Ngoài nước

Kỷ Niệm 3 Năm Ngày Mất Của Nhà Văn Anh Doris Lessing (17-11-2013 – 17-11-2016) – Nữ đảng viên Cộng sản được Giải Nobel Văn học tôn vinh

Cây bút cự phách Doris Lessing chào đời cách đây 97 năm tại Kermanchah (Iran) vào ngày 22/10/1919, với tên khai sinh là Doris May Tayler trong một gia đình có cha và mẹ đều là công dân Anh. Người cha vốn là một thương binh quân đội Hoàng gia Anh phục viên làm việc tại ngân hàng, còn mẹ hành nghề hộ lý trong bệnh viện. Năm cô bé Doris lên 6 tuổi cả nhà chuyển sang sinh sống ở Nam Rhodesia, nay là Zimbabwe thuộc châu Phi, cùng ước nguyện làm giàu qua việc mở trang trại trồng thuốc lá và ngũ cốc.

Nu-van-si-D
Nữ văn sĩ D. Lessing rạng rỡ bên
tấm huy chương vàng Nobel

Năm 20 tuổi, thiếu nữ Doris cưới người chồng đầu là viên chức Frank Wisdom. Nhưng 4 năm sau, họ đành phải chia tay tuy đã có với nhau hai mặt con. Quãng đời bất hạnh này đã tác động mạnh mẽ thôi thúc Tayler khởi nghiệp cầm bút. Đầu tiên là những truyện ngắn gửi đăng trên một ấn phẩm báo chí ở Nam Phi. Đồng thời nhãn quan chính trị của nữ văn sĩ trẻ cũng dần thay đổi trong thời gian xảy ra Đệ nhị Thế chiến. Doris Tayler gần gũi với tư tưởng Cộng sản trong cuộc đấu tranh ý thức hệ, nhằm chống lại chủ nghĩa phân biệt chủng tộc đang hoành hành tại Nam Phi khi ấy. Năm 1943, Doris tái hôn cùng người chồng thứ hai là Gottfried Lessing (1914-1979), một người Do Thái gốc Đức di cư và mang họ chồng từ đó. Sau gần 6 năm chung sống họ lại ly dị. Năm 1949, D.Lessing quyết định trở về cố hương để có điều kiện thực sự chuyên tâm với nghề viết lách. Qua năm 1950, bà cho ấn hành cuốn tiểu thuyết đầu tay đầy ấn tượng The Grass is singsing (Cỏ hát) và bán rất chạy, rồi tình nguyện đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Anh (CPGB) từ năm 1952.

Những tác phẩm của nữ văn sĩ từng trải chủ yếu dựa vào thời kỳ sống ở châu Phi, về thuở ấu thơ, về những mối quan hệ xã hội và đấu tranh giai cấp, cùng chủ đề hướng tới các nền văn hóa khác nhau, sự phân biệt màu da, sự phán xét lương tâm về tính công bằng xã hội. Ngoài ra, bà cũng viết nhiều đầu sách viễn tưởng mang tính triết học sâu xa, với người ngoài hành tinh được thể hiện như những thiên thần đến “giải cứu” cho trái đất. Những pho tiểu thuyết đặc trưng trong sự nghiệp sáng tác đồ sộ gần nửa thế kỷ của cây bút đầy nhiệt huyết này có thể kể đến là Children of Violonce (Hậu duệ của bạo lực), Canopus in Argos (Canopus ở Argos)… hay The Golden Notebook (Cuốn sổ vàng) đậm chất nữ quyền, hoặc cuốn tiểu thuyết “ăn khách” nhất The Story of General Dann and Mara’s Daughter, Griot and the Snow Dog (Chuyện về tướng Dann và con gái của Mara, Griot và chú chó tuyết)…

Ngoài phần thưởng đáng kể là bằng Tiến sĩ Danh dự của Trường Đại học Harvard đầy uy tín ở Mỹ, nữ văn sĩ Doris Lessing còn đoạt được nhiều giải thưởng văn chương danh giá khác của Tây Ban Nha và Anh. Tóm lại bà là “người kể những khúc tráng ca về nỗi trải nghiệm thân phận phụ nữ, góp phần bóc trần sự phân hóa của nền văn minh bằng cái nhìn nghi hoặc nhưng đầy cuồng nhiệt”, như nguyên văn lời nhận định của Ủy ban Nobel Văn học năm 2007 về tác giả xứng được trao phần thưởng thường niên, với huy chương vàng cùng tấm séc trị giá tương đương 1,54 triệu USD.

Cũng cần phải nói thêm câu chuyện ngoài lề, rằng con số 11 có “cơ duyên” gắn liền với nhà văn vốn bất hạnh trong cuộc sống này. Bà nhận tin đoạt giải thưởng văn chương danh giá nhất vào hôm 11/10/2007 – đúng 11 ngày trước kỳ sinh nhật lần thứ 88; đồng thời cũng là nữ văn sĩ thứ 11 trên thế giới vinh hạnh có tên trong bảng danh sách – kể từ khi tồn tại giải Nobel vào đầu thế kỷ trước.

P.Xuân (theo Morning Star)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 429

Ý Kiến bạn đọc