Trong nước

Ký ức Sài Gòn của nghệ sĩ nhiếp ảnh Tam Thái

Vào lúc 15 giờ ngày 3-11-2017, nghệ sĩ nhiếp ảnh Tam Thái đã khai mạc phòng triển lãm mang tên “Tam Thái – Sài Gòn qua miền ký ức” tại Hội Nhiếp ảnh TP. Hồ Chí Minh (số 122 Sương Nguyệt Anh, Q.1, TP.HCM), giới thiệu khoảng 300 bức ảnh tư liệu về Sài Gòn được chụp và lưu lại trong gần nửa thế kỷ qua.

Ky-uc-Sai-Gon-cua-nghe-si-Nhiep-anh-Tam-Thai---Anh-1
Tuổi thơ Bà Điểm -1987.

Tác giả tâm sự: – Những bức ảnh này chứa đựng khoảnh khắc đời thường của những người sinh ra, đến và định cư trên mảnh đất Sài Gòn này gần nửa thế kỷ trước, một cuộc sống đầy đủ chất liệu hỷ nộ ái ố của cuộc đời. Cuộc mưu sinh khắc nghiệt và không khoan nhượng đó hiện diện mọi lúc mọi nơi; một gánh hàng rong, một con phố nhỏ, một mái cổ đình rêu, nhà thờ Đức Bà… Qua sông nhớ cầu, Cuộc sống nhập cư, Chợ bên đường, Cửa nhà phố xá lầu đài, Đình chùa thánh thất, Trăm năm di tích, Văn hóa đường phố, Sài Gòn báo chí, Thay cũ đổi mới, Sài Gòn sau thập niên 2000… là những hình ảnh tôi đã lưu lại bằng ống kính của mình. Cẩn thận hơn là những chú thích về địa danh, thời gian để thế hệ sau này còn có dữ liệu để so sánh khi nói về Sài Gòn xưa và Sài Gòn nay, như: Xe thổ mộ Sài Gòn (1980), Tuổi thơ Bà Điểm (1987), Thị trấn Tàu Hủ, Bến xe lam Chợ Lớn (1989), Xích lô Sài Gòn (1990), Rạch Chông Q.4 (1995), Út Tài – xà ích thổ mộ cuối cùng Sài Gòn (1999), Bến phà Thủ Thiêm chuyến cuối cùng (31-12-2011), Nhà nghèo ven kênh Lò Gốm (2005)…

Ky-uc-Sai-Gon-cua-nghe-si-Nhiep-anh-Tam-Thai---Anh-2
Đôi bờ Ông Lãnh – 1973.

Anh nói: – Tôi chỉ có một ước muốn nhỏ rằng, qua những bức ảnh tư liệu này, có thể góp một góc nhìn về sinh cảnh Sài Gòn, thời mà các thế hệ cha anh đã cùng nhau vun đắp. Tôi chia các bức ảnh trưng bày tại đây hôm nay thành nhiều chủ đề để người xem dễ hình dung và dễ hiểu những gì mình đang nhìn ngắm về một Sài Gòn, mà đối với một người trẻ, có thể lúc đó họ chưa được sinh ra. Tôi có nhiều sách ảnh, biên khảo về Sài Gòn, như Tết Sài Gòn, 150 năm hình bóng Sài Gòn… cùng nhiều triển lãm cá nhân về Sài Gòn nhưng đây là lần đầu tiên có những tác phẩm tôi chụp về Sài Gòn được công bố và được giới chuyên môn về lịch sử đánh giá là rất có giá trị. Hình ảnh trong triển lãm lần này là một phần ghi nhận về quá khứ Sài Gòn, thành phố thân yêu, trong những tháng năm dài cưu mang tôi khôn lớn. Quá khứ – hiện tại – tương lai là nối kết luân hoàn, không thể tách rời. Những bức ảnh trong triển lãm này không phải chụp những thứ xa xôi đỉnh cao mà là chụp ngay trước mặt, nơi đã gắn kết cư dân qua bao thế hệ với cảm nhận của chính lòng mình chứ không phải bằng những hình tượng nghệ thuật cao siêu. Tôi chỉ là một thị dân thợ ảnh người trẻ hôm ấy nay có thể nhìn thấy quá khứ và hiểu rằng: Sài Gòn cũng có một thời như thế đó!…

Những người đến xem triển lãm mà đã từng gắn bó với mảnh đất Sài Gòn này có dịp sống lại với quá khứ, nơi đó có Thương xá Tax mưa nắng cùng thời gian và điểm cuối cùng bị phá bỏ cùng với dòng băng-rôn của những người buôn bán trong khu vực này “Tạm biệt thương xá – big sale”… Và nhiều hình ảnh khác, như cây gòn đại lão nơi chân cầu Quới Đước từ năm 1985, khu phố Tàu ở đường Chu Văn An (Q.6) với hình ảnh “chóp cao khí vượng”; ngôi nhà ở góc đường Lý Chính Thắng – Trương Định được thiết kế theo kiểu kiến trúc Pháp hai tầng, mái thông gió được xem là đặc trưng thích ứng khí hậu Sài Gòn; những con hẻm với cái tên như Con đường trứng vịt (Đinh Hòa, quận 8, năm 1989) hay Hẻm Thiên Hậu (812 Nguyễn Trãi, quận 5, năm 1986)… Ngoài ra, tôi còn có các bộ sưu tập ảnh Ngày xưa Langbian, Đà Lạt, Ký ức miền quê… Triển lãm diễn ra đến hết ngày 12-11-2017.

Dương Đông
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 475

Ý Kiến bạn đọc