Thầy thuốc Văn nghệ

Huyết khối tĩnh mạch sâu

 

Huyết khối tĩnh mạch sâu hay còn gọi là thuyên tắc tĩnh mạch sâu xảy ra khi cục máu đông hình thành trong một hay nhiều tĩnh mạch sâu trong cơ thể, thường là ở chân. Huyết khối tĩnh mạch sâu gây đau và sưng chân.

Huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra khi ta mắc một số bệnh lý ảnh hưởng đến cục máu đông. Nó cũng xảy ra khi ta không di chuyển trong một thời gian dài như sau khi phẫu
thuật hay tai nạn, khi nằm quá lâu trên giường.

Huyết khối tĩnh mạch sâu rất nghiêm trọng vì các cục máu đông trong tĩnh mạch vỡ ra, đi qua dòng máu và đọng lại trong phổi làm tắc nghẽn dòng máu gọi là thuyên tắc phổi.

Các dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu bao gồm sưng ở một bên chân, đau nhức và cảm thấy như bị chuột rút, da đỏ hay đổi màu ở chân.

So-610--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Huyet-khoi-tinh-mach-sau---Anh-1

Các dấu hiệu cảnh báo thuyên tắc phổi bao gồm khó thở đột ngột, đau ngực và đau nhiều hơn khi hít thở sâu hay khi ho. Người bệnh cảm thấy choáng váng, chóng mặt hay ngất xỉu, mạch nhanh và ho ra máu.

Cục máu đông của huyết khối tĩnh mạch sâu do bất cứ điều gì ngăn cản máu lưu thông như chấn thương tĩnh mạch, phẫu thuật, uống một số loại thuốc và ít vận động.

Biến chứng nghiêm trọng của huyết khối tĩnh mạch sâu là thuyên tắc phổi có thể đe dọa tính mạng.

Biến chứng phổ biến khác gọi là hội chứng sau huyết khối do cục máu đông làm giảm lưu lượng máu gây ra sưng phù chân liên tục, đau nhức chân, thay đổi màu da và lở loét da.

Để chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch sâu, thầy thuốc khám tổng quát, kiểm tra các vùng da sưng đau và đổi màu. Thầy thuốc cho siêu âm mạch máu. Một thiết bị giống như cây đũa gọi là đầu dò đặt ở nơi có cục máu đông. Khi sóng âm thanh truyền qua mô và phản xạ trở lại, máy tính sẽ biến sóng thành hình ảnh trên màn hình cho thấy cục máu đông.

Thầy thuốc cho xét nghiệm máu.

Ở người có huyết khối tĩnh mạch sâu nặng, nồng độ chất D dimer trong máu tăng cao.

Thầy thuốc cho chụp hình mạch máu. Thuốc nhuộm được tiêm vào tĩnh mạch lớn ở bàn chân hay mắt cá chân rồi chụp X quang để tìm các cục máu đông. Chụp cắt lớp CT hay chụp cộng hưởng từ MRI là phương pháp hiện đại hơn cung cấp hình ảnh trực quan tĩnh mạch sâu và cho thấy cục máu đông.

Các phương pháp điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu nhằm ngăn chặn cục máu đông lớn hơn và ngăn không cho nó vỡ ra gây thuyên tắc phổi.

Các lựa chọn điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu bao gồm dùng chất làm loãng máu. Thầy thuốc dùng thuốc chống đông máu, hay còn gọi là thuốc làm loãng máu dưới dạng tiêm hay uống.

Heparin là thuốc tiêm tĩnh mạch. Các chất làm loãng máu khác như enoxaparin hay fondaparinux tiêm dưới da.

Sau khi tiêm vài ngày, thầy thuốc bắt đầu cho uống thuốc warfarin hay dabigatran để làm loãng máu.

Cần uống thuốc làm loãng máu trong 3 tháng hoặc lâu hơn.

Nếu dùng thuốc warfarin, cần xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra thời gian máu đông. Phụ nữ mang thai không nên dùng một số loại thuốc làm loãng máu.

Nếu bị huyết khối tĩnh mạch sâu hay thuyên tắc phổi nghiêm trọng hơn, hay các loại thuốc khác không còn tác dụng, thầy thuốc kê đơn các loại thuốc làm tan cục máu đông nhanh chóng, gọi là thuốc phá cục máu đông hay thuốc làm tan huyết khối.

Những loại thuốc này đưa qua đường tĩnh mạch để làm tan cục máu đông hay qua ống thông đặt trực tiếp vào cục máu đông.

Thầy thuốc cho mang vớ nén giúp ngăn ngừa sưng phù chân, đeo từ chân đến ngang đầu gối trong ít nhất 2 năm.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 610

Ý Kiến bạn đọc