Người tốt - Việc tốt

Góp nhặt tinh hoa

Với E.Kobelev (*), từ lâu trong nhận thức, không duy ở người đương thời mà hầu như ở mọi người Hồ Chí Minh và Việt Nam là một. Sức mạnh về nhiều mặt ở Người đã được nhìn nhận và ca ngợi kể cả những người đối lập, nổi bật là về giá trị phẩm chất.

Với Indira Gandhi, Người là “Một nhà lãnh đạo vĩ đại và không gì lay chuyển nổi, mặc dù cũng rất mềm”.

Riêng với Sanvador Allende, phẩm chất mà Ngài trân trọng nhất ở Người đó là “Tính nhất quán, tính nhân bản, và tính giản dị vĩ đại ở Hồ Chí Minh”.

Với kẻ đối lập, thường không yêu thích Người, nhưng vẫn nhận thức được giá trị phẩm chất ở Người vì với họ đó là phẩm chất làm nên sức mạnh và làm nên uy tín vô biên ở Người đối với người khác.

Chu-tich-Ho-Chi-Minh-va-tuong-Jran-Sainteny-tren-chien-ham-cua-Hai-quan-Phap-nam-1946
Chủ tịch Hồ Chí Minh và tướng Jran Sainteny trên chiến hạm của Hải quân Pháp năm 1946.

Ngay như D. Eisenhower, Tổng thống Hoa Kỳ cũng đã có một nhận định sâu sắc về phẩm chất ở Người, phẩm chất làm nên sức mạnh vô biên, và từ góc nhìn chiến lược, ông đã có quyết định: “Chính quyền Mỹ tin chắc rằng nếu như cuộc Tổng tuyển cử tiến hành vào năm 1956, thì không dưới 80% người Việt sẽ bỏ phiếu cho Hồ Chí Minh. Do vậy mà chính quyền Mỹ tìm cách phá hủy cuộc Tổng tuyển cử 1956” (E.Kobelev – Tiến sĩ các Khoa học lịch sử Nga – Dịch Lê Vĩnh).

Có hai giá trị về tính cách ở Người mà E. Kobelev luôn tâm đắc và tôn trọng. Với ông đó là sự giản dị đến lạ mà ít có nhà Lãnh đạo nào giản dị đến mức thoáng trông Người không khác gì một nông dân Việt Nam bình thường. Và E.Kobelev nhớ rất rõ ở bài phát biểu của Người đọc ở Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ 22 năm 1961. Nội dung hàm ý nhất quán và xác quyết: “Không thể đánh bại được nhân dân Việt Nam, bởi vì kẻ thù càng đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược bao nhiêu thì nhân dân Việt Nam càng sinh sản ra những anh hùng, sẵn sàng giữ gìn toàn vẹn Tổ quốc”.

Và một minh chứng ý chí quật cường, đó là nỗi đau giằng xé với tướng Navare từ hệ lụy thất bại của Pháp ở Điện Biên. “Chúng ta có thể đánh thắng một quân đội hùng mạnh, nhưng chúng ta không thể đánh thắng tinh thần quật khởi của một dân tộc”.

Với E.Kobelev, ấn tượng sâu sắc còn đọng lại mãi trong ông đó là thời điểm miền Bắc Việt Nam đang bị máy bay Mỹ liên tục bắn phá, trong khi đó ở miền Nam thì Mỹ đã đổ nửa triệu quân vào. Vào thời điểm mà Hà Nội đang chìm trong nỗi đau bị tàn phá của những đợt oanh kích của máy bay tiềm kích Mỹ, vậy mà mọi người vẫn lắng nghe lời Người. Với giọng nói điềm tĩnh pha sắc thái Nghệ An, lời Người vẫn vang lên: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm, hoặc lâu hơn nữa… Nhân dân Việt Nam quyết không sợ, không có gì quý hơn độc lập tự do”. Và câu nói đã trở thành danh ngôn: “KHÔNG CÓ GÌ QUÝ HƠN ĐỘC LẬP TỰ DO”.

Vì vậy thành tựu ở Người với cách mạng Việt Nam là nguyên lý tất yếu như một định đề được xác lập từ Tư tưởng ở Người. Vì Tư tưởng ở Người là “Hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu văn hóa nhân loại” (Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh – Nxb. Chính trị Quốc gia – 2009).

Đã có nhiều nghiên cứu và đánh giá đặc điểm Tư tưởng ở Người, đó là “Luận giải từ khát vọng giải phóng dân tộc và nhu cầu giải phóng con người một cách triệt để. Đặc điểm ở Tư tưởng Hồ Chí Minh là phát triển các nguyên lý lý luận phức tạp khoa học bằng ngôn ngữ của cuộc sống hằng ngày. Trọng tâm ở Tư tưởng Hồ Chí Minh là Chủ nghĩa xã hội”.

Quan điểm ở Người với Chủ nghĩa xã hội là “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc… tóm lại xã hội càng ngày càng tiến bộ, vật chất càng ngày càng tăng, tinh thần càng ngày càng tốt, đó là Chủ nghĩa xã hội”.

Như từ nhận định minh triết, đẫm tính nhân văn Người đã trở thành nhân vật lịch sử thế kỷ XX, góp phần “làm thay đổi diện mạo hành tinh chúng ta trong thế kỷ XX” (Time – 2000).

Không chỉ vậy, Người còn là “Anh hùng giải phóng dân tộc và là danh nhân văn hóa nhân loại”. Đó là nhận định của UNESCO (nguyên văn: Hero of national liberation and Great man of culture).

Và Người theo nhận định chung, là “Người đã dành cả cuộc đời mình không duy cho sự nghiệp giải phóng nhân dân Việt Nam, còn là người đóng góp cho cuộc đấu tranh chung vì hòa bình, độc lập dân tộc dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”.

Và Người đã được tạp chí Time bình chọn là một trong “100 người có ảnh hưởng nhất thế kỷ XX”.

Trong khi với Người: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi”. Vì với Người: “Tôi chỉ có một ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”.

Người luôn có tầm nhìn minh triết: “Dân tộc ta có một lòng yêu nước nồng nàn, đó là truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi. Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, nó nhận chìm tất cả bè lũ bán nước và bè lũ cướp nước”.

Và Người luôn có những dặn dò đẫm tính nhân văn: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải đòi hỏi Nước nhà đã cho mình những gì mà phải hỏi mình đã làm được những gì cho Nước nhà? Mình phải làm thế nào cho lợi ích Nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích Nước nhà mà hy sinh phấn đấu đến chừng nào?”.

Ngoài những nhận định nhất quán, Người là danh nhân văn hóa nhân loại. Như từ phẩm chất nhân bản và tầm nhìn minh triết mà hình thành ở Người phẩm chất “Nhà dự báo thiên tài” (Hồ Chí Minh – Nhà dự báo thiên tài – Đoàn Minh Tuấn – Nxb Thanh niên). Cột mốc năm 1941 khi Người về lại Cốc Bó, bản Pắc Bó, Cao Bằng, tại đây Người viết xong “Lịch sử diễn ca”. Điều thú vị ở cuối sách Người viết: “Việt Nam độc lập năm 1945”.

Thật ra Tiên tri thiên tài ở Người là nằm trong nguyên lý Dịch. Vì Người vốn thông Kinh Dịch hơn ai hết, do vậy cũng không có gì lạ khi Người vận dụng hữu hiệu chữ “Thời” và chữ “Cơ”. Thánh nhân gọi đó là “Tri cơ”, một trong lẽ huyền vi của Dịch. Hơn nữa Người cũng thấu triệt sâu sắc tư tưởng bác học ở các bậc tiền nhân, vận dụng nghệ thuật truyền khẩu như Trần Hưng Đạo đã vận dụng…

“Một người Việt hãy đương còn
Thì non sông Việt vẫn non sông nhà”.

Và Người đã là nhân vật lịch sử nhân loại có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ XX, thì không có gì phải ngạc nhiên khi Người được mọi người tôn trọng vì đó là nguyên lý tất yếu.

Và phẩm chất nhân văn ở Người còn được nhận nhìn sâu sắc ở mọi đối tượng “Ông có một trái tim bao la như vũ trụ và tình yêu trẻ em vô bờ bến. Ông là hình mẫu của sự giản dị trong mọi mặt” (góc Bài xã luận trên báo Uruguay).

Như điều đáng quý nhất là khi Người là tinh hoa đồng hành cùng những nhân vật nổi tiếng lịch sử nhân loại, tờ Time đã bình chọn: “Hồ Chí Minh là một tù nhân chính trị nổi bật trong chiến đấu cho tự do nổi tiếng nhất mọi thời đại cùng với Aung San Kyi, Nelson Mandela, Martin Luther King, Fr, Mohandas Gandhi”.

Như nổi bật nhất ở Người là… “chỉ có ít nhân vật lịch sử trở thành một bộ phận của huyền thoại ngay khi sống. Và, rõ ràng Hồ Chí Minh là một trong số đó. Người sẽ được ghi nhớ không duy giải phóng cho Tổ quốc và nhân dân bị đô hộ mà còn là nhà hiền triết hiện đại đã mang lại một viễn cảnh và hy vọng mới cho những người đang đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này”

(Ts. M.A’tnut – nguyên Giám đốc UNESCO – Khu vực châu Á Thái Bình Dương).

Người là thế đó, nên Người đi như Người vẫn chưa đi! Người mãi còn sống trong lòng dân tộc. Và Người mà cả cuộc đời để lại ân tình sâu sắc với nhân dân. Người còn là nhà hiền triết. Người còn là nhân vật vĩ đại nhất của phong trào công nhân và cách mạng của thế giới, một vĩ nhân trong vĩ nhân của thế kỷ của chúng ta (Charles Fourniau).

Với Việt Nam Người đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và phục hưng Tổ Quốc, do đó tầm vóc Người là tầm vóc lịch sử, chỉ có lịch sử mới đủ sức đánh giá về Người. Hệ quả vĩ đại của thành tựu là hiện nay Việt Nam là một trong những nước ổn định nhất về mặt chính trị ở Đông Nam Á. Và Việt Nam hiện là một thành viên uy tín của ASEAN, một trong những quốc gia đang phát triển được kính nể trên thế giới.

Nguyễn Quang Hòa
(VHNT Đồng Tháp)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 400

——————————-

(*) Hồ Chí Minh – Vị anh hùng dân tộc (Bài viết của E.Kobelev).

Ý Kiến bạn đọc