Thầy thuốc Văn nghệ

Hạ thân nhiệt

 

Trước tiên, chúng ta phải hiểu, hạ thân nhiệt là gì?

Câu trả lời là: Hạ thân nhiệt là tình trạng nhiệt độ cơ thể giảm bất thường. Tức là, cơ thể mất nhiệt nhanh hơn khả năng sinh nhiệt. Bình thường, nhiệt độ cơ thể chúng ta vào khoảng 37°C. Khi bị chứng hạ thân nhiệt, nhiệt độ cơ thể thấp, giảm xuống dưới 35°C và lúc này cần phải được cấp cứu ngay lập tức. Vì khi nhiệt độ cơ thể giảm thì tim, hệ thần kinh và các cơ quan khác không thể hoạt động bình thường. Nếu không điều trị, hạ thân nhiệt cuối cùng dẫn đến suy tim, suy hô hấp và tử vong.

Những người thường gặp chứng hạ thân nhiệt phần lớn là người già và trẻ nhỏ ở vùng ôn đới và hàn đới do khí hậu khắc nghiệt vào mùa đông. Những người bị hạ thân nhiệt thường do tiếp xúc với thời tiết lạnh hay ngâm trong nước lạnh.

Các dấu hiệu và triệu chứng hạ thân nhiệt bao gồm: Cảm thấy lạnh; rùng mình liên tục; thở chậm và nông, mạch yếu, vụng về, buồn ngủ và mất ý thức; nổi da gà; môi thâm; có cảm giác cơ thể không đủ ấm. Nếu thân nhiệt bị hạ lâu, hiện tượng rùng mình biến mất và người bị hạ thân nhiệt bắt đầu lú lẫn và vụng về. Ngoài ra có thể có tình trạng nói ấp úng, nói chậm hay lẩm bẩm, mất thăng bằng, nhịp tim khi đó sẽ giảm đi hoặc bị loạn nhịp.

So-572--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Ha-than-nhiet---Anh-1

Một vài triệu chứng phức tạp khác có thể xảy ra khi bị hạ thân nhiệt gồm bỏng lạnh, hoại tử, cước chân tay vì rét và nứt gót.

Trẻ bị hạ thân nhiệt có thể bị ửng đỏ, da lạnh ngắt và yếu ớt.

Phương pháp điều trị chính cho hạ thân nhiệt là làm ấm cơ thể trở lại nhiệt độ bình thường.

Trong khi chờ đợi sự giúp đỡ khẩn cấp hãy nhẹ nhàng di chuyển người vào bên trong. Cẩn thận cởi quần áo ướt, thay thế bằng áo khoác hay chăn khô ấm.

Hạ thân nhiệt xảy ra khi cơ thể mất nhiệt nhanh hơn tạo ra. Các nguyên nhân phổ biến nhất của hạ thân nhiệt là tiếp xúc lâu dài với điều kiện thời tiết lạnh hay nước lạnh.

Các điều kiện dẫn đến hạ thân nhiệt bao gồm mặc quần áo không đủ ấm, ở ngoài trời lạnh quá lâu, rơi xuống nước như trong tai nạn chèo thuyền hay dùng quá nhiều máy điều hòa.

Các cơ chế mất nhiệt từ cơ thể bao gồm tiếp xúc trực tiếp với thứ gì đó rất lạnh như nước lạnh hay mặt đất lạnh. Tương tự như vậy, mất nhiệt từ cơ thể sẽ nhanh hơn nhiều nếu quần áo bị ướt như đi trong cơn mưa.

Chẩn đoán hạ thân nhiệt thường rõ ràng dựa trên các dấu hiệu thực thể và tình trạng của người bệnh. Xét nghiệm máu cũng giúp xác nhận hạ thân nhiệt và mức độ nghiêm trọng.

Di chuyển người bệnh ra khỏi chỗ lạnh đến một nơi khô ráo và ấm áp, che chắn khỏi cái lạnh và gió.

Cởi bỏ quần áo ướt. Cắt bỏ quần áo nếu cần thiết.

Sử dụng chăn khô hay áo khoác để làm ấm người. Che đầu, chỉ để khuôn mặt lộ ra.

Nên đặt người bệnh nằm ngửa trên một tấm chăn và theo dõi mạch, huyết áp, nhịp thở. Một người hạ thân nhiệt nghiêm trọng có thể bị bất tỉnh, không có dấu hiệu của mạch hay nhịp thở. Nếu hơi thở của người đó đã ngừng, hãy bắt đầu hô hấp nhân tạo ngay.

Cung cấp đồ uống ấm, không cồn, không chứa caffein giúp làm ấm cơ thể.

Sử dụng một miếng gạc ấm sơ cứu. Đừng áp dụng nhiệt trực tiếp. Không sử dụng nước nóng, đệm sưởi hay đèn sưởi để sưởi ấm người vì nhiệt độ cực cao có thể làm hỏng da và gây ra nhịp tim không đều đến mức nghiêm trọng khiến tim ngừng đập.

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hạ thân nhiệt, chăm sóc y tế khẩn cấp bao gồm một trong các biện pháp can thiệp sau đây:

Đối với người bị hạ thân nhiệt nhẹ, nhiều khi chỉ cần đắp chăn và uống nước ấm là đủ.

Thầy thuốc có thể rút máu ra, làm ấm và bơm trở lại vào trong cơ thể. Một phương pháp làm ấm máu phổ biến là sử dụng máy chạy thận nhân tạo, vốn thường dùng để lọc máu ở những người có chức năng thận kém.

Một dung dịch nước muối ấm có thể truyền tĩnh mạch giúp làm ấm máu.

Việc sử dụng oxy tạo độ ẩm qua mặt nạ hay ống mũi có thể làm ấm đường thở và giúp tăng nhiệt độ của cơ thể.

Thầy thuốc cũng dùng một dung dịch nước muối ấm đưa vào qua ống thông để làm ấm một số khu vực của cơ thể như khu vực xung quanh phổi hoặc khoang màng bụng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 572

Ý Kiến bạn đọc