnh thành phố vẫn là nòng cốt mở các lớp giảng dạy nhiếp ảnh nhằm đào tạo thế hệ kế cận và từ đó chúng ta có thêm: Đồng Đức Thành, Lê Hồng Linh, Nguyễn Văn Đảnh, Nguyễn Duy Tưởng, Tuyết Mai, Đào Hoa Nữ, Đỗ Ngọc, Nguyễn Hồng Nga, Nguyễn Xuân Khánh, Hoàng Quốc Tuấn (là M.FIAP đầu tiên của Việt Nam), Thi Thơ, Dzũng Nguyễn, Huỳnh Ngọc Dân, Thái Phiên, Hoàng Thế Nhiệm, Hoàng Trung Thủy, Trần Cao Bảo Long, Nguyễn Á, Trần Thế Phong, Hà Văn Đông, Nguyễn Minh Tân… là những nghệ sĩ đương đại của Nhiếp ảnh Việt Nam gặt hái rất nhiều giải thưởng cao ở trong nước, khu vực và quốc tế. Nhắc đến Nhiếp ảnh TP.HCM thì cũng nghĩ tới các chi hội, các CLB như: Quận 5, Gia Định, Quận 1, Bến Thành, Nhiếp ảnh Trẻ, Đầm Sen, Chiến sĩ… Nhiếp ảnh Nữ ra đời đầu tiên ở TP.HCM và cho đến nay CLB và Chi hội Nhiếp ảnh Hải Âu vẫn là đơn vị mạnh nhất cả nước. Tự hào thay!
Khi những nghệ sĩ phản ánh sự kiện với trách nhiệm đầy đủ của một CÔNG DÂN tác phấm sẽ sống mãi với lịch sử dân tộc, lưu danh muôn đời. Với Thi ca – Mỹ thuật – Sân khấu… từ vốn sống của người nghệ sĩ và tư liệu lịch sử, bằng tài năng sáng tạo của mình với thời gian “thai nghén” không hạn định nghệ sĩ sẽ dựng lên thành tác phấm. Còn Nhiếp ảnh có những khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi nhưng sẽ trở thành vĩnh cửu khi ta biết ghi nhận đúng lúc, đó là đặc trưng riêng của bộ môn Nghệ thuật Ánh sáng. Ý thức CÔNG DÂN sẽ mách bảo cho người NGHỆ SĨ trong mỗi chúng ta biết: Sẽ phải làm gì? Chụp cái gì? Chụp như thế nào? Đúng như lời bài hát: “Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh là mùa xuân đẹp nhất quê mình”.

Họa sĩ – nhiếp ảnh Việt Tiến