Thầy thuốc Văn nghệ

Gãy xương sườn

 

Gãy xương sườn là chấn thương phổ biến xảy ra khi một trong các xương lồng ngực bị gãy hay nứt. Nguyên nhân thường gặp nhất là chấn thương ngực do ngã, tai nạn xe cơ giới hay va chạm trong khi chơi các môn thể thao tiếp xúc.

Nhiều xương sườn chỉ đơn thuần bị nứt. Mặc dù đau, nhưng không nguy hiểm như xương sườn bị vỡ thành nhiều mảnh riêng biệt. Một cạnh lởm chởm của xương gãy có thể đâm vào mạch máu lớn hay các cơ quan nội tạng như phổi.

Trong hầu hết các trường hợp, xương sườn gãy thường tự lành sau một hai tháng.

Dấu hiệu chính là đau và khó thở. Cơn đau liên quan đến gãy xương sườn thường xảy ra hay trở nên tồi tệ hơn khi hít thật sâu hay ấn vào vùng bị thương.

So-591--Anh-minh--hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Gay-xuong-suon---Anh-1

Gãy xương sườn thường xảy ra do các tác động trực tiếp như tai nạn từ xe máy, té ngã, lạm dụng trẻ em hoặc chơi các môn thể thao tiếp xúc. Xương sườn cũng bị gãy do chấn thương lặp đi lặp lại từ các môn thể thao như chơi gôn và chèo thuyền.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ gãy xương sườn bao gồm chứng loãng xương trong đó xương mất chất vôi nên dễ bị gãy xương. Chơi các môn thể thao tiếp xúc như khúc côn cầu hay bóng đá làm tăng nguy cơ chấn thương ở ngực.

Tổn thương ung thư ở một xương sườn làm suy yếu xương khiến nó dễ bị gãy hơn.

Một xương sườn gãy có thể làm tổn thương mạch máu và các cơ quan nội tạng. Nguy cơ tăng theo số lượng xương sườn bị gãy.

Động mạch chủ có thể bị rách hay thủng cần mổ cấp cứu. Phổi có thể bị thủng gây xẹp phổi. Nếu gãy hai xương sườn dưới, các đầu gãy có thể gây tổn thương cho lá lách, gan hay thận.

Cần ngăn ngừa gãy xương sườn bằng cách mặc đồ bảo hộ khi chơi thể thao tiếp xúc.

Giảm nguy cơ té ngã trong gia đình. Bồi bổ xương bằng cách ăn uống đủ canxi và vitamin D với mục tiêu là khoảng 1.200 miligram canxi và 600 đơn vị vitamin D quốc tế hàng ngày.

Để chẩn đoán, thầy thuốc khám toàn diện, ấn nhẹ vào xương sườn, lắng nghe phổi và xem lồng xương sườn di chuyển khi thở. Chụp X quang lồng ngực cho thấy xương sườn gãy hay xẹp phổi.

Chụp cắt lớp điện toán CT phát hiện các ca gãy xương sườn khó mà tia X bỏ lỡ. Chấn thương các mô mềm và mạch máu cũng dễ dàng nhìn thấy hơn trên CT. Công nghệ này lấy tia X từ nhiều góc độ khác nhau và kết hợp chúng để mô tả các lát cắt ngang của cấu trúc bên trong cơ thể.

Chụp cộng hưởng từ MRI xem xét các mô mềm và các cơ quan xung quanh xương sườn có tổn thương hay không. Nó giúp phát hiện các gãy xương sườn khó. MRI sử dụng nam châm và sóng vô tuyến mạnh để tạo ra hình ảnh cắt ngang.

Hầu hết các xương sườn gãy sẽ tự lành trong vòng 6 tuần. Hạn chế các hoạt động và bất đông khu vực thường xuyên giúp chữa bệnh và giảm đau.

Điều quan trọng là phải uống thuốc giảm đau đầy đủ. Nếu đau nhiều khi thở sâu, coi chừng bị viêm phổi. Nếu thuốc uống không đủ giảm đau, thầy thuốc đề nghị tiêm thuốc gây tê kéo dài quanh dây thần kinh của xương sườn.

Thầy thuốc kê đơn các bài tập thở giúp thở sâu hơn vì thở nông có nguy cơ bị viêm phổi.

Trước đây, thầy thuốc thường cho người bệnh sử dụng băng quấn nén là loại băng thun dùng để quấn quanh ngực giúp nẹp và cố định vùng này có tác dụng giảm đau và mau lành. Nhưng hiện nay phương pháp này không còn dùng cho xương sườn gãy nữa bởi vì chúng có thể khiến ta không thở sâu, điều này làm tăng nguy cơ viêm phổi.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 591

Ý Kiến bạn đọc