Người tốt - Việc tốt

Hồ Chủ tịch với giới văn nghệ

Đại hội Văn nghệ lần thứ hai (1975) được hân hạnh Hồ Chủ tịch đến thăm. Đại hội cử ông Hội trưởng và tôi, nhà văn cao tuổi nhất, đón tiếp Bác. Lúc vào phòng đón tiếp, Bác hỏi ngay: “Việc khai thác vốn cũ dân tộc, các cụ đã làm đến đâu rồi?”. Chúng tôi trình: “Chúng tôi đang cố gắng”. Bác nói: “Nên làm nhanh. Có trước mới có sau. Có cũ mới có mới, nhưng chúng ta không nên nệ cổ. Bây giờ là thời đại cách mạng, phải nhanh, phải cải cách”.

So-486-Chi-tich-Ho-Chi-Minh-voi-cac-nghe-si---Anh-1
Chủ tịch Hồ Chí Minh với các nghệ sĩ – Ảnh tư liệu

Bác ngồi viết mấy câu để ra nói ở Đại hội. Bác đưa chúng tôi xem để chúng tôi góp ý kiến, chúng tôi thưa: “Bác cũng là nhà Đại văn nghệ rồi”. Bác bảo: “Không đâu!”.

Lúc ra Đại hội, Bác vừa cười vừa nói: “Cụ Hoàng (Hoàng Ngọc Phách) vừa nói tôi là nhà văn nghệ. Không đâu, tôi chỉ là người thích văn nghệ thôi, chưa phải là nhà văn nghệ”. Cả hội trường vỗ tay vang, kính phục đức độ khiêm tốn của Bác.

Câu nói của Bác làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều. “Phải có trước mới có sau, có cũ mới có mới, nhưng ta không nên nệ cổ”. Trong sáng tác, tôn trọng tính dân tộc, nhưng vẫn nâng cao vốn cũ lên để kết hợp với những đặc điểm của thời đại ngày nay. Vì vậy, văn học – nghệ thuật của chúng ta có những bước đầu rất phong phú. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác, thái độ văn học – nghệ thuật ta đối với những vốn cổ của cha ông rất đúng, vì vậy những đoàn nghệ thuật của ta đi biểu diễn ở các nước Pháp, Ý, Angiêri, Liên Xô, Trung Quốc mới được hoan nghênh nhiệt liệt và mới thu được thắng lợi vẻ vang. Tuy Bác không phải là một nhà văn nghệ mà chỉ là người yêu văn nghệ thôi, nhưng theo tôi, chính Bác là một nhà thơ vĩ đại.

Từ đây, không bao giờ tôi lại được nghe lần thứ hai nữa. Bác mất đi, không những nhân dân ta và Đảng ta mất một vị Lãnh tụ thiên tài mà còn mất một Nhà thơ vĩ đại.

Đời đời nhớ ơn Bác!

Đời đời thương tiếc Bác, Bác Hồ ơi!

Ngày 5-9-1969

Nhà văn Hoàng Ngọc Phách
(Từ sách Bác Hồ với văn nghệ sĩ. Nhiều tác giả.
NXB Văn hóa – Văn nghệ – 2013)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 486

Ý Kiến bạn đọc