Tản văn

Gặp lại gánh bánh quê nghèo giữa phố

 

Có thể bánh tai yến cùng với bánh cam, bánh còng, bánh tàng ong đã không còn được trẻ con thôn quê ưa chuộng vì chợ quê bây giờ đã có bánh mì kẹp thịt, bánh cuốn, cá viên chiên… không khác gì thành phố, trẻ con thôn quê tha hồ lựa chọn và những thứ bánh dân dã xưa kia trở thành lạc điệu nên không ai còn bán nữa. Nhưng thật tình cờ, cách đây không lâu vào một buổi xế trưa tôi đi ngang qua ngã tư Lê Thánh Tôn – Hai Bà Trưng quận 1 bỗng phát hiện ra một bà cụ giống y như bà bán bánh ở những phiên chợ làng xưa, ngồi trên vỉa hè với đôi “quang gánh” bán bánh tai yến. Thật không còn gì vui và thú vị hơn với hình ảnh thân quen những tưởng đã tàn lụi, phai nhạt theo thời gian, chỉ có thể tái hiện trong giấc mơ ký ức bỗng hiện ra ngời ngời giữa nơi phồn hoa đô hội.

Gánh bánh tai yến của bà bán bánh đã trụ ở góc ngã tư này bất kể ngày mưa tháng nắng. Chỉ hai cái sọt tre đan thưa mắt, miệng rộng lồng vào đôi gióng và xỏ ngang cây đòn gánh đượm màu thời gian nâu bóng, một bên sọt kê cái bếp nấu dầu 10 tim trên đặt cái lò chiên bánh, sọt bên kia lủng củng những thứ bà rằn liên quan tới bánh tai yến như giấy gói, vật liệu linh tinh, trên bày những chiếc bánh tai yến mới chiên xong để trên tờ giấy rộng cho thấm dầu. Trước mặt bà là thùng bột pha sẵn… Như một vũ điệu nhịp nhàng, bà dùng tay cầm muỗng múc bột cho vào chảo, tay kia cầm cây gắp thăm trở bánh, cứ một mẻ bánh cho ra 5 cái bánh hình chiếc nón úp ngược, lòng bánh màu trắng ngà, bóng mượt, tai bánh viền “hoa văn” xoay tròn đều đặn có màu vàng rượm, cái nào “y khuôn” cái nấy, nhìn rất ngon mắt và kích thích khẩu vị của khách qua đường.

So-546--Anh-minh-hoa---Gap-lai-ganh-banh-que-ngheo-giua-pho---Anh-1

Bánh tai yến hình dạng giống như tổ chim yến, đơn giản chỉ làm bằng bột gạo pha với một ít bột năng, gia vị gồm có nước cốt dừa, đường cát, hương liệu va-ni cho thơm thành một thứ nguyên liệu hỗn hợp sền sệt. Bí quyết ở cách pha bột sền sệt mà không loãng và công thức không có trong sách vở, chỉ do người làm bánh lâu năm có kinh nghiệm tích lũy hoặc được truyền lại từ người đi trước trong gia đình cho con gái. Người thiện nghệ có thể thay nước cốt dừa bằng sữa tươi cho béo hơn, hoặc thêm một ít bột mì cho bánh giòn hơn nhưng không thể thay đổi thành phần cốt yếu nhất: lửa bếp phải vừa đủ độ nóng nhưng không “hỗn” để cho bánh phồng lên từ trong ra ngoài, rồi kết “hoa văn” uốn lượn ở tai bánh vừa mỏng, vừa giòn, vị béo ngậy tan chầm chậm trên đầu lưỡi của người thưởng thức. Những điều này không phải ai cũng làm được.

Mỗi chiếc bánh tai yến trong thời bão giá chỉ bán 5.000 đồng trong khi đó một gói xôi đã 10.000 đồng. Người làm bánh tai yến bỏ rất nhiều công sức nhưng đồng lời kiếm được chẳng bao nhiêu, đúng là cái nghề lượm bạc cắc chốn thị thành nhưng bà đã gắn bó với đôi quang gánh này suốt 20 năm. Đôi quang gánh đơn sơ, phương tiện hành nghề tinh gọn nhưng vừa là một “cửa hàng” bán bánh, vừa là một cái bếp chế biến bánh nóng giòn tại chỗ và hơn nửa cuộc đời của một người phụ nữ dầm mưa dãi nắng nơi góc phố nhộn nhịp người xe nên trông người bán bánh thật lẻ loi như người lạc chợ.

Bánh tai yến là loại bánh bột gạo, hương vị ngọt, béo ngậy, xuất xứ từ vùng sông nước miền Tây Nam bộ. Ăn bánh tai yến ở khoảng thời gian giữa bữa và được bà bán bánh gói trong lá chuối tươi xanh mơn mỡn mới đậm đà hương vị của món bánh quê.

Từ Kế Tường
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 546

Ý Kiến bạn đọc