Tản văn

Lão Phi công huyền thoại

(Tiếp theo số báo 565, ngày 26-9-2019)

 

Trở lại với đời thường, lúc đầu ông ở với hai con trai tại thành phố Hồ Chí Minh. Không thích cuộc sống ồn ào thành phố, một năm sau ông chuyển về ở với con gái tại thị xã Sa Đéc. Vẫn không thích, cách đây gần 10 năm, vợ chồng ông về làm nhà sống ngay trên mảnh đất hương hỏa mà cha mẹ ông để lại. Hai ông bà cảm thấy rất hạnh phúc khi về đây. Ông làm mấy công lúa, nuôi cá, gà, vịt và chăm bón vườn tược chẳng khác gì một nông dân thực thụ.

Ông thổ lộ:

- Có người thấy tao sống thế này, tưởng tao khổ. Nhưng không! Tao sướng lắm. Chăn nuôi, làm ruộng, làm vườn vừa khỏe người, vừa vui lại có thêm thu nhập. Hàng tháng, tao lĩnh ba đầu lương: lương Đại tá về hưu, lương đánh giặc giỏi (Anh hùng), lương đánh giặc dở (Thương binh).

- Ủa, chú bị thương hồi nào vậy? – Tôi hỏi.

Thì ra năm 1986, khi đang còn chiến tranh biên giới Tây Nam, trong một lần đi thăm đơn vị tuyến trước, máy bay trực thăng chở ông gặp tai nạn do phi công bất cẩn lúc hạ cánh. Ông cười:

- Đánh nhau chẳng sao, đi công tác lại bị thương lãng nhách.

Ông có năng khiếu nói chuyện rất vui, đôi khi tếu táo. Quan điểm của ông: nhậu là phải vui, không vui không nhậu. Thỉnh thoảng, ông vẫn có thể phóng xe máy ra tận thị xã Sa Đéc cách nhà chục cây số nhậu lai rai với bạn bè. Có hôm trên đường về bị công an chặn lại yêu cầu xuất trình bằng lái xe, ông bảo: Tao chỉ có bằng lái máy bay thôi. Công an vùng này đều biết tiếng ông nên họ liền… tha. Đến đầu mỗi tháng, ông lại lên thành phố Hồ Chí Minh ở dăm ba ngày để họp chi bộ, lĩnh lương, kết hợp thăm con cháu và đồng đội xưa. Với cái tuổi như ông mà chẳng thấy bệnh tật gì, hệ thống tim mạch bình thường, kể cũng hiếm.

Ông về đây giúp cho địa phương nhiều việc. Đứa cháu ông là chủ quán cà phê ở đầu xã, trên đường dẫn tôi đến nhà ông, cho biết:

- Cậu Bảy là niềm tự hào của quê hương cháu, dân quen gọi cậu là Bảy Lúa. Nhờ cậu ấy vận động các Mạnh thường quân mà nay điện đã được kéo về đến tận ấp, đường được mở rộng, ô tô có thể đi vô tận sân nhà cậu Bảy được rồi. Thỉnh thoảng cậu nhận lời mời của các trường đi nói chuyện truyền thống Không quân với học sinh, tiền bồi dưỡng nhận về cậu đều góp vào quỹ từ thiện.

Điều lý thú là chính tại căn nhà nhỏ bé ở cái ấp hẻo lánh này, ông đã tiếp những đối thủ của mình mấy chục năm trước.

So-566--Chan-dung-Dai-ta-phi-cong-Anh-hung-LLVTND-Nguyen-Van-Bay---Anh-1
Chân dung đại tá, phi công, Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy.

Người thứ nhất là Thiếu tá Joseph Charlie Plumb đến gặp ông vào tháng 7/2015. Joseph từng đối đầu với ông Bảy trong trận không chiến ngày 24/4/1967 trên bầu trời Hải Phòng – Quảng Yên. Hôm đó, chiếc F8 của E.J. Tucker bị ông hạ, còn máy bay của Joseph kịp rút về tàu sân bay nhưng lại bị tên lửa ta bắn rơi trên bầu trời Hà Nội sau đấy gần một tháng, bị bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò. Cuộc gặp nhau sau 48 năm thật cảm động. Ông Bảy tặng khách chiếc khăn rằn đặc sản quê ông. Còn khách thì vừa bất ngờ vừa thú vị trước cuộc sống điền viên của một cựu phi công lừng danh.

Người thứ hai là Đại tá, Tiến sĩ Marshall L. Michel. Ông ta có 321 phi vụ trinh sát trên bầu trời miền Bắc, sau này trở thành tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về chiến tranh Việt Nam. Khi sang Hà Nội lấy tư liệu viết sách, ông ta vào tìm gặp ông Bảy. Bên ly rượu và vài món nhậu đồng quê do chính ông Bảy nuôi trồng được, hai cựu thù ngồi ôn lại những kỷ niệm xưa như những người bạn lâu ngày gặp lại.

Nhưng đáng nhớ nhất là lần ông đi thăm nước Mỹ một tuần vào tháng 10/2017. Chuyến đi này gồm 12 cựu phi công quân sự của ta do Trung tướng Nguyễn Đức Soát dẫn đầu, sang dự giao lưu với các phi công Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam. Lần ấy, ông gặp nhiều cựu phi công Mỹ, dù chưa một lần không chiến với ông Bảy, nhưng họ rất nể trọng ông. Một người trong số họ đã nói vui: May quá, hồi ấy chúng tôi không gặp ông, chứ nếu gặp thì “tiêu” rồi! Đặc biệt, một Thiếu tá phi công từng bị ông bắn rơi dẫn cả vợ và con gái đến thăm. Ông hỏi cô con gái gần 50 tuổi:

- Nếu hồi đó tao lỡ bắn chết ba mày thì hôm nay mày có căm thù tao không?

Cô con gái trả lời “No, no”, còn cha cô ta thì nói:

- Quân đội Mỹ bắt chúng tôi sang ném bom Việt Nam thì phải đi thôi, chứ khi ấy ai cũng sợ chết. Trước ta là đối thủ, nay ta là bạn bè.

Ông Bảy đính chính:

- Sự thật là vậy. Thế nhưng sau đó, một tờ báo ở thành phố Hồ Chí Minh lại viết là người vợ cảm ơn tao đã nhân đạo không bắn chết chồng bà ấy. Làm gì có chuyện đó. Trong không chiến thì một mất một còn. Tại tao bắn dở nên không trúng buồng lái của nó thôi. Chiếc máy bay cũng như con người vậy. Tù nhân bị địch tra tấn dã man thế mà không chết, nhưng bạn bè nhậu say cãi lộn, lỡ tay đập vào chỗ hiểm có khi lại lăn quay. Nếu máy bay bị bắn trúng buồng lái hoặc thùng xăng phụ, rất dễ bốc cháy, khó có cơ hội sống sót. Còn trúng chỗ khác thì có thể kịp nhảy dù hoặc “lết” về đến sân bay được.

Một chi tiết nữa ông cũng “nói lại cho đúng”. Nhiều tài liệu ghi là ông học lái MiG 17 ở Liên Xô. Không phải thế. Thực ra sau này, ông có học một năm ở Liên Xô tại Học viện Không quân Gagarin, nhưng đó là khóa đào tạo chỉ huy Không quân cấp sư đoàn, chứ không phải học lái.

Nói về mình, ông khiêm tốn nhận rằng:

- Lý thuyết tao không bằng người ta, nhưng đối với phi công chiến đấu thì thực hành quan trọng hơn lý thuyết, ngoài kinh nghiệm bay và lòng dũng cảm thì rất cần đến yếu tố năng khiếu.

Sau trận không chiến đầu tiên, máy bay của ông còn bị chúng phóng tên lửa từ sau tới thêm mấy lần nữa nhưng đều trượt. Đánh nhau vậy mà bị trúng đạn có một lần và chưa bị rớt máy bay lần nào thì chắc chắn không chỉ là do yếu tố may mắn…

Nói vòng vo một hồi liên quan đến cuộc sống của con cháu và đồng đội ông, cuối cùng chúng tôi lại quay trở về với chuyện không chiến. Trả lời câu hỏi của tôi về tương quan lực lượng giữa Không quân ta và Không quân Mỹ hồi đó thế nào, ông nêu lên một loạt số liệu. Đến tháng 8/1964, khi Mỹ bắt đầu ném bom miền Bắc, ta mới có trung đoàn Không quân tiêm kích đầu tiên với 34 máy bay MiG 17 rất lạc hậu, trong khi Mỹ có 3 tàu sân bay ngoài Thái Bình Dương, mỗi tàu đậu 60 chiếc, lại thêm 4 sân bay ở Thái Lan, mỗi sân bay chứa chừng 100 chiếc. Phi công ta chỉ có khoảng 200 giờ bay, còn phi công Mỹ thường có trên 2.000 giờ bay, trong đó nhiều người từng tham chiến ở Triều Tiên. Mình đánh nhau với họ chẳng khác chi “châu chấu đá voi”. Thời gian đầu, Mỹ coi thường Không quân ta lắm, cho rằng không xứng đáng là đối thủ của họ. Sau này, họ mới ngán!

Ông thành thật khen:

- Tụi Mỹ giỏi lắm, ta cất cánh chiếc nào là nó nắm được hết. Nó biết rõ loại máy bay gì, mấy chiếc, đang bay ở đâu, những ai lái và thông báo cho nhau biết. Ví dụ: “Hôm nay có Bảy hoặc Ngân hoặc Cốc bay lên đấy, chúng mày coi chừng”. Tất nhiên, nó không nói rõ tên vậy đâu, mà mỗi phi công của ta nó đặt cho một biệt hiệu. Không biết tụi Mỹ đặt cho tao biệt hiệu gì. Còn về phía ta, mỗi lần cất cánh đều được mang một số hiệu riêng để liên lạc với nhau và với đài chỉ huy dưới mặt đất. Ví dụ, hôm nay tao mang số 47 thì ngày mai lại mang số 56.

Ông còn cho biết, từ đầu năm 1966 được Liên Xô viện trợ cho nhiều MiG 21, ta đã sử dụng phối hợp với MiG 17 rất có hiệu quả cho đến cuối cuộc chiến tranh phá hoại (tháng 12/1972).

Điều rất quan trọng tôi chưa kịp hỏi thì ông lại nói ra:

- Kết thúc chiến tranh, Không quân ta bắn rơi được 3 máy bay Mỹ thì mình cũng phải hy sinh 2 chiếc. Lực lượng hai bên quá chênh lệch, máy bay mình không tân tiến bằng nó mà mình “chơi” với nó được vậy là giỏi lắm rồi. Không quân các nước Trung Đông muốn bắn hạ được 1 máy bay Israel thì phải mất đi 10 chiếc đấy. Còn trong cuộc chiến tranh Triều Tiên, Không quân Trung Quốc mất 7 chiếc mới hạ được 1 chiếc của Mỹ.

Ông đánh giá tiềm lực Không quân của ta hiện nay rất mạnh và hiện đại hơn thời của ông nhiều lắm. Nhưng ta cần hữu nghị, gìn giữ hòa bình để xây dựng đất nước, chứ còn đánh nhau thì mình chẳng ngán ai. Ngồi lặng đi một chút, ông như nói với chính mình:

- Dù sao, tao cũng cảm ơn Trung Quốc. Họ đã nuôi dạy tao từ một người lính bình thường trở thành một phi công chiến đấu giỏi. Họ đã giúp ta rất nhiều máy bay MiG 17 để có cái mà đánh nhau với Mỹ. Cái gì họ tốt thì mình nói tốt, chứ không “vơ đũa cả nắm”.

Tôi hỏi đã có bao nhiêu nhà văn, nhà báo viết về ông rồi, ông bảo nhiều lắm, mày muốn viết gì thì hôm nào sang ở với tao một ngày, tao kể cho nghe để rồi về viết cho chính xác. Một lần nữa, ông khẳng định với tôi là ông đã bắn rơi 5 chiếc F4, 1 chiếc F105 và 1 chiếc F8, trong đó có 3 phi công nhảy dù ra được. Số liệu này, nhiều báo viết không thống nhất.

Khi chúng tôi đã lâng lâng bởi mấy ly rượu quê, thì ông còn “làm” thêm một ly nữa mới chịu kết thúc cuộc nhậu. Ông dẫn chúng tôi ra vườn giới thiệu thành quả lao động của mình. Những luống rau xanh tươi ngăn ngắt bên cạnh những cây mít, xoài, vú sữa trĩu quả. Ông bốc từng nắm thức ăn vãi xuống ao cá. Hàng trăm con ba sa, rô phi, chép vàng ngoi lên đua nhau đớp toé tung mặt nước. Mắt ông sáng lên niềm vui thú điền viên. Còn tôi, tôi lại nhìn vào đôi bàn tay nhăn nheo, gân guốc của ông, bất giác nhớ đến 4 câu trong bài thơ VỊ TƯỚNG GIÀ của nhà thơ Anh Ngọc viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi Đại tướng đã ngoài 80 tuổi:

Bàn chân đi qua hai cuộc chiến tranh
Giờ chậm rãi lần theo dấu gậy
Đôi bàn tay nhăn nheo, run rẩy
Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù

So sánh người phi công Anh hùng với vị Tổng Tư lệnh Quân đội thì thật là khập khiễng. Tuy nhiên, tôi vẫn thấy có gì đó giống nhau ở đôi bàn tay của họ: “Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù”…

Chiều mùa Hạ miệt vườn ngập nắng. Bầu trời cao xanh vời vợi chấp chới mấy cánh chim. Đồng lúa đang vào độ chín vàng trải dài bát ngát bao quanh thôn ấp. Tôi bâng khuâng đứng bên dòng kênh nhỏ với cảm xúc thật khó tả. Không biết lối nào ngày xưa đã dẫn bước chàng trai nông dân 17 tuổi trốn nhà đi theo kháng chiến để rồi trở thành phi công huyền thoại, vút lên bầu trời thư hùng với lũ giặc, bảo vệ đất nước thân yêu của mình. Phải chăng, chàng như Phù Đổng Thiên Vương của thế kỷ XX, nhưng có khác là thắng giặc rồi, chàng không bay về trời mà trở lại quê nhà tiếp tục làm ông “Bảy Lúa”…

Tháng 6/2018

Trần Thanh Chương
(Hội Nhà văn TP. Cần Thơ)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 566

Ý Kiến bạn đọc