Truyện ngắn

Mùa trăng năm ấy

(Kính tặng cô B, cô giáo lớp 2)

 

Năm lên lớp 2, từ làng quê theo gia đình tản cư, tôi chuyển ra học ở trường tỉnh lỵ. Ngôi trường tiểu học có dãy hành lang dài hun hút, khoảng sân rộng râm mát tàng phượng cổ thụ. Lớp học khá đông, khoảng gần 50 trò chứ không chỉ lèo tèo chục đứa như ở cái trường làng tôi vừa giã từ. Những ngày đầu, dãy bàn ghế bóng dợn, tấm bảng đen mun, bục giảng cao của cô giáo, tất cả đều toát lên vẻ đường hoàng, xa lạ, khiến đứa bé nhà quê như tôi cảm thấy lạc lõng, bơ vơ.

Vào lớp học tôi phải cố gắng mới chép được bài và hiểu lời cô giảng. Chỉ cần một phút lơ đãng ngó qua cửa sổ, thấy rặng cây xa tít bên sông, những ngọn dừa ngọn cau chơ vơ trên nền trời, tôi lại nhớ da diết về con đường đỏ rực bông trang dẫn đến ngôi đình ở đầu làng, nơi tôi vẫn cùng lũ bạn ôm cặp sách vui đùa đến lớp. Trong ngôi đình nhỏ bé ấy, chúng tôi chia nhau từng trái ổi, củ ấu, cùng chấm chung bình mực tím, chăm chú nghe lời cô đọc bài học thuộc lòng trong tiếng tre kẽo kẹt ngoài ngõ, tiếng cá ục liên hồi dưới ao sen bên hè. Chỉ cần nghĩ tới đó, dù cố nén, nước mắt tôi lại trào ra, ướt nhòe trang vở còn thơm mùi giấy mới.

Khi bắt gặp những giọt nước mắt ấy, cô không quở mắng mà còn nhẹ nhàng nhắc lại cho tôi chép kịp bài. Cô tỏ ra quan tâm đến tôi, thường gọi tôi đọc bài. Viết bài văn tả cảnh, tôi gửi gắm nỗi nhớ thương về quê nhà, nơi có mái nhà tranh của bà ngoại, có cây vú sữa bị bom phạt, cánh đồng nơi tôi thường bắt ốc mò cua, dòng sông mướt rượt đôi bờ cỏ dại nơi tôi thường ngụp lặn…, được cô cho điểm 8 và đọc cho cả lớp nghe. Nhờ được cô thương, đám bạn thành thị cũng bớt dần sự xa cách, lạnh nhạt với tôi.

Vào năm học mới chưa được bao lâu thì tới trung thu. Trước đó một tuần, cô bảo mỗi đứa chúng tôi phải tự làm một chiếc đèn chơi trung thu. Chiếc đèn nào đẹp và có ý nghĩa nhất cô sẽ cho điểm 10 và sẽ có phần thưởng riêng tặng. Giờ chơi, tụi bạn nhao nhao bàn tán.

- Tui sẽ làm một cái đèn bươm bướm thật đẹp.

- Còn tui sẽ làm một con lân bự như thế nầy.

- Con lân mà ăn nhầm gì. Tao sẽ làm cái đèn kéo quân. Anh tao là họa sĩ, ảnh sẽ trang trí dùm đẹp hết biết cho coi.

Các bạn còn bàn cả việc tụ tập, rước đèn rôm rả.

So-614--Hoi-An---Le-Dinh-Chinh---Anh-1
Hội An – sơn mài – Lê Đình Chinh.

Tôi nhớ đến những trung thu ở quê nhà. Lũ trẻ chúng tôi háo hức đốn tre, vót nan. Những cái đèn chơi trung thu của bọn tôi có khi chỉ là nửa cái gáo dừa lật úp được gắn một cây đèn cầy. Vậy mà cũng rồng rắn nghêu ngao khắp xóm, cũng thành một đêm trăng nhộn nhịp, vui đùa. Giờ đây, ở nơi xa lạ nầy, trung thu với tôi chỉ còn là nỗi nhớ nhung. Nhưng chiếc đèn để chấm điểm thủ công thì bắt buộc phải làm. Tôi đập con heo đất, đến tiệm chú Lùn mua hai khúc tre và mấy tấm giấy màu. Về nhà tôi hì hục chẻ tre, vót nan. Miệt mài cả buổi trời vuốt đi vuốt lại, trầy trụa hết mấy đầu ngón tay mà mười chiếc nan cứ cái dài cái ngắn, cọng to cọng nhỏ. Gay go nhất là việc ráp khung, năm cánh ngôi sao cứ méo mó và chực bung ra, không nhớ đã tháo ra ráp lại bao nhiêu lần mới tạm coi đường được. Khi dán giấy lên chiếc khung 5 cánh ngôi sao, cái đèn dần thành hình dạng, lòng tôi rộn ràng vui sướng, tưởng như đã làm được một điều gì thiệt lớn lao trong đời. Và hứng khởi càng ngập tràn khi tôi gắn mấy cái tua bằng giấy bóng màu được cắt ria ra ở 5 đầu ngôi sao, dán những mẩu Hằng Nga, chú Cuội trên mặt đèn. Tôi mong tới tối để đốt đèn lên. Khi đèn được thắp sáng, cả một mùa trăng như ùa về với cảnh thiên thai từ màu sắc lung linh, huyền diệu… Tôi săm soi, nhìn ngắm chiếc đèn và mong mau tới trung thu để mang tới lớp khoe cô, khoe bạn.

Nhưng niềm vui của tôi đã nhanh chóng sụp đổ. Cho đến tận giờ, tôi vẫn còn nhớ như in tâm trạng của cái ngày trung thu năm ấy khi tôi xách chiếc đèn vào lớp, để đón nhận những cặp mắt chế diễu và tiếng cười cợt, trêu chọc của bạn bè.

- Sao cái đèn của bạn xấu quá vậy?

- Năm cánh sao meo méo kia kìa!

- Phải làm bằng giấy bóng màu. Sao lại dán bằng giấy làm thủ công?

Tôi ngẩn ngơ nhìn những con bướm rực rỡ màu sắc, những con công, chú cá xòe đuôi lấp lánh vẩy màu… Có thể nói cả quầy hàng của chú Lùn cũng không có những chiếc đèn đẹp như ở lớp tôi hôm ấy. Giữa những hình dáng rực rỡ, màu sắc lộng lẫy ấy, chiếc đèn của tôi trông kệch cỡm, quê mùa làm sao! Kìa là những manh giấy thô đơn điệu được ráp, dán vụng về chỉ chực bung ra, chiếc cần tre cột bằng sợi nhợ… Đã vậy đứa bạn tinh nghịch còn dùng cái que đâm thủng một cánh ngôi sao.

Giữa lúc tôi đang hết sức khổ sở thì cô giáo bước vào.

Cô đến từng bàn xem đèn, chấm điểm. Tôi ngồi khoanh tay, cúi mặt. Chiếc đèn để dưới gầm bàn, loáng thoáng tôi nghe những tiếng xầm xì:

- Đèn con lân 8 điểm!

- Cái trống điểm 7!

- Vẫn chưa thấy điểm 10.

- Chắc điểm 10 sẽ thuộc về cái đèn kéo quân của con Nguyệt.

Hết dãy bàn nhất đến bàn nhì. Tôi giật thót người khi thấy tà áo lụa của cô đã đến sát bên. Cả lớp bỗng im phăng phắc. Tôi cảm thấy mọi ánh mắt đều đổ dồn về mình. Và tôi biết sự im lặng giả tạo ấy là để dồn nén cho trận cười nhầm vào chiếc đèn xấu xí của tôi. Sao mà tôi khổ vậy trời!

- Đèn của em đâu cho cô xem nào!

Vẫn giọng dịu dàng của cô. Thoáng những tiếng cười rúc rích.

Tôi rút chiếc đèn từ gầm bàn lên, và… òa khóc.

Nhưng sự việc xảy ra sau đó như… một giấc mơ! Có tiếng thước khẽ đập xuống bàn của cô, tiếng cười im bặt. Chiếc đèn của tôi được cô đưa lên ngắm nghía.

- Có lẽ các em cho rằng chiếc đèn nầy thua kém hết thảy những chiếc đèn khác phải không? Nhưng cô thấy nó đẹp nhất lớp đấy, và cô sẽ cho nó điểm 10.

Cả lớp ồ lên. Cô nhịp thước kẽ lên bàn.

- Các em có biết vì sao không?

Không một tiếng trả lời. Sự im lặng sững sờ bao trùm lớp học khi cô giáo dịu dàng gở đôi tay đang ôm mặt của tôi.

- Em nín đi. Ngẩng mặt lên nào. Cô biết em đã vất vả, cố gắng lắm mới làm được chiếc đèn nầy. Đôi tay em trầy xước như vậy… Còn các em (cô nói với cả lớp), các em đã không thành thật như bạn Giang. Các em mang đến những chiếc đèn thật đẹp, nhưng không phải do chính các em làm. Phải tự làm ra thì mới có ý nghĩa. Nên điểm 10 cô sẽ dành cho chiếc đèn ngôi sao của bạn Giang.

*
Hơn 30 năm sau, cũng vào mùa trăng, tôi về tỉnh lỵ tìm thăm cô giáo cũ. Giờ cô đã về hưu, mắt đã mờ, tay đã run, và tóc thì bạc trắng… Cô không nhận ra tôi vì đã bao năm trôi qua…

Nhưng khi tôi nhắc lại chuyện cũ, cô nắm cả hai bàn tay tôi, giọng run run:

- Hồi đó cô đã nói vậy à. Ôi, đã bao nhiêu năm mà em còn nhớ…

Nước mắt rân rấn trong cặp mắt sâu sau gọng kính chảy xuống đôi gò má gầy guộc của cô. Hai cô trò tôi cùng lặng yên, nhớ về những kỷ niệm đã qua.

Ngoài hiên, trăng đã lên đầy!

Thu Trang
(Tiền Giang)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 614

Ý Kiến bạn đọc