Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi

Góc thiếu nhi (số 627)

Những Tác Giả Của 2 Bài Văn Xuôi Dưới Đây Đều Gắng Viết Như Thơ Trong Ca Từ Các Bài Dân Ca Vì Các Ông Viết Cho Tuổi Thơ. Và Vì 2 Tác Giả Đều Từng Học Trong Các Trường Sư Phạm, Từng Dạy Trong Các Trường Sư Phạm, Trường Phổ Thông, Từng Là Thầy Giáo, Họ Gắng Viết Nghiêm Cẩn Nhưng Hóm Hỉnh Để Tuổi Thơ Dễ Cảm Thông Với Mình. 

 

Những câu lý chăn trâu nối ba miền đất nước

 

Con Đầu Cơ cười như người đàn ông đắc ý

Tôi vốn phải bế em. Đó là một công việc thật vô cùng đau khổ! Nhưng khi được giao nhiệm vụ chăn trâu, thì tôi được giải phóng. Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn cho rằng, đối với tôi, hạnh phúc nhất vẫn là những năm tuổi thơ, thả trâu trên bãi… 

Giao con trâu cho tôi, bố dặn: Con trâu là đầu cơ nghiệp! Nghe bố nói, tôi đặt tên cho con trâu mộng, to khỏe, sừng kềnh càng là con Đầu Cơ. Tôi cầm nắm lá tre huơ huơ trước mũi, gọi: Đầu Cơ! Đầu Cơ! Thật bất ngờ, nó ngửa cổ lên cười, như một người đàn ông đắc ý. Mũi khì khì, nhe hàm răng dưới, giống bị móm, vì nó không có răng hàm trên! Đầu Cơ là một con trâu mộng, lưng to bè, có bộ lông ở cổ dài và rậm, tôi thường phi trên lưng nó và bám lấy đám lông ấy, rất chắc chắn! Làng tôi có cánh đồng Bắn Bia, sát ngay cạnh một cái chuôm, nhỏ hơn ao, có tên là chuôm Ông Pháo! Đồng Bắn Bia trồng toàn đỗ nhỏ (đậu xanh), đến vụ hoại đỗ, tức là sau khi đã hái hết trái, chỉ còn cây đậu, tất cả bọn trẻ thả trâu cho chúng ăn thả sức. Nên mới có câu “Trâu bò được ngày hoại đỗ”! Bọn con trai chúng tôi cởi quần áo nhảy tùm xuống chuôm Ông Pháo, tập bơi! Đứa biết bơi thì dạy cho đứa chưa biết! Thế hệ chúng tôi, hầu hết biết bơi đều từ lò Ông Pháo này, rồi lan tỏa ra… Thỉnh thoảng lại hét lên bờ, nhờ bọn con gái, nhìn xem trâu của tôi có còn không? Cái Hiền hét trả lời: Còn! 

Tôi rất ghét bọn chim Chèng Pheng (chèo bẻo) hay đậu trên lưng con Đầu Cơ, chúng nó bới rỉa chỗ đám lông rậm làm nó khó chịu, thỉnh thoảng lại lồng lên. Tôi kể cho chú Dư nghe, chú bảo “Để tao”, rồi chú đưa cho tôi mấy cái thòng lọng bằng sợi gai đen, bảo đem cột vào đám lông cổ trâu. Y như rằng, một con Chèng Pheng mắc chân vào thòng kêu váng trời. Tôi bắt, con chim dữ quá, vùng vẫy vuột khỏi tay tôi. Nhưng từ sau không con nào dám đến phá nữa! Tôi xem phim, rất khoái anh hùng Mã Bạn Trai, phi ngựa tiễu phỉ trên thảo nguyên. Thế là lâu lâu tôi với mấy đứa, đóng vai kị sĩ biên phòng phi trâu dọc đường xóm, qua gò Con Ngừa, lên Vườn Tơm, rồi vòng về soi Vạt… Soi Vạt là bãi bồi triền sông, cỏ dày và non mướt… Trong lúc Đầu Cơ và bọn trâu mải miết ăn thì chúng tôi men theo lòng sông, lật đá, bắt những con tôm nhỏ xíu trong suốt… Đem lên vơ củi, nhóm lửa nướng! Mồm miệng đứa nào cũng đen nhẻm, nhe răng cười y hệt con Đầu Cơ!

Hoàng Đình Quang

So-627--Chan-trau-thoi-sao---Phu-Nam---Anh-1
Chăn trâu thổi sáo – sơn mài – Phù Nam.

 

Người buông mùng cho trâu

Mùa khô, đồng trơ gốc rạ. Chỉ những bờ ruộng, những gò đất là còn sót lại ít ngọn cỏ xanh. 

Nước lại càng hiếm. Nước chạy trốn vào lung vào đìa sâu trong Đồng Tháp Mười. Nước chạy lên chót vót ngọn cây thốt nốt xa tít bên kia biên giới.

Còn lại giữa nắng cháy đồng không, hai đứa trẻ dắt trâu đi lượm những cọng cỏ xanh.

Những con trâu gặm cỏ như cậu bé háu đói liếm đĩa. Như cô bé xí xón cúi nhặt những hạt cườm mới chạy trốn khỏi chuỗi cườm vừa đứt chỉ. Như người mẹ chân chỉ kéo lê cái thúng giạ mót lúa nông trường. Như người cha xốc vác, chống cái thùng vòi, bước trong đám sình, hôi cá sót lại sau đám tát đìa…

Trâu ngoan ăn để chiều lòng Sót và Mót, hai anh em ruột, mồ côi cha mẹ, đi chăn trâu mướn kiếm cơm ăn. Hai anh em ngồi chịu trận giữa đồng. Không bóng cây, không cầu, không quán. Chỉ có tấm khăn rằn che chung hai mái đầu khét nắng. Và nắng mới khủng khiếp làm sao! Lại thêm lửa đốt đồng xa gần bốn bên…

Trời nhá nhem, hai đứa theo trâu về làng. Mót là em gái, được về nhà ăn ngủ với ngoại, lo cho ngoại. Sót là anh trai phải ngủ lại với trâu.

Sót lùa trâu vào chuồng. Xuống kinh tắm qua quít rồi mò xuống bếp kiếm cơm. Cơm còn nóng, lại thêm mùi mắm kho sực nức. Sót vừa đưa chén cơm lên thì nghe tiếng bà chủ nói vọng xuống:

- Sót à, muỗi dữ lắm, nhớ buông mùng cho trâu rồi hãy ăn nghe con!

Sót nuốt nước miếng, dạ ran rồi buông chén đũa chạy ra chuồng trâu. Em giăng cái mùng lớn phủ kín 5 con trâu to đùng. Công việc giờ mới thiệt hết. Sót lại vào bếp. Cái bụng vừa no thì đôi mắt díp lại.

Sót ra thềm gạch bông ngoài hiên chui vô nóp. Với người chăn trâu nhà nghề như Sót, cái nóp vừa là giường, vừa là chiếu, vừa là mền, vừa là mùng. Và Sót ngủ ngon lành!

Chỉ những con trâu là khó ngủ, suốt đêm lắc sừng, đập đuôi như áy náy về một điều gì đó.

Trần Quốc Toàn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 627

Ý Kiến bạn đọc