Người tốt - Việc tốt

Học thơ Bác Hồ chúc Tết trong trại giam tù binh Phú Quốc

(Để nhớ và tưởng niệm bao đồng chí, đồng đội cùng chiến đấu trở về và hy sinh trong trại giam tù binh Phú Quốc)

Người xưa ví cảnh người bị cầm tù như “cá chậu chim lồng”. Thực tế cảnh người Cách mạng bị Mỹ – ngụy giam cầm còn ác liệt hơn nhiều. Chúng cho tù ăn cơm nấu toàn gạo mốc, cá ươn thối, thiếu rau xanh, nhiều người bị tê phù, đi lại khó khăn… Hầu hết người bị bắt đều bị tra tấn dã man hòng khủng bố thể xác, tinh thần, nhằm lung lạc ý chí chiến đấu của họ. Nhưng đa số anh em này đều vững vàng vượt qua thử thách, giữ trọn khí tiết người chiến sĩ Cách mạng. Có được điều đó là nhờ sự giáo dục của tổ chức, niềm tin yêu đối với Đảng và Bác Hồ kính yêu.

Dù phải sống trong nanh vuốt kẻ thù, nhưng ở đâu có cán bộ, chiến sĩ, có quần chúng, có đảng viên thì ở đó tổ chức của Đảng được thành lập để lãnh đạo mọi người theo chủ trương thống nhất, chống mọi âm mưu thâm độc của quân thù. Bảo vệ khí tiết, đòi quyền dân sinh, dân chủ là nhiệm vụ mỗi người phải thực hiện. Bồi dưỡng tư tưởng, xác định lập trường kiên trung, bất khuất trong anh em tù cần được làm thường xuyên. Những bài học chính trị được lãnh đạo của Đảng đưa ra phù hợp với diễn biến tình hình từng lúc. Tình hình chiến sự ngoài chiến trường, các nghị quyết của Trung ương Đảng giúp soi sáng, củng cố niềm tin, đặc biệt là thơ chúc Tết của Bác Hồ có một vị trí to lớn. Vì thơ Bác vừa gọn, dễ thuộc, dễ nhớ, không phải ghi chép ra giấy; nội dung thơ là phương hướng nhiệm vụ, Bác chỉ đạo để mọi người thực hiện. Vì vậy, anh em trong tù đều luôn ý thức tìm mọi cách để biết.

Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, ta tấn công khắp miền Nam gây cho địch tổn thất to lớn. Phía ta, nhiều chiến sĩ bị thương, bị bắt, địch đưa ra ở trại giam tù binh Phú Quốc. Tình hình chiến trường cả miền Nam sôi động, anh em trong tù cập nhật nhanh lẹ qua tiếp xúc với anh em mới vào này. Bài thơ chúc Tết của Bác Hồ đầu năm Mậu Thân 1968, anh em cũng truyền lại và được phổ biến rộng rãi trong đảng viên, đoàn viên, quần chúng tốt. Nhiều anh em trao đổi để cùng thấy hết ý tứ của Bác.

Bác viết :

“Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua
Thắng trận tin vui khắp nước nhà
Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ
Tiến lên,
Toàn thắng ắt về ta!”

Mọi người rất phấn khởi vì nhận thức và quả quyết năm này ngoài chiến trường có những diễn biến mới “hơn hẳn” những năm trước đây. Vì thơ Bác là lời hịch đối với ba quân, là mệnh lệnh, cô đọng chủ trương của Đảng. Quả đúng vậy, chiến trường miền Nam đánh mạnh, đánh liên tục, miền Bắc thêm nhiều “thần sấm”, “con ma” chui đầu xuống đất vì tên lửa của bộ đội Phòng không Không quân, bị những con én bạc (máy bay Mig của ta) và cả súng bộ binh của dân quân bắn rơi. Rồi tin đế quốc Mỹ “xuống thang”, đã chịu ngồi vào bàn đàm phán ở Paris cũng đến với người tù khá sớm. Niềm tin ngày thắng lợi hoàn toàn đã đến gần hơn.

Sang năm 1969, địch rút kinh nghiệm không đưa anh em mới bị bắt vào trại giam cũ mà giam riêng ở các trại mới. Thông tin từ chiến trường vào không còn. Cả việc nắm tin tức qua binh vận cũng biết được rất ít, vì lính giữ tù rất cảnh giác ta do những tập thể tù binh cướp súng, đánh quân cảnh (lính giữ tù) để trở về vùng giải phóng trên đảo. Nhiều trại nổi lên đấu tranh chống đánh đập tù binh, đòi cấp phát quần áo mới, không nhận cá ươn, gạo ẩm, chống bắt anh em làm những việc liên quan đến quân sự, phục dịch sinh hoạt cho lính của chúng. Nhiều trại tổ chức đào địa đạo vượt ngục thành công đã làm cho bọn chỉ huy trại giam hoảng sợ. Để đối phó, chúng tăng cường khủng bố, đàn áp, bắn cả đại liên vào trại giam nhưng không ngăn được sức mạnh tập thể có tổ chức dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng từng trại. Chúng dùng đến “chiêu” đổi trại này sang trại khác, hoặc “xé lẻ” một phần tù trại này đưa sang trại kia để xáo trộn tổ chức của ta. Chính việc chuyển trại của địch đã giúp ta có điều kiện “thông báo” tin tức cho nhau. Người chiến sĩ cách mạng biến nhà tù của địch thành trường học của ta. Tài liệu chính trị, văn hóa được anh em ghi chép lại trên giấy, không mang đi được, cất giấu kỹ nên dù địch sục sạo tìm nắp hầm, tìm tài liệu nhưng vẫn sót lại vì đã được ngụy trang rất tốt. Vào trại mới vài ngày, “ta hiểu ta” nên một số tài liệu được anh em tìm thấy. Bài thơ Bác Hồ chúc Tết năm 1969 nhiều người biết được với hoàn cảnh như vậy. Và anh em nhanh chóng truyền cho nhau (1).

“Năm qua thắng lợi vẻ vang
Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to
Vì độc lập vì tự do
Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào
Tiến lên! Chiến sĩ đồng bào,
Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn!”

Ai nấy đều tin chắc ngoài mặt trận ta thắng lợi to hơn – như lời Bác. Phải có ngày Mỹ cút, Hội nghị Paris kết thúc thì người tù mới được trở về với Đảng, với đời sống tự do. Niềm tin được củng cố vững vàng hơn đã giúp sức hàng vạn con người trên đảo vượt qua những trận khủng bố vô cùng dã man, ác liệt các năm 1969-1972 của địch. Rồi Hiệp định Paris được ký kết, toàn bộ tù binh trên đảo được trao trả về Lộc Ninh, Thạch Hãn (2) trong sự đón tiếp, chăm sóc ân cần của Đảng. Nhiều người trong số tù binh về năm 1973 đã tham gia chiến đấu thực hiện tiếp lời tiên tri của Bác “đánh cho ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam 30-4-1975.

Những bài thơ xuân của Bác Hồ không chỉ tiếp sức cho cán bộ, chiến sĩ, đồng bào nơi chiến trường mà còn là nguồn sáng rọi đến mọi người trong nhà tù Mỹ – ngụy, tiếp thêm sức mạnh cho anh em vượt qua thử thách nghiệt ngã để chiến thắng kẻ thù hung ác.

Xuân Bính Thân 2016

Nguyễn Xuân Ba
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM Xuân 2016

________________

(1) Còn có nhiều trường hợp khác biết được bài thơ chúc Tết của Bác như anh em đi bệnh viện gặp anh em mới vào biết bài thơ hoặc hai trại ở cách nhau mấy hàng rào ném qua trao cho nhau…
(2) Ngoài Lộc Ninh, Thạch Hãn còn có Bồng Sơn (Bình Định), Lộc Ninh, Thiện Ngôn (Tây Ninh) cũng là điểm trao trả tù binh năm 1973.