Người tốt - Việc tốt

Mấy vấn đề lớn trong “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong Suốt Cuộc Đời Hoạt Động Cách Mạng, Chủ Tịch Hồ Chí Minh Luôn Luôn Chăm Lo Xây Dựng Và Chỉnh Đốn Đảng, Bởi Đây Là Điều Kiện Tiên Quyết Đưa Cách Mạng Tới Thành Công. Một Trong Những Tác Phẩm Quan Trọng, Nổi Tiếng Của Chủ Tịch Hồ Chí Minh Về Vấn Đề Xây Dựng Và Chỉnh Đốn Đảng Là Cuốn “Sửa Đổi Lối Làm Việc” Bác Viết Với Bút Danh X.y.z, Xuất Bản Lần Đầu Vào Tháng 10/1947. Sau Đây Là Một Số Vấn Đề Lớn Rút Ra Từ Tác Phẩm “Sửa Đổi Lối Làm Việc” Của Chủ Tịch Hồ Chí Minh (Theo Bản In Của Nxb Chính Trị Quốc Gia Và Nxb Trẻ, Năm 2005).

Bài II: Về tư cách và đạo đức cách mạng

Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (xem bản in của NXB CTQG và NXB Trẻ – 2005), thì chương III – “Tư cách và đạo đức cách mạng” (từ trang 34 đến trang 62) là cực kỳ quan trọng, được Bác dành nhiều trang viết hơn hẳn các chương khác. Ở chương này, từ trang 34 đến trang 36, Bác nêu lên 12 điều dạy bảo vô cùng sáng suốt, sâu sắc và hết sức cụ thể, thiết thực về việc giữ gìn “Tư cách của Đảng chân chính cách mạng” đối với các tổ chức Đảng và mỗi cán bộ, đảng viên (CBĐV). 70 năm đã qua, hôm nay đọc lại và suy ngẫm những lời dạy quý báu của Bác, ta càng thấy tính nguyên tắc, tính khoa học vững bền, tính Đảng nghiêm cẩn, tính tiên tri và tính thời sự bức thiết của những điều Bác nêu ra. 

Nội dung chủ yếu của chương III là phần Bác nói về “Tư cách của Đảng chân chính cách mạng”. Từ 12 điều dạy của Bác về “Tư cách của Đảng chân chính cách mạng” (tr. 34 – tr. 36), có thể rút ra 5 vấn đề lớn dưới đây.

Một là – Đảng và các tổ chức của Đảng có tính chất và mục đích cao cả là ra sức phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân.

Bác viết: “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài. Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng” (tr. 34).

Hai là – CBĐV phải hiểu biết lý luận cách mạng để làm tốtnhiệm vụ.

Bác yêu cầu: “Cán bộ của Đảng phải hiểu biết lý luận cách mạng, và lý luận cùng thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau” (tr. 34).

Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” , Bác Hồ nhiều lần nhắc nhở: CBĐV không những phải làm việc tốt, tức là thực hành giỏi để có kinh nghiệm cách mạng, mà còn rất cần phải có lý luận cách mạng; do đó phải ra sức học tập lý luận cách mạng. Ngay phần đầu cuốn sách, Bác đã chỉ rõ: “Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế./ Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi” (tr. 11). Và Bác nhấn mạnh: “Lý luận cốt để áp dụng vào công việc thực tế. Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông” (tr. 12). Bác còn nói rõ thêm: “Có kinh nghiệm mà không có lý luận, cũng như một mắt sáng, một mắt mờ” (tr. 12). Thật vậy, không có lý luận cách mạng – là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến kém chất lượng và hiệu quả công tác, có khi thất bại.

May-van-de-lon-trong-Sua-doi-loi-lam-viec-cua-Chu-tich-Ho-Chi-Minh---Bac-Ho-doc-sach-ben-bo-suoi-o-chien-khu-Viet-Bac---Anh-1
Bác Hồ đọc sách bên bờ suối ở chiến khu Việt Bắc (Ảnh: Tư liệu)

Ba là – Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân; mọi chính sách của Đảng phải vì lợi ích của nhân dân.

Bác hết sức coi trọng và nhấn mạnh vấn đề cơ bản này. Đây là sự tiếp nối tư tưởng “thân dân” (gần dân) tiến bộ của Nho giáo và từ các bậc tiền bối vĩ đại trong lịch sử dân tộc, đặc biệt của Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi và tiếp thụ kinh nghiệm cách mạng vô sản thế giới, đầu thế kỷ XX. Bác viết: “Khi đặt ra khẩu hiệu và chỉ thị, luôn luôn phải dựa vào điều kiện thiết thực và kinh nghiệm cách mạng ở các nước, ở trong nước và ở địa phương./ Phải luôn luôn do nơi quần chúng mà kiểm soát những khẩu hiệu và chỉ thị đó có đúng hay không./ Phải luôn luôn xem xét lại tất cả công tác của Đảng. Mọi công tác của Đảng phải luôn luôn đứng về phía quần chúng. Phải đem tinh thần yêu nước và cần, kiệm, liêm, chính mà dạy bảo CBĐV và nhân dân./ Mỗi công việc của Đảng phải giữ nguyên tắc và phải liên hợp chặt chẽ với dân chúng. Nếu không vậy, thì chẳng những không lãnh đạo được dân chúng mà cũng không học được dân chúng” (tr. 34 – 35).

Bốn là – Đảng và mỗi CBĐV phải có phương pháp cách mạng đúng đắn, linh hoạt.

Bác dạy: “Mỗi công việc của Đảng phải giữ vững tính cách mạng của nó, lại phải khéo dùng những cách thức thi hành cho hoạt bát./ Nếu không vậy thì không nắm vững cách thức đấu tranh và các cách thức tổ chức, không biết liên hợp lợi ích ngày thường và lợi ích lâu dài của dân chúng” (tr. 35). Điều này, như Bác thường nói: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”.

Năm là – Đảng phải luôn luôn dùng tự phê bình và phê bình, để giữ nghiêm kỷ luật.

Bác viết: “Đảng không che giấu những khuyết điểm của mình, không sợ phê bình. Đảng phải nhận khuyết điểm của mình mà tự sửa chữa, để tiến bộ, và để dạy bảo CBĐV…/ Đảng phải luôn luôn tẩy bỏ những phần tử hủ hóa ra ngoài./ Đảng phải giữ kỷ luật rất nghiêm từ trên xuống dưới… / Đảng phải luôn luôn xét lại các nghị quyết và chỉ thị của mình đã thi hành thế nào. Nếu không vậy thì những nghị quyết và chỉ thị đó sẽ hóa ra lời nói suông mà còn hại đến lòng tin cậy của nhân dân đối với Đảng” (tr. 35 – 36).

Cuối phần “Tư cách của Đảng chân chính cách mạng”, Bác viết hai câu lục bát: “Muốn cho Đảng được vững bền,/ Mười hai điều đó, chớ quên điều nào”!

May-van-de-lon-trong-Sua-doi-loi-lam-viec-cua-Chu-tich-Ho-Chi-Minh

Để cho Đảng có “tư cách của Đảng chân chính cách mạng”, thì mỗi CBĐV phải có “Đạo đức cách mạng”. Bác viết: “Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính không có gì là khó cả. Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra. Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư. Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà những tính tốt như sau, ngày càng thêm” (tr. 38). Và Bác nêu rõ 5 phẩm chất đạo đức cách mạng của CBĐV cần phải có, là: NHÂN, NGHĨA, TRÍ, DŨNG, LIÊM. Bác giảng giải cặn kẽ, cụ thể và phân tích rất sâu sắc về 5 phẩm chất này, rồi nhấn mạnh: “Đó là đạo đức cách mạng. Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu. Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người” (tr. 40).

Đặc biệt ở chương III này, sau khi nêu ra và phân tích rất cụ thể tác hại, cách sửa chữa các khuyết điểm, các thứ “bệnh” do “chủ nghĩa cá nhân” sinh ra (như: bệnh tham lam, bệnh lười biếng, bệnh kiêu ngạo, bệnh hiếu danh, bệnh thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương, bệnh hữu danh vô thực…), Bác Hồ nhấn mạnh một vấn đề rất to lớn, có ý nghĩa rất sâu xa, với một tinh thần thực sự cầu thị rất chân thành: “Nói về Đảng, một Đảng mà giấu khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế mới là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính” (tr. 52). Kể từ năm 1947 cho đến nay (2017), ở nước ta, chỉ mới có Hồ Chí Minh nói chí lý, chí tình, chí nghĩa và trí tuệ đến như vậy! Thật cảm động và thiêng liêng biết bao! Đoạn văn cực kỳ nổi tiếng uyên thâm này của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ sau khi tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” ra đời đến nay, thấy rất hiếm người nhắc đến trong các bài diễn văn, các buổi nói chuyện chính trị – thời sự; vì nó quá chân lý, quá sự thật, quá minh bạch – trong khi cả một “bộ phận không nhỏ” CBĐV rất sợ chân lý này, rất sợ sự thật này, rất sợ sự minh bạch! Đấy quả là một điều vô cùng đáng tiếc!

Vấn đề “Tư cách và đạo đức cách mạng” (chương III) trong “Sửa đổi lối làm việc” Bác nêu lên thật là sâu sát tình hình thực tế của Đảng những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng thời là những lời tiên tri cực kỳ sáng suốt và thiết thực cho Đảng và cho mỗi CBĐV ngày nay. Nó vẫn mang tính thời sự nóng hổi, rất bổ ích và thiết thực cho công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; trong đó chú trọng đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Đọc lại và suy ngẫm những lời Bác Hồ dạy, vận dụng vào công tác và đời sống hàng ngày – đấy là điều không thể thiếu trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Đáng tiếc là nhiều năm qua, rất nhiều CBĐV – nhất là những người có chức, có quyền ở các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã không đọc, không học tập, không nghiên cứu tác phẩm bất hủ này của Chủ tịch Hồ Chí Minh! Có chăng, một số rất ít CBĐV có đôi chút ham lý luận – cũng chỉ đọc qua loa, đại khái, nhưng không vận dụng những lời dạy nổi tiếng của Bác vào công tác và đời sống hàng ngày, cho nên yếu kém lý luận, xa rời thực tế, dẫn đến công tác kém hiệu quả, đạo đức và lối sống nảy sinh nhiều vấn đề khiến nhân dân bức xúc, giảm lòng tin. Thiết nghĩ, tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, đặc biệt là phần “Tư cách của Đảng chân chính cách mạng” của Bác cần thiết cho mỗi CBĐV như không khí để thở, như cơm ăn nước uống hàng ngày, và hơn thế nữa – là ánh sáng soi đường cho mỗi chúng ta, để làm tốt nhiệm vụ “là công bộc của dân”, để “xứng đáng là người lãnh đạo” được nhân dân tin yêu và bảo vệ.

(Còn tiếp kỳ sau)

Đào Ngọc Đệ
(Giảng viên chính – Đại học Hải Phòng)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 471

Ý Kiến bạn đọc