Tản văn

Giỏ cua của mẹ

Trong kí ức tuổi thơ của tôi, tôi không biết được cái việc mò cua bắt ốc của mẹ vất vả như thế nào. Chỉ biết, tôi rất thích được xách giỏ đi cùng mẹ lặn lội khắp các cánh đồng. Tôi là đứa hiếu động, được theo mẹ ra đồng, được khám phá nhiều điều trên cánh đồng quê là điều thú vị nhất với tôi. Đặc biệt, mùi bùn đất tanh nồng, mùi thơm ngọt của cỏ pha lẫn hương lúa thoảng bay luôn có sức lôi cuốn tôi mãnh liệt.

Bố tôi mất trong một chuyến đi biển ở xã bên khi chị em tôi còn quá nhỏ. Chúng tôi không nhớ nổi mặt bố của mình. Còn mẹ tôi, 28 tuổi, mẹ trở thành góa phụ nuôi hai đứa con thơ dại. Ông bà nội tôi sống theo nếp phong kiến, cổ hủ trọng nam khinh nữ luôn coi thường hai đứa cháu gái. Không bao bọc, chở che mà lại thường hắt hủi chúng tôi, đẩy chúng tôi ra khỏi nhà để cho đứa cháu họ đến ở “ ăn tự”, hầu mong sau này khi ông bà về với tiên tổ có người hương nhang, thờ tự. Hoàn cảnh ấy, chẳng phải nói cũng đủ hiểu cuộc sống của chúng tôi cơ cực đến thế nào.

Tháng ba ngày tám nông nhàn, mẹ tôi thường đeo giỏ ra đồng cặm cụi mò con ốc, bới con cua để kiếm tiền nuôi chị em tôi khôn lớn. Mẹ như thân cò lặn lội giữa đồng không mông quạnh, lúc trời hè nắng gắt cũng như những ngày đông lạnh giá tím tái da thịt. Nhiều lúc nhìn mẹ, tôi se thắt lòng xót xa ước, giá như bố đừng vội bỏ chúng tôi ra đi như thế…

So-521--Anh-minh-hoa---Gio-cua-cua-me---Anh-1

Tôi chưa đủ lớn khôn để tính toán xem một giỏ cua mẹ bắt được đeo lệch bên hông, nước da mẹ cháy sạm, tay mẹ sần sùi vết cua cắp mang đi bán sẽ được bao nhiêu tiền và đổi ra được mấy bơ gạo để chị em tôi không phải nhịn bữa lúc giáp hạt. Tôi đi theo mẹ trong những buổi nghỉ học để mẹ không còn phải thui thủi một mình. Tôi chỉ việc xách giỏ đứng trên bờ để lưng mẹ bớt đau. Đổi lại tôi có cả thế giới dưới nước lẫn trên cạn. Lúc thì con ốc bươu hay con trai to đùng mà mẹ mò được và để phần hai đứa tôi. Ăn xong lấy cái vỏ trai chơi đồ hàng thích phải biết. Cả bọn trong xóm chỉ có mỗi chị em tôi có thứ “nồi để luộc bánh chưng” to đùng như thế. Lúc thì con muỗm béo múp. Tôi còn bắt được cả túi cào cào xanh, cào cào đỏ. Về nhà bẻ càng thả chúng làm trâu, bò nhộn nhạo khắp sân. Tôi giàu có hơn em tôi vì có cả một “đàn trâu” đông nghịt. Tôi mê tít những buổi theo mẹ ra đồng bắt cua như vậy và còn nói chắc chắn rằng, sau này lớn lên tôi sẽ là người bắt cua giỏi nhất làng. Lúc ấy mẹ bảo, tôi phải học giỏi sau này làm một nghề khác nhàn hơn để nuôi sống bản thân chứ đừng làm công việc vất vả này. Mẹ không được học cao nên mẹ mới phải lươn bùn làm lụng như thế!

Tuổi thơ cứ thế trôi đi…

Thương mẹ, dần dần tôi cũng tập tành theo mẹ bắt những con cua, con ốc. Thích mình bắt giỏi, bắt được nhiều, tôi bắt và đếm cả những con cua chỉ mới to bằng hạt đỗ. Mẹ luôn động viên tôi chăm chỉ. Nhưng cuối buổi mẹ chỉ lựa lấy những con cua to còn đám cua nhỏ, mẹ lại thả chúng ra hết. Tôi phậm phịch, mẹ cười, để nó lớn rồi bắt bán chứ chúng còn nhỏ thế này bắt thì uổng lắm. Mẹ đổi cua to mẹ bắt được sang giỏ của tôi. Thấy đầy giỏ, tôi thích quá hí hửng theo chân mẹ về nhà. Tiền bán cua của tôi, mẹ cho tôi bỏ vào lợn đất để vào đầu năm học tôi mua sách vở.

Cô giáo bảo tôi về nhà nói với mẹ làm đơn hộ nghèo rồi ra ủy ban nhân dân xã xin dấu xác nhận để được miễn giảm một số khoản tiền đóng học. Mẹ mất cả buổi sáng chờ đợi ông chủ tịch xã bận họp mà vẫn không được việc. Mẹ về cất lá đơn đi, chép miệng: “Từ nay trở đi không bao giờ mẹ đi xin xỏ thế này nữa. Mẹ xách giỏ ra đồng vất vả một chút nhưng lại kiếm được tiền không phải chờ đợi ai. Cái gì mình tự khắc phục được thì cố mà làm, đừng làm phiền người khác để mình không phải mang ơn…”.

Thời gian trôi đi. Năm tôi học lớp 10 có đứa bạn trong lớp trêu chọc tôi phải đi mò cua. Tôi xấu hổ bỏ học mấy ngày. Mẹ biết chuyện khuyên giải. Người ta làm những việc xấu để có tiền mới đáng xấu hổ. Mình kiếm tiền bằng đôi bàn tay do chính mồ hôi nước mắt mình làm ra, điều đó rất đáng tự hào. Nhà mình nghèo, con phải biết cố gắng vươn lên không được so bì với bạn bè. Đừng để ý đến những lời nói vô tình của ai đó mà nản chí. Hãy học giỏi hơn nữa để bạn không thể coi thường mình…

Sau này lớn lên tôi hiểu được rằng trong cuộc sống đôi khi ta gặp phải những bất trắc, khó khăn. Chính những lời nói khi xưa của mẹ đã giúp tôi vượt qua tất cả. Không phải ai cũng may mắn sinh ra trong một gia đình giàu có, có sẵn mọi thứ mình cần; cho nên ta phải biết vượt qua hoàn cảnh khó khăn bằng nghị lực của chính mình. Khó khăn thử thách sẽ tôi luyện nghị lực, bản lĩnh của con người.

Những giỏ cua của mẹ đã nuôi tôi lớn khôn, cho tôi được học hành. Tôi hiểu không có công việc lao động chân chính nào bằng sức lực của mình bỏ ra là xấu cả. Chỉ có những việc làm không có lương tâm, bất chính mới là xấu thôi. Và tôi tự hào về những giỏ cua của mẹ đã tiếp cho tôi nghị lực đi trong cuộc đời này…

Hân Du
(Thái Thụy – Thái Bình)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 521

Ý Kiến bạn đọc