Thầy thuốc Văn nghệ

Gót chân Asin

Theo thần thoại Hy Lạp, Asin là vị anh hùng bậc nhất trong trận chiến thành Troy. Tương truyền, khi Asin mới sinh ra, mẹ ông là bà Thetis thấy con yếu đuối, sợ chết yểu nên đem ông nhúng xuống dòng nước thần của sông Styx giúp ông trở thành bất tử, nhưng bà quên đổi tay nên một bên gót chân không được nhúng nước. Vì vậy mặc dù bách chiến bách thắng nhưng cuối cùng, ông chết vì mũi tên của Paris bắn trúng gót chân tử huyệt. Sau này người ta gọi gót chân Asin là điểm yếu nhất của một con người hay một kế hoạch. Trong y khoa, gân gót chân Asin (Achille’s tendon) là dây gân rất mạnh nối từ cơ bắp chuối xuống xương gót chân. Gân này có thể bị viêm hay đứt lìa nếu tổn thương nặng.

Anh-minh-hoa-3
Ảnh minh hoa

Nguyên nhân phổ biến gây viêm gân gót chân Asin là tập thể dục quá mức hay đi bộ quá nhiều. Viêm khớp dạng thấp và nhiễm trùng, căng cơ bắp chân quá trong khi chơi thể thao mạnh như tennis hay bóng đá, mang giày cũ, đi giày cao gót hàng ngày cũng làm viêm gân gót chân Asin. Triệu chứng viêm gân gót chân Asin là sưng đau ở phần sau gót chân khi đi bộ hay chạy nhảy và hạn chế cử động uốn cong bàn chân. Nếu đứt gân Asin, người bệnh cảm thấy một tiếng kêu tại gót chân, sau đó có cơn đau buốt ngay phía sau mắt cá chân và cẳng chân khiến cho nạn nhân không thể đi bộ. Hầu hết mọi người thấy sưng đau ở gót chân, không thể co hay duỗi bàn chân, không thể đứng trên các ngón chân. Các yếu tố làm tăng nguy cơ đứt gân Asin bao gồm lứa tuổi từ 30 đến 40, chơi các môn thể thao chạy nhảy nhiều, bắt đầu và dừng lại đột ngột như bóng đá, bóng rổ và tennis. Những người tiêm corticoid vào khớp mắt cá chân để giảm đau, làm suy yếu dây chằng cũng dễ rách gân Asin.

Để chẩn đoán, thầy thuốc kiểm tra cẳng chân sưng đau, nếu thấy có khoảng trống trong gân là đứt gân Asin. Thầy thuốc yêu cầu nạn nhân quỳ xuống trên một chiếc ghế hay nằm sấp và treo bàn chân lơ lửng trên cao. Sau đó thầy thuốc bóp bắp chân, nếu bàn chân tự động co lại là bình thường, nếu không co là rách gân Asin. Khi nghi ngờ, thầy thuốc cho siêu âm hay chụp cộng hưởng từ MRI tạo ra hình ảnh rõ ràng của gân cơ gót chân.

Phương pháp điều trị viêm gân Asin bao gồm giảm hoạt động thể chất, nâng cao chân giúp giảm sưng, đeo nẹp hay băng nén, vật lý trị liệu, thuốc chống viêm aspirin hay ibuprofen và tiêm steroid. Điều trị đứt gân Asin phụ thuộc vào tuổi tác, mức độ hoạt động và mức độ nghiêm trọng của chấn thương. Nói chung, người trẻ tuổi và năng động thường chọn phẫu thuật để sửa chữa gân gót chân đứt hoàn toàn, trong khi người lớn tuổi lựa chọn điều trị nội khoa không phẫu thuật. Đó là cách dùng nẹp hay đi giày có chêm để nâng gót chân, cho phép gân đứt mau tự lành. Phương pháp này tránh được những rủi ro liên quan đến phẫu thuật như nhiễm trùng và sẹo xấu. Tuy nhiên, khả năng bị đứt gân trở lại cao hơn và thời gian phục hồi cũng lâu hơn. Trong phương pháp phẫu thuật, thầy thuốc thường rạch một vết mổ ở mặt sau cẳng chân và khâu hai bờ gân rách vào nhau. Tùy thuộc vào điều kiện phẫu thuật, biến chứng thường bao gồm nhiễm trùng và tổn thương dây thần kinh. Sau khi điều trị, cho dù phẫu thuật hay không phẫu thuật, người bệnh cũng cần qua một chương trình phục hồi chức năng theo các bài tập vật lý trị liệu để tăng cường cơ bắp chân và gân gót chân. Hầu hết mọi người quay trở lại sinh hoạt bình thường trong vòng 6 tháng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 392

Ý Kiến bạn đọc