Thầy thuốc Văn nghệ

Lồng ruột

Lồng ruột là nguyên nhân phổ biến gây tắc ruột ở trẻ em dưới 3 tuổi. Đây là trường hợp cấp cứu do phần ruột bên trên chui vào phần ruột bên dưới. Lồng ruột cắt đứt nguồn cung cấp máu cho phần ruột bệnh nên thường dẫn đến tắc ruột, lủng ruột, nhiễm trùng và tử vong. Nguyên nhân gây ra lồng ruột ở trẻ em chưa rõ ràng trong khi lồng ruột ở người lớn thường là kết quả của một bệnh lý như khối u hay polyp. Ở trẻ em, lồng ruột có thể trở về bình thường qua thủ thuật bơm hơi “tháo lồng” hay bơm barium khi chụp X-quang, còn lồng ruột ở người lớn cần phẫu thuật.

Anh-minh-hoa

Dấu hiệu đầu tiên của lồng ruột ở trẻ sơ sinh là trẻ đang khỏe mạnh bụ bẫm, bỗng khóc ré lên từng cơn do đau bụng và kéo đầu gối lên ngực. Những cơn đau do lồng ruột đến và đi mỗi 15 phút đầu tiên rồi sau đó xảy ra thường xuyên hơn. Các dấu hiệu khác bao gồm sốt, tiêu chảy, phân dính máu, nôn ói, sờ thấy “khối lồng” hình trái chuối trong bụng. Đến giai đoạn trễ hơn, trẻ nôn ói ra mật xanh mật vàng, thậm chí ra phân. Chẩn đoán lồng ruột chủ yếu dựa trên thăm khám và siêu âm ổ bụng. Khi khám ổ bụng, thầy thuốc sờ thấy khối lồng di động và đau bên hố chậu phải, thăm khám hậu môn trực tràng thấy máu dính găng tay. Siêu âm ổ bụng thấy khối lồng có hình củ cải hay hình bia đạn do hai lớp ruột chui vào nhau. Bình thường ruột giống như một ống cao su dài. Khi lồng ruột, một phần ruột non trượt vào bên trong một phần ruột già kế cận. Đôi khi lồng ruột xảy ra do tăng trưởng bất thường trong ruột như có polyp, khối u hay túi thừa. Các cơn nhu động ruột như lớp sóng đi qua khối u và kéo lớp ruột bên trên vào khúc ruột bên dưới. Phần lớn các trường hợp lồng ruột ở trẻ em không tìm ra nguyên nhân. Còn ở người lớn, lồng ruột thường là hậu quả của phẫu thuật polyp hay khối u trong ruột, sẹo dày dính ruột hay phẫu thuật dạ dày để giảm cân. Nguy cơ gây lồng ruột bao gồm trẻ em bụ bẫm từ 6 tháng đến 3 năm, ruột bẩm sinh kém phát triển hay ruột xoay không đúng, đã từng bị lồng ruột hay có tiền sử anh chị em bị lồng ruột. Biến chứng do lồng ruột là cắt đứt nguồn cung cấp máu cho phần ruột bệnh, khiến ruột hoại tử gây lủng ruột, viêm phúc mạc và đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu viêm phúc mạc là sốt kèm lạnh run, đau bụng và bụng căng cứng. Để xác định chẩn đoán, thầy thuốc hỏi han tiền sử bệnh, khám tìm khối lồng trong bụng, siêu âm hay X-quang bụng, chụp cắt lớp CT nhằm phát hiện tắc ruột do lồng ruột. Hình ảnh siêu âm thường có hình củ cải trắng hay bia đạn do hai khúc ruột cuộn vào nhau. X-quang kèm theo bơm hơi hay bơm chất cản quang giúp nhìn rõ hình ảnh ruột và giúp tháo lồng ruột ở trẻ em.

Điều trị lồng ruột là một cấp cứu nội khoa. Thầy thuốc cần chăm sóc trẻ bệnh tránh tình trạng mất nước nghiêm trọng, ngăn ngừa lây nhiễm khi ruột hoại tử do thiếu máu. Thầy thuốc truyền dịch thông qua đường tĩnh mạch, giải nén ruột bằng cách đặt ống thông mũi và dạ dày. Để điều trị lồng ruột, thầy thuốc thụt tháo bằng hơi hay barium, đây là quá trình vừa chẩn đoán vừa điều trị nhưng chỉ có hiệu quả cao ở trẻ em. Nếu ruột bị rách, nếu phương pháp thụt tháo không thành công hay nếu nguyên nhân là khối u hay túi thừa, thầy thuốc cần phẫu thuật mở phần ruột lồng, bỏ khối u và khúc ruột chết.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 396

Ý Kiến bạn đọc