Trong nước

Hừng đông – Khắc họa hình tượng nhà cách mạng Phan Đăng Lưu

Tháng 9-2016, vở cải lương “Hừng đông” thuộc đề tài cách mạng là tác phẩm chào mừng Đại hội lần thứ XII của Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam do soạn giả Hoàng Song Việt chuyển thể cải lương đã được Nhà hát Cải lương Việt Nam công diễn ra mắt khán giả phương Nam trong ngày 1 và 2-9 tại Nhà hát Thành phố (số 7 Công trường Lam Sơn, Q.1, TP.HCM).

Tháng 5-2017, nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh đồng chí Phan Đăng Lưu (5/5/1902 – 5/5/2017), nhằm để tri ân, tôn kính đối với những đóng góp của đồng chí cho nền cách mạng nước nhà, vào lúc 20 giờ ngày 5-5-2017 vở cải lương này đã được trình diễn tại Hà Nội trong chương trình giới thiệu và biểu diễn những tác phẩm nghệ thuật chất lượng cao của Nhà hát Lớn.

Hung-Dong---Khac-hoa-hinh-tuong-nha-cach-mang-Phan-Dang-Luu---Anh-1
 Cảnh trong vở cải lương Hừng Đông.

Phan Đăng Lưu là một nhà hoạt động cách mạng nổi tiếng, là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (1937); Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng (1938). Ông sinh ngày 5 tháng 5 năm 1902 tại xã Tràng Thành (nay là Hoa Thành), huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, là con trai cả của cụ Phan Đăng Dư, một nhà nho yêu nước, và cụ bà Trần Thị Liễu, con gái cụ cử (cử nhân) Trần Danh Tiêu. Theo nhiều tài liệu, ông là hậu duệ đời thứ 15 của Mạc Mậu Giang, một hoàng tử nhà Mạc. Sau khi nhà Mạc đổ, cụ Mạc Mậu Giang đưa con cháu vào Nghệ An lập nghiệp. Một người con là Mạc Huyền Nhai trở thành thủy tổ của dòng họ Phan Mạc ở Yên Thành, trong đó có dòng họ Phan Đăng. Thuở nhỏ, Phan Đăng Lưu có tiếng học giỏi thông minh, khi mới 16 tuổi, ông đã tham dự kỳ thi Hương, dù phải khai tăng thêm 2 tuổi để được đi thi (1918). Tuy nhiên do Nho học không còn được trọng, ông học thêm chữ Quốc ngữ và chữ Pháp tại Trường Tiểu học Pháp – Việt ở Vinh và Trường Quốc học Huế. Khi học hết năm đầu bậc trung học tại Trường Quốc học Huế, ông quyết định thi vào Trường Canh nông thực hành ở Tuyên Quang vì ông cho rằng “hiện nay ích nước, lợi dân không gì bằng mở mang nông nghiệp, mà muốn thế, thì phải thâu thái những cái hay của các nước văn minh trong nghề đó”. Sau khi tốt nghiệp hạng ưu năm 1923, ông được bổ vào ngạch Thông phán, làm nhân viên tại Sở Canh nông Bắc kỳ, vì vậy còn được dân gian gọi là ông Phán Tằm. Cuối năm 1925, ông được đổi về Sở Canh nông Nghệ An tại Vinh. Tại đây, ông có những liên lạc với một số thành viên Hội Phục Việt, thường xuyên trao đổi thời cuộc và tìm đọc các tài liệu cách mạng. Chính thời gian này, ông đã được tiếp xúc với những tài liệu Cộng sản đầu tiên bằng tiếng Pháp như Le Capital của Karl Marx và Le Procès de la colonisation française của Nguyễn Ái Quốc. Ông cực lực chống Pháp và ngày 3-3-1941, Pháp mở tòa án binh, Phan Đăng Lưu bị thực dân Pháp kết án tử hình, với hai điều buộc tội chủ yếu: tham dự một cuộc họp bí mật sau đó lệnh tổng khởi nghĩa trong toàn quốc đã được phát đi và thảo lời kêu gọi cho quân đội cách mạng. Ngày 26-8-1941, ông bị xử bắn tại trường bắn Ngã Ba Giồng, Hóc Môn, Gia Định cùng với đồng chí Nguyễn Văn Cừ. Hiện nay, phần mộ ông được đặt tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh.

Hung-Dong---Khac-hoa-hinh-tuong-nha-cach-mang-Phan-Dang-Luu---Anh-2
 Cảnh trong vở cải lương Hừng Đông.

Vở diễn “Hừng đông” đã vẽ nên một bức tranh vô cùng sinh động về một thời kỳ lịch sử của dân tộc mà ở đó người chiến sĩ cách mạng Phan Đăng Lưu đã trở thành một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, kiên trung, và khắc họa hình tượng nhà cách mạng Phan Đăng Lưu trong thời kỳ đấu tranh oanh liệt của đất nước. Từ một nhà trí thức yêu nước, Phan Đăng Lưu đã cùng những người có cùng chí hướng như Trần Phú, Nguyễn Thị Minh Khai, Đào Duy Anh… vận động quần chúng, nhân dân đi theo con đường cách mạng giải phóng dân tộc, mang lại tự do, dân chủ cho nhân dân. Qua vở diễn này giới trẻ được tiếp cận với lịch sử và nghệ thuật dân tộc, được hiểu biết nhiều hơn về các trang sử dựng nước, giữ nước của ông cha mình, hiểu biết nhiều hơn về những người có công với nước, có công với dân tộc.

Đam Thy
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 449

Ý Kiến bạn đọc