Thầy thuốc Văn nghệ

Gãy xương đòn

Sự va chạm nghiêm trọng trong thể thao thường dẫn đến thương tích trên một xương nhỏ gọi là xương đòn. Xương đòn chạy giữa xương ức và xương vai giúp nối cánh tay với phần còn lại của cơ thể. Ta cảm thấy xương đòn bằng cách chạm vào khu vực giữa cổ và vai hay khi nhìn vào gương. Xương đòn gãy thường là kết quả của một cú đánh trực tiếp vào vai hay ngã với cánh tay mở ra. Gãy xương đòn thường xảy ra trong các môn thể thao đối kháng như bóng đá, bóng bầu dục và trong các môn thể thao có nguy cơ té ngã như đi xe đạp, trượt tuyết và trượt ván.

Hầu hết các vết gãy xương đòn sẽ tự lành nếu cánh tay được cố định đúng cách. Đôi khi, nếu xương đòn di lệch đáng kể hay bị gãy nghiêm trọng, thầy thuốc cần phẫu thuật nắn chỉnh xương bằng ốc vít để giữ xương đòn cố định tại chỗ.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Gay-xuong-don---Anh-1

Nếu xương đòn bị gãy, triệu chứng rõ ràng nhất là đau và khó di chuyển cánh tay. Các triệu chứng khác bao gồm sưng tấy, đau nhức và bầm tím dọc theo xương đòn, đau nhiều hơn khi cố gắng di chuyển vai hay cánh tay và có biến dạng nơi xương gãy.

Để chẩn đoán gãy xương đòn, thầy thuốc hỏi về thương tích và các triệu chứng đi kèm. Thầy thuốc kiểm tra vai, nhấn nhẹ vào xương đòn để xác định chỗ gãy và đảm bảo không có dây thần kinh hay mạch máu bị tổn thương. Thầy thuốc cũng yêu cầu chụp X quang khớp vai để xác định vị trí nơi gãy và kiểm tra mức độ nghiêm trọng. X quang khớp vai cũng cho biết thêm nếu có xương khác bị gãy. Trong một số trường hợp khi cần phải xem chi tiết hơn các vết nứt, thầy thuốc sẽ cho chụp cắt lớp vi tính bằng máy CT.

Hầu hết các vết gãy xương đòn là do té ngã hay có một cú đánh trực tiếp vào xương đòn trong thể thao hay tai nạn xe hơi. Hầu hết vết gãy xảy ra ở phần giữa xương đòn sau khi té ngã hay có cú đánh trực tiếp. Loại gãy xương đòn hiếm nhất xảy ra ở phần ba bên trong của xương đòn, đây thường là kết quả của cú đánh trực tiếp vào trước ngực do tay lái trong khi lái xe.

Các yếu tố nguy cơ bao gồm tham gia các môn thể thao dễ bị té ngã từ trượt tuyết đến bóng đá và đấu vật, các môn thể thao đối kháng như bóng đá, khúc côn cầu và bóng bầu dục.

Phòng ngừa gãy xương đòn bằng cách đeo các thiết bị bảo hộ trong thể thao. Biết cách chơi đúng sẽ làm giảm cơ hội té ngã bất ngờ. Giữ cho xương trẻ khỏe mạnh bằng cách cung cấp chế độ ăn giàu canxi và sinh tố D. Các thức ăn như sữa, pho-mát và sữa chua giúp xây dựng xương chắc khỏe. Khuyến khích tập luyện kéo dài để các cơ mạnh mẽ và linh hoạt giúp trẻ em nhanh nhẹn và ít bị té ngã. Đảm bảo trẻ đi giày dép đúng cách, biết sử dụng lan can khi xuống cầu thang.

Điều trị gãy xương đòn phụ thuộc vào loại gãy xương và mức độ nặng nhẹ. Hầu hết các vết nứt xương đòn được điều trị bằng biện pháp băng ép đơn giản cho đến khi lành.

Nhưng nếu xương đòn gãy rời hay vỡ thành nhiều mảnh cần phẫu thuật cố định bằng nẹp vít. Khi xương bị gãy xuyên qua da, cần điều trị ngay lập tức để giảm nguy cơ nhiễm trùng. Điều quan trọng là giữ cho cánh tay bất động bằng cách sử dụng khăn tam giác giúp kiểm soát cơn đau và giữ cho xương cố định. Cánh tay bất động làm giảm sức mạnh cơ bắp và phạm vi chuyển động của vai, vì vậy khi xương bắt đầu lành, nên bắt đầu các bài tập nhẹ nhàng để giảm độ cứng khớp.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 483

Ý Kiến bạn đọc