Thầy thuốc Văn nghệ

Giải Nobel Y học 2018

Ung thư giết chết hàng triệu người mỗi năm và là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại. Bằng cách kích thích khả năng của hệ thống miễn dịch để tấn công các tế bào ung thư, hai người đoạt giải Nobel năm nay đã đề ra nguyên tắc hoàn toàn mới cho điều trị ung thư.

James Allison nghiên cứu một loại chất đạm được biết đến như hệ thống phanh trên hệ miễn dịch. Ông nhận ra giải phóng phanh này cũng giải phóng các tế bào miễn dịch để tấn công các khối u. Đây là một phương pháp mới để điều trị ung thư.

Song song, Tasuku Honjo phát hiện ra một loại chất đạm trên các tế bào miễn dịch cũng hoạt động như một phanh nhưng với một cơ chế khác có hiệu quả trong cuộc chiến chống ung thư. Những khám phá quan trọng của hai người tạo thành một bước ngoặt trong cuộc chiến chống ung thư.

Ung thư bao gồm nhiều bệnh khác nhau đặc trưng bởi sự gia tăng không kiểm soát được của các tế bào bất thường. Một số phương pháp trị liệu có sẵn để điều trị ung thư bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Chúng cũng bao gồm phương pháp điều trị hormon cho ung thư tuyến tiền liệt, hóa trị và cấy ghép tủy xương cho bệnh bạch cầu.

So-520--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Giai-Nobel-y-hoc-2018---Anh-1

Tuy nhiên, ung thư vẫn còn khó điều trị và các chiến lược điều trị mới rất cần thiết.

Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, khái niệm kích hoạt hệ miễn dịch trở thành một chiến lược tấn công các tế bào khối u. Nhiều nhà khoa học tham gia vào nghiên cứu cơ bản và phát hiện hệ thống miễn dịch có thể nhận ra tế bào ung thư.

Trong những năm 1990, James Allison nghiên cứu chất đạm CTLA-4. Ông quan sát rằng CTLA-4 hoạt động như một phanh trên các tế bào T. Ông phát triển một kháng thể liên kết với CTLA-4 và chặn chức năng của nó. Khi phong tỏa CTLA-4 sẽ giải phóng phanh tế bào T và giải phóng hệ miễn dịch để tấn công các tế bào ung thư. Kết quả thật ngoạn mục. Những con chuột bị ung thư được chữa khỏi bằng các kháng thể ức chế phanh và mở khóa hoạt động tế bào T chống ung thư. Kết quả nổi bật ở bệnh nhân ung thư da.

Năm 1992, Tasuku Honjo tìm ra PD-1, một chất đạm trên tế bào T. Kết quả cho thấy PD-1 tương tự như CTLA-4, cũng hoạt động như một phanh tế bào T. Trong các thí nghiệm trên động vật, phong tỏa PD-1 chứng minh là chiến lược đầy hứa hẹn trong cuộc chiến chống ung thư. Điều này mở đường cho việc sử dụng PD-1 làm mục tiêu trong điều trị một số bệnh nhân bị ung thư di căn. Bây giờ chúng ta biết rằng việc điều trị, còn gọi là “điều trị điểm kiểm soát miễn dịch”, về cơ bản đã thay đổi kết quả trên một số nhóm bệnh nhân bị ung thư tiến triển. Nghiên cứu tiếp tục tập trung vào việc làm sáng tỏ cơ chế hoạt động với mục tiêu cải thiện liệu pháp và giảm tác dụng phụ. Liệu pháp trạm kiểm soát chống lại PD-1 đã chứng minh hiệu quả trong một số loại ung thư bao gồm ung thư phổi, ung thư thận, u lympho và u ác tính. Các nghiên cứu chỉ ra rằng liệu pháp phối hợp cả CTLA-4 và PD-1 còn có hiệu quả hơn, như đã chứng minh ở bệnh nhân u ác tính.

Trong hơn 100 năm các nhà khoa học đã cố gắng tham gia vào hệ thống miễn dịch trong cuộc chiến chống ung thư. Cho đến khi khám phá đầu tiên của hai người đoạt giải Nobel, tiến bộ trong điều trị ung thư còn rất khiêm tốn. Liệu pháp “điểm kiểm tra” đã cách mạng hóa việc điều trị ung thư và về cơ bản đã thay đổi cách ung thư có thể được quản lý như thế nào.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 520

Ý Kiến bạn đọc