Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Mùa xuân 40 năm trước trên vùng biên giới Hà Tiên

Đối với nhân dân khu vực biên giới Việt Nam – Kampuchia và những người lính Việt Nam tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam thì mùa xuân năm Kỷ Mùi 1979 là một mùa xuân thật khó quên.

Cuộc chiến tranh biên giới do bọn phản động Pôn Pốt – Iêng Xary phát động đã gây ra biết bao đau thương, tang tóc cho nhân dân Việt Nam ở dọc biên giới từ Tây Ninh xuống đến Hà Tiên, ra Phú Quốc, Thổ Chu. Chúng đã xua quân xâm lấn biên giới, tàn sát nhân dân Việt Nam, đốt phá, giết chóc không từ một thứ gì mà chúng gặp trên đất Việt Nam. Trong thời gian đầu, từ năm 1975 đến 1977, chúng ta vẫn coi lực lượng Khmer đỏ là bạn, cố gắng đấu tranh mềm dẻo bằng ngoại giao, thuyết phục, không để chúng vi phạm biên giới. Nhưng từ năm 1977, chúng đã thường xuyên điên cuồng bắn pháo vào các thị trấn đông dân ven biên giới rồi xua quân tràn sang bắn phá, đốt nhà, cướp của và giết hại đồng bào ta một cách hết sức dã man. Đặc biệt, năm 1978, chúng càng tăng cường các hoạt động xâm lấn, điển hình là cuộc tấn công giết người ở thị trấn Ba Chúc; ngày 14 tháng 3 năm 1978, quân Khmer đỏ bắn hàng ngàn quả pháo rồi xua quân tấn công vào thị trấn Hà Tiên; đến ngày 8 tháng 6, chúng lại xua quân tấn công vào xã Hòa Điền và nhà máy xi măng Hà Tiên ở Kiên Lương, tổng cộng hai cuộc tấn công này, chúng đã sát hại gần 400 người dân vô tội.

Để tránh thiệt hại về người và của, nhân dân các xã ven biên giới phải bỏ nhà cửa, ruộng vườn sơ tán về phía sau sống trong cảnh màn trời chiếu đất. Chỉ riêng huyện Hà Tiên lúc đó đã có đến 60.000 người dân các xã Mỹ Đức, Phú Mỹ, Vĩnh Điều, Tân Khánh Hòa, Hòa Điền, thị trấn Hà Tiên và thị trấn Kiên Lương phải bỏ nhà cửa sơ tán, chỉ một số ít có thân nhân ở các xã xa biên giới là có nơi trú ngụ, còn lại hầu hết phải che lều ở tạm ven trục lộ 80 hết sức khổ sở.

Xuan-2019--Anh-minh-hoa---Mua-xuan-40-nam-truoc-tren-vung-bien-gioi-Ha-Tien
Hà Tiên.

Trong những năm tháng chiến tranh biên giới, quân đội ta, cả bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương cấp tỉnh, huyện cùng du kích xã ấp và lực lượng công an vũ trang (nay là bộ đội biên phòng) đã hết sức cố gắng để bảo vệ biên giới, không cho bọn chúng tràn sang Việt Nam cướp phá. Nhưng với tuyến biên giới quá dài, chỉ riêng huyện Hà Tiên đã có 54 km đường biên giới nên khó có thể giữ kín được do đó quân Khmer đỏ thừa sơ hở của ta mà lẻn sang đánh phá một cách bất ngờ gây cho ta nhiều thiệt hại. Bộ đội ta chiến đấu với quân Khmer đỏ hết sức dũng cảm, nhưng hỏa lực của địch quá mạnh, chúng cũng hết sức gan lì nên thiệt hại thật không nhỏ. Tại thị trấn Kiên Lương có một bệnh viện dã chiến lúc nào cũng đầy ắp thương binh.

Sau trận ngày 8 tháng 6 năm 1978, bộ đội ta phản công dữ dội làm cho bọn Khmer đỏ phải rút hết về bên kia biên giới, không còn những trận thọc sâu qua biên giới đánh phá như trước, nhưng nhân dân các xã ven biên vẫn chưa thể trở về sinh sống được vì bọn chúng vẫn còn bắn pháo sang.

Chiều ngày 7 tháng 1 năm 1979, Đài truyền thanh huyện Hà Tiên tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam phát bản tin “Kampuchia đã hoàn toàn giải phóng”. Ngay lập tức, thương binh trong bệnh viện dã chiến ào ra đường hoan hô vang dậy; nhân dân ở thị trấn Kiên Lương cũng nô nức ra đường mừng chiến thắng; những người dân sơ tán ở hai bên quốc lộ 80 càng vui hơn tràn ra mặt đường, bắt đầu trở lại quê hương, cất, sửa sang lại nhà cửa để chuẩn bị đón xuân. Nhưng ở những xã ven biên giới như Vĩnh Điều, Tân Khánh Hòa, Phú Mỹ và Mỹ Đức thì còn rất nhiều khó khăn bởi xóm làng đã tan hoang, bom mìn bọn Khmer đỏ còn cài lại rất nhiều. Hơn nữa, bọn tàn quân Pôn Pốt vẫn còn lén lút hoạt động, thỉnh thoảng lại tổ chức lẻn sang cướp bóc, tình hình an ninh chưa thật sự ổn định. Người dân phải vào rừng đốn tràm, mò tràm lụt, đốn lá về cất nhà tạm tránh mưa, tránh nắng.

Rồi thì Tết Kỷ Mùi cũng đến. Thời gian ngắn quá không cho phép bà con chuẩn bị Tết chu đáo hơn, nhưng về mặt tinh thần thì đây là một cái Tết nhẹ nhàng hơn trước, cho dù trước mắt còn nhiều khó khăn phải ra sức khắc phục để khôi phục sản xuất và ổn định cuộc sống… Nhưng ai cũng tin rằng chiến tranh chấm dứt thì đời sống sẽ khá lên bởi đôi tay và sức lao động của mình.

Gần đến Tết Kỷ Hợi 2019, chúng tôi có dịp về thăm lại chiến trường biên giới năm xưa. Sự thay đổi thật bất ngờ. Chiến tranh biên giới kết thúc, rồi 32 năm đổi mới, xã Mỹ Đức xưa, nay là phường Mỹ Đức thuộc thành phố mới Hà Tiên, các xã Phú Mỹ, Tân Khánh Hòa, Vĩnh Điều nay thuộc huyện Giang Thành đã có diện mạo hoàn toàn đổi khác, đường sá thông thoáng, nhà tường mọc lên đều khắp thay cho những ngôi nhà lá tạm bợ khi xưa, chợ búa, tiện nghi sinh hoạt không thua gì nơi phố thị.

40 năm đã qua. Ký ức về chiến tranh, về một thời gian khó đã lùi vào dĩ vãng. Nét tươi vui, rạng rỡ tràn đầy trên khuôn mặt từng người dân, nét xuân đậm đà trên quê hương biên giới thân yêu.

Trương Thanh Hùng
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số Xuân 2019

Ý Kiến bạn đọc