Trong nước

Kỷ Niệm Ngày Quốc Tế Bảo Vệ Tầng Ozone 2016 (16/9) – Thế giới chung tay khôi phục tầng Ozone và khí hậu

Vào lúc 8 giờ ngày 15/9/2016 tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức Lễ Kỷ niệm “Ngày quốc tế bảo vệ tầng Ozone (16/9) và Hội thảo giới thiệu kết quả “Trình diễn chuyển giao công nghệ giảm phát thải khí nhà kính và các chất làm suy giảm tầng Ô-zôn trong lĩnh vực làm lạnh công nghiệp”.

The-gioi-chung-tay-khoi-phuc-tang-Ozone-va-khi-hau

Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) phát biểu khai mạc Hội thảo:

- Ngày 16/9 hằng năm là ngày mà các quốc gia trên thế giới tổ chức các hoạt động với mục tiêu loại trừ các chất làm suy giảm tầng Ozone để bảo vệ tầng khí quyển có chức năng lọc ánh sáng mặt trời, ngăn chặn bức xạ tia cực tím có hại chiếu xuống bề mặt trái đất, bảo vệ sự sống trên trái đất. Ozone là lớp khí quyển mỏng trong thành phần không khí bao quanh quả đất. Ozone có đặc tính quý báu là hấp thụ tia cực tím (UV) của mặt trời nên được đánh giá là tấm lá chắn quan hệ bảo vệ con người và sự sống trên mặt đất khỏi tác hại của UV. Lỗ thủng tầng Ozone được các nhà khoa học phát hiện lần đầu tiên năm 1987 ở Nam Cực đã làm chấn động dư luận toàn cầu, dấy lên những mối quan ngại sâu sắc về môi trường và sức khỏe con người. Nguyên nhân chủ yếu gây ra sự phá hủy tầng Ozone là do các hợp chất hóa học như CFC, HCFC, HFC (hóa chất được sử dụng trong cơ chế làm lạnh của thiết bị điều hòa, máy lạnh, chất tẩy công nghiệp…) có tiềm năng làm nóng lên toàn cầu cao gấp ngàn lần CO2. Chính lỗ thủng này đã tác động đến việc thay đổi luồng gió và phần mây bao phủ phía trên Nam Cực, là nguyên nhân gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu, biến đổi khí hậu, sức khỏe con người suy giảm như hiện nay. Các nhà khoa học tiên đoán năm 2100, nếu không có những động thái tích cực, nhiệt độ trái đất sẽ tăng 6.4 độ C, mực nước biển sẽ tăng hơn 59cm, băng giá và băng ở địa cực sẽ bị tan chảy. Các đợt sóng nhiệt, mưa dông và mực nước biển tăng lên ở các vùng nhiệt đới kèm theo những cơn gió lốc xoáy dữ dội, gió bão và các cơn mưa lớn ngày càng xảy ra thường xuyên hơn. Tầng Ozone bị suy giảm và có các lỗ hổng, lượng tia UV đi tới bề mặt trái đất ngày càng tăng, gây tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người và hệ sinh thái, như tỷ lệ ung thư da tăng lên, hệ miễn dịch trong cơ thể con người và động vật bị suy giảm và năng suất cây trồng cũng giảm. Các nhà khoa học tính rằng, nếu không có biện pháp ngăn chặn, lượng chất phá hủy tầng Ozone trong khí quyển Trái đất có thể tăng gấp 10 lần vào năm 2050, gây thêm 20 triệu ca bệnh ung thư da và 130 triệu ca bệnh đục thủy tinh thể.

30-nam-bao-ve-tang-Ozone
30 năm bảo vệ tầng Ozone.

Ozone-la-lop-khi-quyen-mong-trong-thanh-phan-khong-khi-bao-quanh-Trai-dat
Ozone là lớp khí quyển mỏng trong thành phần không khí bao quanh Trái Đất.

Báo cáo về tình hình thực hiện Công ước viên về bảo vệ tầng Ozone và Nghị định thư Montreal về loại trừ các chất làm suy giảm tầng Ozone ở Việt Nam, ông Lương Đúc Khoa, Phó Trưởng phòng Giám sát khí thải khí nhà kính và kinh tế Carbon thấp, Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) phát biểu:

- Nhận thức được những hiểm họa do tầng Ozone suy giảm gây ra, cộng đồng quốc tế đã kêu gọi tất cả các nước hạn chế sản xuất và sử dụng các chất ODS. Đó cũng là lý do ra đời của Nghị định thư Montreal năm 1987, thể hiện quyết tâm toàn cầu trong việc bảo vệ tầng Ozone.

Năm 1994, Đại hội đồng Liên hợp quốc tuyên bố lấy ngày 16/9 hàng năm là ngày Quốc tế bảo vệ tầng Ozone nhằm kỷ niệm ngày ký kết Nghị định thư Montreal. Mục tiêu của Nghị định thư Montreal là dần loại trừ hoàn toàn chất làm suy giảm tầng Ozone. Nghị định thư Montreal được coi là điều ước quốc tế về môi trường thành công nhất từ trước đến nay với sự đồng thuận và tham gia của 100% các quốc gia trên thế giới. Bên cạnh đó, Nghị định thư cũng được tất cả các ngành, tập đoàn công nghiệp và người dân toàn cầu ủng hộ. Nghị định thư Montreal cũng đưa ra các biện pháp hạn chế thương mại đối với các chất ODS (các chất làm suy giảm tầng Ozone), thiết lập quỹ đa phương (do các nước công nghiệp phát triển chịu trách nhiệm đóng góp) để trợ giúp các nước đang phát triển thi hành nghị định thư này. Nghị định thư Montreal được sửa đổi, bổ sung hai lần vào các năm 1990 và 1992 nhằm tăng cường kế hoạch loại trừ các chất ODS theo từng giai đoạn, theo nguyên tắc không gây thiệt hại cho người tiêu dùng trong việc cắt giảm các chất ODS. Các nước đang phát triển, được gia hạn thêm 10 năm so với các nước phát triển trong việc loại trừ các chất ODS, yêu cầu được hỗ trợ tài chính và được chuyển giao công nghệ không sử dụng ODS để thực hiện việc cắt giảm các chất này theo các điều khoản của Nghị định thư Montreal. Bình quân mỗi năm Quỹ đa phương chi khoảng 150 triệu USD giúp các công ty ở các nước đang phát triển chuyển từ sản xuất các sản phẩm có chứa CFC2 sang các sản phẩm sử dụng các chất không phá hủy (hoặc phá hủy ở mức độ ít hơn) tầng Ozone như HCFC2, HFC2 và các loại hóa chất khác trong các sản phẩm như bình xịt tóc, điều hòa nhiệt độ, tủ lạnh… 2,1 tỷ USD đã được chi những năm qua nhằm bảo vệ tầng Ozone của quả đất. Nhờ nỗ lực của các nước và cộng đồng quốc tế, sau nhiều thập niên bị hủy hoại, tầng Ozone của quả đất đang phục hồi. Mặc dù tháng 1/1994 mới tham gia Nghị định thư Montreal nhưng đến tháng 1/2010 không còn doanh nghiệp nào tại Việt Nam sử dụng CFC trong sản xuất mỹ phẩm. Lĩnh vực làm lạnh và điều hòa không khí cũng đạt được những kết quả khả quan với việc giảm trung bình mỗi năm 3,6 tấn CFC 11 trong ngành dệt may, 5,8 tấn CFC 12 trong sử dụng điều hòa không khí ô tô và 40 tấn CFC trong các thiết bị làm lạnh thương mại và gia dụng… Việt Nam đã loại trừ hoàn toàn lượng tiêu thụ hằng năm các chất làm suy giảm tầng Ozone, đóng góp một phần quan trọng trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu. Song song với loại trừ lượng tiêu thụ hằng năm các chất làm suy giảm tầng Ozone, Việt Nam đã và đang chủ động ứng phó biến đổi khí hậu. Trong thời gian qua, Việt Nam đã tuân thủ đầy đủ các quy định về ODS theo Nghị định thư Montreal, được Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc trao tặng chứng nhận hoàn thành loại trừ tiêu thụ các chất CFC, Halon và CTC theo đúng lộ trình quy định. Việt Nam cũng hoàn thành nghĩa vụ loại trừ hoàn toàn tiêu thụ hơn 500 tấn các chất CFC, Halon và CTC từ ngày 1/1/2010; loại trừ hoàn toàn tiêu thụ 500 tấn Methyl Bromide sử dụng ngoài mục đích kiểm dịch và khử trùng hàng xuất khẩu từ năm 2015. Bảo vệ tầng Ozone được luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014, và có hiệu lực từ ngày 1/1/2015.

Bên cạnh đó, Hội thảo giới thiệu kết quả “Trình diễn chuyển giao công nghệ giảm phát thải khí nhà kính và các chất làm suy giảm tầng Ô-zôn trong lĩnh vực làm lạnh công nghiệp” do Quỹ Môi trường Toàn cầu tài trợ thông qua cơ quan thực hiện của Quỹ Môi trường Toàn cầu là Tổ chức Phát triển Liên Hợp Quốc phối hợp với Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) quản lý và thực hiện. Dự án góp phần thực hiện cam kết Quốc tế của Nhà nước Việt Nam trong khuôn khổ Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng Ozone. Đây cũng là những hoạt động tích cực của Việt Nam nhằm kỷ niệm ngày Quốc tế bảo vệ tầng Ozone năm nay (2016).

P.N.Thường Đoan (lược ghi)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 420

Ý Kiến bạn đọc