Thầy thuốc Văn nghệ

Giun đũa chó

Ngày nay phong trào nuôi thú cưng như chó mèo rất phổ biến nên chuyện ăn ngủ chung, ôm ấp chó mèo là chuyện rất bình thường, cũng vì vậy việc lây nhiễm giun đũa chó mèo ngày càng gia tăng. Bà con ta thường gọi là bệnh sán chó hay sán mèo, nhưng thực ra đây là một loại giun đũa cũng giống như giun đũa ký sinh ở người. Wilder là người đầu tiên mô tả giun đũa chó mèo năm 1950 khi phát hiện ấu trùng giun trong võng mạc. Sau đó Beaver lần đầu tiên vào năm 1952 dùng từ “ấu trùng di chuyển nội tạng” để thông báo về trường hợp bệnh trẻ em có bạch cầu ái toan tăng cao trong máu kèm theo bệnh nặng ở nhiều cơ quan do nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo. Tác nhân gây bệnh là giun đũa chó Toxocara canis hay giun đũa mèo Toxocara cati. Giun đũa đẻ trứng theo phân ra ngoài và hóa phôi. Đây là giai đoạn gây bệnh cho người nếu nuốt phải trứng. Trẻ em là đối tượng dễ nhiễm bệnh do thói quen đùa nghịch đất cát là nơi phát tán trứng giun đũa chó mèo. Sau khi nuốt trứng vào cơ thể, ấu trùng giun đũa đi xuyên qua thành ruột theo đường máu đến gan, phổi, mắt hay hệ thần kinh trung ương và gây tổn thương tại các mô này.

Anh-minh-hoa---Giun-dua-cho

Các thể lâm sàng bao gồm thể ấu trùng di chuyển nội tạng gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi với dấu hiệu sốt, gan to và lách to, ho khò khè như hen suyễn, bạch cầu ái toan tăng rất cao, globulin miễn dịch IgM và IgG tăng. Thể ấu trùng di chuyển vào mắt gặp ở trẻ em từ 5 đến 10 tuổi với dấu hiệu giảm thị lực một bên mắt hay lé mắt dẫn đến mù lòa nếu không điều trị. Thể “thần kinh” gây tổn thương hệ thần kinh trung ương đưa đến sa sút trí tuệ, viêm não màng não, động kinh hay viêm dây thần kinh thị giác.

Chẩn đoán bệnh giun đũa chó mèo là một việc khó vì triệu chứng lâm sàng không rõ ràng ngoài ngứa toàn thân. Huyết thanh chẩn đoán ELISA có thể dương tính chéo với các trường hợp nhiễm giun sán khác như giun đũa, giun móc, giun lươn, sán lá gan và sán dây, do đó cần làm thêm xét nghiệm Western Blot có tính đặc hiệu cao hơn. Glickman đề xuất 6 tiêu chuẩn sau đây:

Bạch cầu trên 10.000/µL máu.

Bạch cầu ái toan trên 10% tổng số bạch cầu.

Hiệu giá anti-A isohemagglutinin trên 400.

Hiệu giá anti-B isohemagglutinin trên 200.

Nồng độ IgG và IgM tăng.

Gan to. Nếu hội đủ 3 tiêu chuẩn trở lên là mắc bệnh giun đũa chó mèo.

Để phòng bệnh giun đũa chó mèo, bà con cần lưu ý các biện pháp sau đây: Hạn chế tối đa tiếp xúc với chó mèo và môi trường nghi ngờ lây bệnh. Kiểm tra phân chó mèo và tẩy giun mỗi tháng cho đến khi phân trở nên âm tính. Phải kiểm tra phân chó mèo định kỳ mỗi năm và điều trị khi cần thiết. Cấm chó chạy rông trong vườn chơi của trẻ em và ngoài công viên. Loại bỏ các thùng chứa phân chó. Kiểm soát chặt và buộc dây xích chó. Rửa tay cho trẻ em sau khi chơi ở nơi dơ dáy và có chó mèo. Về phương pháp điều trị, hiện nay có nhiều loại thuốc Tây y rất tốt dùng để tiêu diệt giun đũa chó mèo, nhưng mỗi loại thuốc có cơ chế tác dụng riêng biệt và có tác dụng phụ khác nhau, cần lưu ý các triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Sau đây là một số thuốc có hiệu quả mà thầy thuốc hay dùng: albendazol 800mg uống mỗi ngày trong 3 tuần; thiabendazol 25mg cho mỗi cân nặng, uống ngày 2 lần trong 3 tuần; dietylcarbamazin 3mg cho mỗi cân nặng, uống ngày 3 lần trong 3 tuần.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 406

Ý Kiến bạn đọc