Văn học nước ngoài

Kẻ lịch thiệp …“thái quá”

Ngay từ khi còn bé xíu, người thân của Rudolf Hullinger đã vô cùng sửng sốt vì những triệu chứng “khác thường” như ái hữu với tất cả mọi người – kể cả người lạ. Triệu chứng tiêu biểu là kể từ lúc còn nằm nôi, cậu bé Rudolf không bao giờ khóc cả, chỉ rặt “ban phát” những nụ cười mà thôi.

Vấn đề thêm trầm trọng khi Rudolf đi nhà trẻ. Nó khiến bất cứ ai cũng kinh ngạc, bởi không bao giờ mang điều bực mình đến cho các cô bảo mẫu như nhiều đứa trẻ khác. Cô giáo phụ trách lớp Rudolf là một nhà sư phạm thực thụ, bà nhận ra ngay cá tính “khác người” của cậu bé và nhắn cha mẹ em tới gặp, nhằm cùng tìm phương pháp giáo dục phù hợp.

Phần cha mẹ Rudolf thì hầu như bất lực. Họ không hiểu sao con mình lại khiến cô giáo lưu tâm, nhất là bản tính “hiền hậu quá mức”. Cực chẳng đã, trước khi đi ngủ, cha Rudolf bắt đầu kể cho em nghe những câu chuyện đánh đấm của trẻ nhỏ, những trò nghịch ngợm “quá trời” từ tụi con nít. Còn mẹ thì mời những đứa bé lêu lổng nhất ở cùng phố đến chơi với Rudolf.

Nhưng chẳng đổi thay được gì sất. Kết quả vẫn là con số không! Căn bệnh “lịch thiệp thái quá” thật khó chữa trị với cá nhân Rudolf…

Ở trường phổ thông Rudolf học rất khá, lên lớp đều đặn, điểm số các môn tương đương nhau. Chỉ có thể thao là khác: Rudolf luôn không tuân thủ chiến thuật của thầy giáo bộ môn “đá người hơn đá bóng”. Tuy có thể lực tốt, nhưng cậu vẫn bị loại khỏi vị trí hậu vệ trong đội bóng nhà trường và đương nhiên với điểm thể dục kém hơn. Đa phần các thầy cô đều ngạc nhiên với bản chất “khác lạ” của Rudolf, thậm chí thầy chủ nhiệm năm cuối cấp phổ thông cơ sở còn phê trong học bạ: “Có cá tính không bình thường!”.

Trước ngưỡng cửa phân ban cuối năm lớp 9, Rudolf ghi trong nguyện vọng là muốn theo đuổi cái nghề “giao tiếp hữu hảo với mọi người”. Văn phòng tiếp dân thuộc sở văn hóa đang thiếu đúng một ghế như vậy, và họ đã chấp thuận cấp học bổng cho anh. R. Hullinger tốt nghiệp trường hướng nghiệp một cách xuất sắc và bắt đầu đi làm. Giới đồng nghiệp của anh đều rất hồ hởi, bởi Rudolf sẵn lòng làm mọi việc mà không phàn nàn gì cả, hay với “lòng thánh thiện cao cả” thì đúng hơn.

Vài tuần sau, bất cứ ai có việc lui tới văn phòng tiếp dân đều chỉ tìm đến nhờ anh chỉ dẫn. Các đồng nghiệp được giải thoát khỏi “cường độ lao động nặng nhọc” suốt 8 tiếng đồng hồ liền, lẽ đương nhiên họ có thể thoải mái uống cà phê và tán chuyện phiếm vào bất cứ thời gian nào trong giờ làm việc. Nhưng như thế lại càng tốn tiền trà – lá. Vả lại, chẳng ai có chuyện riêng mãi để khỏa lấp hết thời gian đúng ra phải là của công việc chung…

Thế là sự đố kỵ và thù nghịch dần xuất hiện tại văn phòng tiếp dân.

Mọi người chợt nhận thấy anh chàng Rudolf Hullinger đúng là một kẻ “quái đản, hám việc và ưa bốc đồng”. Nhận định sau cùng nảy sinh sau khi Rudolf nhận được danh hiệu bình chọn Công chức viên cư xử bặt thiệp nhất, do các công dân bỏ giấy bầu kín qua hộp thư góp ý. Dòng người vẫn tiếp tục xếp hàng trước bàn làm việc của Rudolf, do chờ đợi quá lâu nên đã có đơn kiện cáo… Tới lượt viên trưởng phòng phải đích thân can thiệp, ông ta quyết định cử Hullinger đi học khóa nâng cao nghiệp vụ dài hạn. Quang cảnh văn phòng tiếp dân lại trở về với vẻ cố hữu – như khi Rudolf chưa xuất hiện…

Rồi R. Hullinger được đặc cách biệt phái qua ngành bưu chính viễn thông. Nhưng anh lại bị thuyên chuyển vì lý do “nhiệt tình thái quá” với khách hàng (!).

Không chùn bước trước con đường đã chọn, Rudolf Hullinger quyết chí thử thời vận trong nhiều nghề khác: soát vé xe buýt, thú y sĩ, nhân viên dịch vụ, thanh tra giao thông công chính, bán vé xe lửa, bồi bàn… Ở đâu cũng vậy, chẳng chóng thì chầy anh đều bị người ta tẩy chay. Rudolf không chỉ là “hiểm họa” cho giới đồng nghiệp, mà còn là “mối nguy” cho những công dân hay có tính khuất tất nữa. Bất chấp tất cả, anh vẫn là anh – không đổi, với lòng hào hiệp hòa nhã rộng mở của mình.

Và rồi anh cũng đạt được kỳ tích mới: Rudolf được chọn là Khách hàng tốt nhất của một siêu thị vốn sầm uất. Ảnh của anh được treo ở chỗ trang trọng ngay lối vào. Quả thực là Rudolf thường xuyên đi mua đồ tại đây đã nhiều năm rồi, nhưng chẳng thấy anh lên tiếng phàn nàn về bất cứ điều gì cả. Có thể do “kỳ tích” ấy mà bỗng dưng anh được ban giám đốc siêu thị mời vào làm việc – nhằm quảng bá cho công tác kinh doanh đang có mòi trì trệ… Nhưng chỉ nội tuần sau, viên giám đốc đã cho gọi Hullinger lên văn phòng và chân thành khuyên anh: “Nên bỏ cái cá tính lịch thiệp thái quá đó đi! Bởi cậu đâu có còn là khách hàng nữa?!”. R.Hullinger lịch sự cám ơn “lời khuyên hữu ích”, đến hôm sau thì anh tự động nghỉ việc.

Chán ngán vì sự va chạm với những người “không phải là khách hàng”, Rudolf chuyển qua nghề chăn nuôi gia súc ngoài đồng cỏ. Nhưng anh chẳng tại vị được lâu ở chỗ mới. Nguyên nhân thì vẫn như các lần trước…

Giờ đây, sau nhiều năm “lao tâm khổ tứ” đi tìm ngành nghề thích hợp, Rudolf Hullinger vừa phát hiện ra một nghề chẳng đụng chạm đến người đồng nghiệp nào sất, đồng thời vẫn phát huy được cá tính “bặt thiệp thái quá” của mình. Hiện anh là kẻ chuyên đọc các điếu văn từ biệt trước lúc người ta hạ huyệt ai đó.

Wolfgang Klainert (Đức)
Quang Long (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 392

Ý Kiến bạn đọc