Tản văn

Góc nhớ!

 

Mẹ bảo, người ta có gia tài này, gia tài nọ, mẹ chỉ có các con và một gian bếp be bé phía sau nhà thôi. Gian bếp ấy cùng mẹ đã theo chúng tôi suốt những năm tháng tuổi thơ nghèo khó nhưng đầy ắp kỷ niệm!

So-635--Anh-minh-hoa---Goc-nho---Anh-1

Gọi là gian cho oai thế thôi, thật ra đó chỉ là một phần phụ nằm liền sau nhà, được bố tôi dựng lên bằng 4 cọc tre già, mái thấp chỉ vừa đủ cho chúng tôi ra vào. Bốn phía bếp được che chắn bằng phên tre, nhìn đâu cũng thấy bồ hóng giăng đen ngòm trên những bức vách ấy. Giữa bếp mẹ đặt một cái kiềng 3 chân. Xung quanh chất đầy củi tre, tàu cau khô hoặc vài nhánh cây gãy mẹ lượm trong vườn. Phía trên, mẹ treo vài thanh tre tạo thành một cái gác nhỏ gọn, bao nhiêu thứ lỉnh kỉnh được cho lên nằm trên đó. Mấy cái nồi đủ mọi kích cỡ đã cũ, dính đầy nhọ đen. Mấy dụng cụ nhà nông như sàng, giần, nia, thúng cùng với mấy chùm hạt giống treo lủng lẳng cộng thêm vài quả mướp già, vài quả bắp khô cứng như đá, hay những vỏ bầu lâu ngày lên bóng đỏ au. Nhớ về gian bếp ấy, tôi lại nhớ dáng mẹ lom khom và những tràng ho sặc sụa khi thổi lửa làm bữa sáng cho cả nhà vào mỗi sớm mùa đông, nhớ tiếng lửa cháy xèo xèo khi gặp những thanh củi ướt và đôi mắt cay xè của mẹ cố nhướng lên, thổi bùng ngọn lửa, thắp sáng những ước mơ của lũ con thơ. Tôi nhớ cả mùi khói cay nồng tỏa ra dịu nhẹ trong ráng chiều đã ấp ủ mình suốt những năm tháng tuổi dại khờ. Khi còn nhỏ, gian bếp của mẹ có lẽ là nơi thu hút chúng tôi nhất, bởi ở đó là những chảo cốm mẹ rang mùi thơm bay khắp nhà, ăn hoài vẫn thòm thèm mỗi buổi chiều cắp sách đi học về. Hay khi bụng đói meo thì có những củ khoai nướng thơm nức mũi, chỉ về đến đầu ngõ thôi, là đã thấy rạo rực trong lòng. Vị ngọt nưng nức của khoai nướng quyện vào mùi khen khét của tro trấu tạo nên hương vị đặc trưng dẫu tôi có đi hết cả cuộc đời cũng chẳng thể nào quên. Và có cả những lần thèm thuồng đứng nhìn mẹ nấu một món ngon mà chả cần xin mẹ cũng cho ăn thử một miếng trước. Nhớ một lần tôi đi chơi về, đôi dép bị đứt quai, tôi khóc nức nở, mẹ dỗ dành và đưa tôi vào bếp. Mẹ bảo ngồi chờ mẹ. Rồi bà đi lấy một cái liềm và từ từ đưa đầu lưỡi liềm vào bếp lửa đang đỏ rực. Chỉ vài phút sau, mẹ đưa hai phần dép đã đứt lại gần nhau, ém nhẹ phần lưỡi liềm vào giữa chúng làm nhựa chảy xèo xèo, vài sợi khói đen sì bay lên. Thế là đôi dép lại trở nên lành lặn. Tôi mỉm cười và bỗng thấy mẹ lúc đấy chẳng khác nào một bà tiên trong những câu chuyện cổ tích tôi đã được nghe…

Gian bếp của mẹ chẳng tắt lửa bao giờ. Đặc biệt, vào những ngày Tết đến Xuân về hay nhà có giỗ chạp thì gian bếp càng trở nên ấm cúng, sung túc, níu mẹ chặt hơn bao giờ hết. Tôi luôn thấy mẹ cặm cụi cả ngày nấu nướng món này, nêm nếm món kia, rồi lo các thứ để có mâm cỗ tươm tất bày cúng trên bàn thờ gia tiên cũng như có các món ăn để cho cả nhà cùng thưởng thức. Mùa hè, lưng mẹ ướt đẫm để có những bát canh với đủ loại rau tươi mát rượi. Mùa thu mưa dầm, gian bếp thoảng đưa hương cá nục kho thơm nức mũi quyện mùi ớt xanh, mùi gừng nồng ấm lan xa tận ngoài ngõ. Bên bếp và mẹ, anh em chúng tôi xuýt xoa hơ đôi bàn tay, ngồi quây tròn chờ giờ cơm những ngày đông buốt giá. Bữa cơm chỉ vài món ăn đơn sơ của mẹ nhưng lúc nào cũng đủ các thành viên trong gia đình, rộn rã tiếng cười đùa.

Nhiều khi tôi có ý nghĩ mẹ và cái gian bếp đơn sơ ấy dường như không tách rời nhau. Bốn vách bếp nhìn đâu cũng khắc sâu bóng hình của mẹ. Tôi nhớ khi anh tôi báo tin đỗ đại học, tiếng mẹ cười giòn tan cả một góc bếp, vang mãi lên tận nhà trên. Rồi lúc bà ngoại lâm bệnh nặng, mẹ lặng lẽ ngồi một mình thẫn thờ cời lửa. Cũng có khi, tôi thấy mẹ ngồi ủ dột nơi góc bếp, khóc. Tôi hỏi: “Có phải chúng con làm gì sai không?”. Hay “Mẹ bị đau ở chỗ nào?”. Mẹ sụt sịt cúi đầu, lắc bảo: “Tại bụi than bay vào mắt mẹ thôi”…

Giờ đây, mẹ tôi đã có một căn bếp hiện đại hơn. Nhưng không hiểu sao, mẹ bảo vẫn thích gian bếp cũ ngày xưa. Có lẽ vì nơi đó đã từng là cả thế giới của mẹ. Một thế giới thật lắm lộn xộn, cũ kỹ, ám đầy bụi tro và rất nhiều khói. Một thế giới với đủ những thứ mùi vị khác nhau, có khi thơm phức, nóng hổi có lúc tanh nồng, mặn chát… Nhưng nơi chốn đó lại là một chốn ấm áp, gói ghém nhiều kỷ niệm gia đình, với tuổi thơ chúng tôi.

Đinh Thu Huế
(GV trường THCS Hoàng Xuân Hãn – Hà Tĩnh)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 635

Ý Kiến bạn đọc