Thầy thuốc Văn nghệ

Làm sao trị bệnh giang mai?

Giang mai là một bệnh nhiễm trùng lây lan qua đường tình dục. Bệnh bắt đầu qua một vết loét không đau ở bộ phận sinh dục, hậu môn hay miệng. Bệnh giang mai lây lan từ người sang người qua tiếp xúc với vết loét này. Sau khi nhiễm trùng, vi khuẩn giang mai nằm im trong cơ thể nhiều năm trước khi trở lại ghê gớm hơn. Nếu không điều trị, bệnh giang mai gây tổn hại nghiêm trọng cho tim, não, thận và đe dọa tính mạng.

Dấu hiệu đầu tiên của bệnh giang mai là một vết loét không đau gọi là săng (chancre). Các săng thường phát triển trong khoảng 3 tuần sau khi tiếp xúc. Nhiều người có bệnh giang mai không nhận thấy săng vì nó không đau, và ẩn núp bên trong âm đạo hay trực tràng. Các săng tự lành trong vòng 6 tuần.

Vài tuần sau khi nổi săng, người bệnh phát ban đào trên thân mình, rồi lan ra toàn bộ cơ thể, lòng bàn tay và lòng bàn chân. Một số người sốt, đau họng và sưng hạch bạch huyết. Những dấu hiệu này biến mất trong vòng một vài tuần.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Lam-sao-tri-benh-giang-mai

Nếu không điều trị, bệnh chuyển qua giai đoạn tiềm ẩn không có triệu chứng. Giai đoạn tiềm ẩn kéo dài trong nhiều năm cho đến giai đoạn thứ ba với các biến chứng trên não, thần kinh, mắt, tim, mạch máu, gan, xương và khớp.

Phụ nữ mang thai mắc bệnh giang mai có thể lây nhiễm cho thai, gọi là bệnh giang mai bẩm sinh gây nhiều biến chứng cho trẻ như điếc, dị tật răng và mũi hình yên ngựa.

Nguyên nhân gây ra bệnh giang mai là một loại vi khuẩn Treponema pallidum lây truyền qua tiếp xúc trong quan hệ tình dục, qua vết cắt, trầy xước trên da hay niêm mạc, hoặc qua lây sang con khi mang thai hoặc sinh con.

Nếu không điều trị, bệnh giang mai gây tổn thương khắp cơ thể và cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV. Giang mai thường gây ra biến chứng thần kinh như viêm màng não, điếc và điên loạn, đồng thời cũng gây ra biến chứng tim mạch như phình động mạch, viêm động mạch chủ và bệnh van tim. Người lớn mắc bệnh giang mai có nguy cơ tăng gấp 5 lần nhiễm HIV.

Thầy thuốc chẩn đoán bệnh giang mai bằng quan sát vết loét và ban đào, xét nghiệm máu xác nhận có kháng thể chống vi trùng giang mai. Các kháng thể này ở lại trong cơ thể nhiều năm, vì vậy xét nghiệm cũng xác định bệnh nhiễm trùng hiện tại hay quá khứ. Thầy thuốc cũng lấy chất dịch từ vết loét để phân tích dưới kính hiển vi tìm vi khuẩn. Nếu nghi ngờ có biến chứng thần kinh, thầy thuốc lấy dịch não tủy tìm vi khuẩn qua một thủ thuật gọi là chọc dò tủy sống.

Khi chẩn đoán sớm và điều trị ở giai đoạn đầu, bệnh giang mai rất dễ dàng trị khỏi. Việc điều trị ở tất cả các giai đoạn của giang mai đều cần đến penicillin dưới dạng tiêm chích. Nếu dị ứng với penicillin, thầy thuốc sẽ thay thế bằng một kháng sinh khác.

Một liều tiêm duy nhất penicillin có thể ngăn chặn bệnh giang mai nếu lây nhiễm dưới một năm. Nếu bệnh giang mai kéo dài hơn một năm, thầy thuốc cần cho liều bổ sung. Penicillin cũng là khuyến cáo duy nhất cho phụ nữ mang thai mắc bệnh giang mai.

Những ngày đầu điều trị, người bệnh trải nghiệm phản ứng rất khó chịu, gọi là phản ứng Jarisch-Herxheimer. Các dấu hiệu bao gồm sốt kèm ớn lạnh, buồn nôn và đau đầu.

Để theo dõi, thầy thuốc cho xét nghiệm máu định kỳ để xem đáp ứng tốt với liều penicillin. Người bệnh cần tránh quan hệ tình dục cho đến khi điều trị xong và xét nghiệm máu trở về bình thường và thông báo cho người bạn tình để đi xét nghiệm và điều trị nếu cần thiết. Đồng thời cũng nên xét nghiệm tầm soát HIV.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 419

Ý Kiến bạn đọc