Giới thiệu sách

Hồ Chí Minh Niềm thơ cao cả

Hồ Chí Minh – Niềm thơ cao cả dày 399 trang là tác phẩm đạt giải thưởng Sáng tác, quảng bá tác phẩm Văn học – Nghệ thuật, Báo chí về chủ đề “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đợt 1 (2016 – 2018) của Ban Tuyên giáo Trung ương.

Đây là cuốn sách tập hợp từ nhiều bài phê bình, tiểu luận đã được công bố trong sách báo về văn học – nghệ thuật của Phó giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Trọng Huy.

Ở Phần I, cuốn sách bắt đầu bằng sự kiện chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911. Tháng sáu tưởng nhớ Bác Hồ gợi lại không khí của hơn 100 năm trước trên Bến Nhà Rồng. Tinh thần yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc đã hình thành từ rất sớm trong con người Nguyễn Tất Thành, không phải đến sự kiện 5/6/1911. Tuy vậy, từ dấu mốc này, lịch sử Việt Nam bắt đầu phải dõi theo hình bóng của Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh qua khắp các lục địa, những đất tự do, những trời nô lệ để hình dung về đường đi của khát vọng tự do. Đó chính là thời khắc cho phép chúng ta nhìn gần nhất về hành trình 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước của Người. Những bài viết trong phần này tập trung làm rõ một số phương diện như: tư tưởng dân tộc, độc lập, cốt cách và tầm vóc văn hóa, triết lý giáo dục, tinh thần cách mạng và những dấu ấn lịch sử của Hồ Chí Minh. Những phương diện của tư tưởng Hồ Chí Minh được trình bày một cách khá sáng rõ thông qua việc tìm hiểu các sự kiện lịch sử, văn chương, từ chính công việc của Hồ Chí Minh trong quá trình hoạt động. Là một nhà tư tưởng, một nhà văn hóa, một nhà chiến lược chính trị – quân sự, một nhà báo, một nhà thơ, trong tư cách một bậc thầy cao quý hay là người học trò vĩ đại… Hồ Chí Minh đều thể hiện phẩm chất ngời sáng của mình. Khác với những công trình nặng về sử học nghiên cứu Hồ Chí Minh, Phần I của cuốn sách này mang đến cho người đọc những hình dung thân thuộc, đời thường mà vĩ đại của Bác. Hơn ai hết và hơn lúc nào, đó là tấm gương mà mỗi người dân Việt Nam có lương tri đều thấy cần phải noi theo: Ta nhận vào ta phẩm chất của người (Chế Lan Viên).

So-507--Ho-Chi-Minh-Niem-tho-cao-ca---Anh-1

Phần II cuốn sách nối kết vào Phần I bằng mạch ngầm của tư tưởng nhân văn, nhân đạo và phẩm chất thẩm mỹ trong con người Hồ Chí Minh thể hiện qua trước tác của Người. Đây là khía cạnh nhạy cảm của Đoàn Trọng Huy trong tư cách của người nghiên cứu cuộc đời, sự nghiệp lãnh tụ. Viết về lãnh tụ không dễ. Nhưng, chính cái khó lại là cơ hội để thể hiện bản lĩnh của nhà nghiên cứu. Phác họa chân dung Hồ Chí Minh qua văn thơ hay chân dung nghệ thuật của Người là một phương diện quan trọng để chúng ta cảm nhận đầy đủ hơn tầm vóc văn hóa của Hồ Chí Minh. Từ việc đọc thơ xuân của Bác, tác giả cuốn sách khái quát: Hồ Chí Minh – Một tâm hồn xuân/ Một con người sống đầy xuân sắc/ Một cuộc đời sáng mãi mùa xuân (tr. 254). Nếu thơ xuân thể hiện một tâm hồn “tươi mãi tuổi đôi mươi” của Hồ Chí Minh thì Nhật ký trong tù lại ánh lên chất ngọc trong tâm hồn, tư tưởng, tinh thần, ý chí của người tù cách mạng. Ở đó ngời lên hình ảnh: “một con người kiên cường, dũng cảm, mãnh liệt, tràn đầy niềm tin và hy vọng” (tr. 270). Cùng với đó, trong tập thơ này của Hồ Chí Minh, Người đã “nêu cao ngọn cờ nhân văn chủ nghĩa cách mạng cao cả” (tr. 271). Đó là những vần thơ hòa quyện giữa “Thép” và “Tình” làm nên cốt cách người chiến sĩ – thi sĩ vĩ đại Hồ Chí Minh.

Phần III của cuốn sách là cách hình dung về Hồ Chí Minh từ bên ngoài, đúng hơn là phác thảo chân dung Hồ Chí Minh từ điểm nhìn của các nghệ sĩ, các tác giả sáng tác về đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Về mặt tư liệu, để phác họa chân dung Hồ Chí Minh từ văn chương, nghệ thuật là việc một người không làm nổi. Hồ Chí Minh là đề tài rất lớn của văn chương nghệ thuật, vì vậy cách xử lý của Đoàn Trọng Huy trong phần này là tập trung vào một số gương mặt nổi bật có nhiều thành công trong sáng tạo nghệ thuật về đề tài lãnh tụ. Đó là Tố Hữu, Chế Lan Viên, Sơn Tùng. Người dân Việt Nam có lẽ không ai không nhớ một vài câu thơ của Tố Hữu, Chế Lan Viên về Bác. Thiết nghĩ, tầm vóc của lãnh tụ có khi lại tỏa bóng trong lòng dân, trong lịch sử từ những câu thơ giản dị, cô đọng đã đi vào lòng người như thế: Mong manh áo vải hồn muôn trượng/ Hơn tượng đồng phơi những lối mòn (Bác ơi – Tố Hữu); Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì Tổ quốc/ Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa (Người đi tìm hình của nước – Chế Lan Viên)… Với khả năng thâm nhập tác phẩm khá tinh tế, Đoàn Trọng Huy đã chỉ ra, trong thơ Chế Lan Viên “vẻ đẹp nhân văn Bác Hồ”; “Bậc hiền triết Hồ Chí Minh”. Với những sáng tác của Tố Hữu, tác giả cuốn sách đã khẳng định: Tố Hữu – người một đời kỳ công xây đắp tượng đài Hồ Chí Minh. Tượng đài Hồ Chí Minh lấp lánh hiện lên phẩm chất: “Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, Nhân cách cao cả thời đại” (tr. 439). Cùng với Tố Hữu, Sơn Tùng được đánh giá là nhà Hồ Chí Minh học trong văn giới. Với hàng chục tác phẩm viết về Bác Hồ (Búp sen xanh, Bông sen vàng, Bác về, Sáng ánh tâm đăng Hồ Chí Minh, Bác Hồ cầu hiền tài, Bác ở nơi đây, Từ làng Sen…), Sơn Tùng là “Người xây đài sen Hồ Chí Minh bằng văn xuôi”.

Phó GS.TS Lê Thị Bích Hồng cũng chia sẻ với tác giả:

- Cuốn sách “Hồ Chí Minh – Niềm thơ cao cả” là kết quả tích lũy, tâm tuệ của nhà giáo trong suốt quá trình trải nghiệm thực tiễn, nghiên cứu, giảng dạy của Đoàn Trọng Huy. Cuốn sách tập hợp những bài nghiên cứu khoa học, thể hiện tình cảm, suy nghĩ, tự nghiệm với mục đích tu dưỡng bản thân. Tuy nhiên, không dừng ở đó, tác giả có khát vọng bày tỏ, chia sẻ, lan tỏa cái đẹp, giá trị nhân văn cho bạn đọc nhiều thế hệ.

Thanh Bình Nguyễn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 507

Ý Kiến bạn đọc