Ngoài nước

Một thế hệ đã mất của Liên Xô

(Bài viết của Nhà văn Nga Yury Bondarev, người đã trực tiếp tham gia chiến tranh Vệ Quốc, hiện vẫn còn sống, được nhận những danh hiệu cao quý nhất của Liên Xô nhưng thẳng thừng từ chối nhận Huân chương “Vì sự hữu nghị giữa các dân tộc” do Enxin trao)

Sau khi những kẻ cầm quyền phi cộng sản thốt lên những lời thần thánh: chủ nghĩa đa nguyên, tự do dân chủ…, thì cánh cửa mở toang trước các phương tiện thông tin đại chúng của chúng ta. Và khái niệm tự do cao cả đã bị biến thành sự vô chính phủ đầy thô bỉ.

Hiện nay phần lớn chúng ta đã đánh mất trí tưởng tượng, nghĩa là đánh mất tình cảm. Xã hội hiện đại chỉ quan tâm tới những mục đích thực dụng, những ý nghĩ về vật chất.

Từ “tình yêu” – một trong những trạng thái tình cảm thiêng liêng, thánh thiện mà nhân loại đã nhận được và đã đặt vào đó một nội dung tình cảm và thể xác trong sáng nhất bị thay thế bằng từ “sex” tầm thường và hời hợt.

Hiện nay, sự dâm ô ngự trị tuyệt đối trên truyền hình, sân khấu, văn học. Có biết bao những vụ sát nhân, những sự đồi bại ghê tởm, những điều quái dị mà chúng ta nhìn thấy trên màn ảnh nhỏ! Con cái chúng ta đang bị hư hỏng, nhân dân ta một thời vốn cực kì trong sáng đang bị trụy lạc hóa một cách trắng trợn. Những người bạn cùng tuổi của tôi trở về từ mặt trận, họ đã đi qua tất cả, qua địa ngục, qua máu, mồ hôi, hy sinh và những chiến thắng không dễ dàng, họ đã không dám hôn một cô gái. Mà đó là những chàng trai gan dạ, mạnh mẽ, cường tráng, dạn dày chinh chiến, đạn bom, đã nhiều lần giáp mặt với cái chết.

So-498--Mot-the-he-da-mat-cua-Lien-Xo---Anh-3
Nhà văn Yury Bondarev.

Hiện nay không có những con người như vậy. Thế hệ chúng tôi đã bị diệt vong, chỉ còn lại một vài người, và cay đắng thay, nó, thế hệ chúng tôi đã gánh trên vai chiến thắng của toàn nhân loại và đã cứu cả thế giới. Nhưng nhân loại không phải lúc nào cũng biết ơn điều đó.

Văn học thời Xô viết nhìn chung là một nền văn học trung thực. Và nó đã giáo dục nên những chàng trai 17 tuổi đi ra mặt trận, không làm ô nhục mảnh đất Nga và tình yêu đối với cha, mẹ mình. Không, chúng tôi không phải là thánh nhân, nhưng vào những năm đó người ta đã biết tác động vào chúng tôi bằng một tình cảm ái quốc lớn. Chúng tôi không xung trận với những câu khẩu hiệu sáo rỗng.

Chúng tôi đã không bị áp đặt bởi khẩu hiệu báo chí, mà chúng tôi là những người yêu nước không cần những lời hoa mỹ. Hiện nay người ta đã và đang cố tình xúc phạm uy tín của lòng yêu nước: một số nhà yêu nước nào đó đã bị lôi kéo vào những công việc không mấy tốt đẹp, cùng với tiếng sột soạt của tiền giấy trong tay, những nhà yêu nước này nhảy như sóc từ chiến tuyến này sang chiến tuyến khác.

Thị hiếu của bạn đọc đã hư hỏng đến mức không thể chịu nổi. Dòng thác sách xa lạ với văn học nghiêm túc đổ sụp xuống đầu người đọc. Liệu có thể ngăn chặn điều đó không? Có thể. Theo tôi, cần phải xây dựng hệ thống kiểm duyệt sáng suốt. Không nên sợ nó. Không một cuốn tiểu thuyết nào của tôi được in mà không có sự kiểm duyệt. Hằng đêm liền chúng tôi ngồi với kiểm duyệt, uống cà phê, hút thuốc và tranh luận. Tôi sửa chữa vài ba câu, một số từ mà vẫn giữ lại nội dung đó. Hiện nay, cái gì cũng được đem in.

Thật tai họa cho nền văn hóa của chúng ta. Những người bạn của tôi, các nhà khoa học nghiêm túc, nói về một thảm họa tận thế đang đe dọa thế giới của chúng ta. Nhà tiên tri Vanga cũng đã dự báo thảm họa đó vào năm 3000, các nhà khoa học còn dự báo sớm hơn nhiều.

Đó là một căn bệnh xuất hiện do tác động của ngôn từ xa lạ đối với nhân dân ta. Tôi có thể gọi căn bệnh đó là cơn sốt của sự giàu có. Khi một người nào đó nói với tôi: “Tôi muốn trở thành triệu phú!”. Tôi hỏi: “Thế là thế nào?”. Bởi tất cả mọi của cải bất lương, nói như các nhà triết học, đều là đồ ăn cướp. Người ta trở nên giàu có là nhờ những người khác nghèo đi.

So-498--Mot-the-he-da-mat-cua-Lien-Xo---Anh-2
Nước Nga của Putin hiện vẫn đang vật vã tìm lại những giá trị đã mất, chỉ vì sự xét lại và tự chối bỏ vinh quang trước đó, của chính người Nga…

Tiền bạc chỉ cần ở mức độ mà nó có thể đảm bảo cuộc sống con người. Nhưng hiện nay khát vọng có tiền đã biến thành cuồng vọng. Điều này vô cùng cay đắng, bởi vì đồng tiền làm thay đổi, hư hỏng con người. Khi một kẻ ít văn hóa bỗng nhiên vớ được một đống tiền, anh ta không biết làm gì với nó. Sự giàu lên nhanh không chính đáng bao giờ cũng dẫn tới sự vô đạo đức và vô nhân đạo.

Tất cả mọi người đều nghĩ rằng chỉ có kinh tế mới cứu vãn chúng ta. Không. Đó là một sự nhầm lẫn không thể tha thứ được. Văn hóa mới cứu vãn chúng ta. Ngôn từ. Sách. Tạp chí. Báo. Truyền hình. Radio. Tuy nhiên, hiện nay văn hóa đã xuống cấp đến nguy hiểm. Trong đó, văn hóa, với rất nhiều gai độc, và đặc biệt chúng đâm một cách hết sức đau đớn, khi bạn bước xuống thấp dần theo bậc thang suy đồi của nó.

Điều đó rất khủng khiếp. Nếu như mọi người hài lòng với trình độ văn hóa hiện nay, với “miếng bánh mì không bơ”, thì đó là một điều nguy hiểm nhất đối với xã hội.

Giai đoạn hỗn loạn diễn ra quá lâu trên đất nước chúng ta. Con người, những giá trị sống còn của họ đã thay đổi một cách khủng khiếp. Thanh niên hiện nay không biết gì về quá khứ của chúng ta. Cho dù hiện nay nhiều kẻ chau mày khi nói về một số vấn đề dưới thời Xô viết, nhưng lúc bấy giờ tất cả chúng ta đã được học tập miễn phí, với một đồng lương nhỏ có thể sống tương đối sung túc và ăn bánh mì kẹp thịt với bơ.

Hiện nay người ta viết: “Thời ấy không có giò ăn”. Sao lại không? Bạn chỉ cần tới các cửa hàng thực phẩm và sẽ nhìn thấy không chỉ giò, mà cả giăm-bông Tambov. Xin hãy nhớ lại hệ thống dịch vụ y tế, vườn trẻ, nhà dưỡng lão, nhà an dưỡng tốt đến mức nào. 50% dân số có căn hộ riêng. Và tôi tự hỏi: Thế hiện nay thanh niên chúng ta làm gì? Cần phải trả một khoản học phí rất lớn, tìm kiếm việc làm là cả một vấn đề.

Làm sao họ có thể xoay xở được? Mà tất cả hy vọng của chúng ta đều gửi gắm vào thanh niên. Liệu họ có thể vượt qua tất cả những vấn đề khó khăn đó để lại tham gia tích cực vào đời sống xã hội không? Ai sẽ giúp đỡ họ? Một tình cảm đồng chí, sự tương trợ lẫn nhau như ngày trước hiện nay không còn nữa. Mà để trở về với tất cả những cái đó, thì khác nào bạn đập vỡ một quả trứng rồi tìm cách gắn nó lại bằng keo dán. Không thể được.

Nhưng dù sao, hy vọng vẫn còn!

Ngô Mạnh Hùng
(Sưu tầm, biên dịch và hiệu đính)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 498

Ý Kiến bạn đọc