Thầy thuốc Văn nghệ

Ghẻ ngứa

Bệnh ghẻ ngứa là tình trạng ngứa ngoài da do cái ghẻ nhỏ xíu Sarcoptes scabiei đào hang tiết ra chất độc gây ngứa dữ dội, đặc biệt vào ban đêm. Bệnh ghẻ ngứa dễ lây nhiễm và lan rất nhanh chóng qua tiếp xúc gần gũi trong gia đình, nhóm trẻ, lớp học, nhà dưỡng lão hay… nhà tù. Vì vậy, thầy thuốc thường phải điều trị cho toàn bộ gia đình hay cả nhóm. Bệnh ghẻ ngứa dễ điều trị, chỉ cần thoa thuốc tiêu diệt cái ghẻ và trứng, tuy ngứa ngáy còn kéo dài trong vài tuần.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe

Dấu hiệu mắc bệnh ghẻ ngứa bao gồm ngứa ngáy suốt ngày, nặng hơn vào ban đêm, nhiều mụn nước nhỏ có khi nung mủ. Cái ghẻ thường đào hang trong nếp gấp da, giữa các ngón tay, trong nách, cổ tay, lòng bàn chân và bộ phận sinh dục. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cái ghẻ thường ở đầu mặt cổ, lòng bàn tay và gan bàn chân. Cái ghẻ rất nhỏ, có 8 chân, đào hang ngay dưới da và tạo ra đường hầm để đẻ trứng. Trứng nở và ấu trùng nhanh chóng trưởng thành làm tiếp công việc đào hang và lây lan sang khu vực khác và qua người khác. Ngứa là phản ứng dị ứng của cơ thể với cái ghẻ, trứng và chất thải ra. Tiếp xúc gần gũi, chia sẻ quần áo hay giường chiếu với người bệnh đều có thể lây bệnh. Trẻ em gãi mạnh hay bị nhiễm khuẩn thứ phát đưa đến chốc lở do tụ cầu vàng hay liên cầu gây ra. Việc gãi nhiều thường xuyên gây ra nhiễm trùng thứ phát như nhọt đầu đinh, nhọt mủ và chàm hay dị ứng khắp người. Một dạng nặng hơn của bệnh ghẻ ngứa là ghẻ vảy hay còn gọi là ghẻ Na Uy ảnh hưởng đến các nhóm có nguy cơ cao, bao gồm người suy yếu miễn dịch như mắc bệnh HIV hay bệnh bạch cầu mãn tính, người bệnh nặng và người già yếu.

Để chẩn đoán bệnh ghẻ ngứa, thầy thuốc tìm cái ghẻ trong các hang dưới da. Thầy thuốc cạo da để tìm cái ghẻ và trứng. Phương pháp thông thường để xác định ghẻ là dùng mũi dao nhọn để cạy hang, lấy bệnh phẩm và soi trên kính hiển vi. Một phương pháp khác là dùng mực viết bôi vào vùng da nhiễm bệnh ghẻ sau đó rửa sạch đi sẽ phát hiện hang ghẻ ký sinh.

Vì ghẻ lây lan rất dễ dàng, thầy thuốc khuyên nên điều trị cùng một lúc cho toàn bộ các thành viên trong gia đình và người thân, dù không có dấu hiệu ghẻ ngứa.Thuốc trị ghẻ ngứa bao gồm Permethrin 5% là một loại kem bôi chứa hóa chất diệt côn trùng nhưng cũng diệt ghẻ và trứng. Thuốc an toàn cho người lớn, phụ nữ mang thai và trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên, không nên dùng cho bà mẹ đang cho con bú. Lindane cũng là một hóa chất trị ghẻ rất tốt nhưng chỉ nên dùng cho người mà các phương pháp điều trị khác không còn hiệu nghiệm. Thuốc không an toàn cho trẻ em dưới 2 tuổi, phụ nữ có thai và đang cho con bú. Crotamiton (Eurax) là một loại kem dưỡng da nhưng có tác dụng trị ghẻ, thoa một lần mỗi ngày trong 2 ngày. Nguyên tắc sử dụng cho có hiệu quả là sau khi xức hóa chất, để nguyên thân thể như vậy, ngày hôm sau mới được rửa đi. Người bệnh mặc áo quần khoảng sau 15 phút để hóa chất có thời gian khô đi.

Thuốc không dùng cho trẻ em, phụ nữ mang thai hay cho con bú. Gần đây, thuốc Ivermectin vốn là loại thuốc dùng trị nang sán và giun chỉ bạch huyết cũng cho thấy có tác dụng trị bệnh ghẻ ngứa bằng liều độc nhất 200µg cho mỗi kg cân nặng. Thầy thuốc thường cho toa kết hợp với thuốc chống dị ứng để trị ngứa vì chứng ngứa ngáy khó chịu vẫn còn dai dẳng trong vài tuần sau.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 407

Ý Kiến bạn đọc