Thầy thuốc Văn nghệ

Dịch tả

Dịch tả là một bệnh do vi khuẩn lây lan qua nước ô nhiễm. Người bệnh sốt, tiêu chảy nặng và mất nước. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh dịch tả gây tử vong chỉ trong vài giờ. Nguy cơ dịch tả cao nhất khi đói nghèo, chiến tranh hay thiên tai buộc người dân sống không vệ sinh. Tử vong do mất nước được ngăn ngừa bằng giải pháp bù nước đơn giản.

Triệu chứng đầu tiên nhiễm bệnh tả là tiêu chảy. Tiêu chảy xảy ra đột ngột và nhanh chóng làm mất nước khoảng 1 lít mỗi giờ. Tiêu chảy do bệnh tả thường có phân màu như nước vo gạo. Người bệnh thấy buồn nôn và ói mửa kéo dài hàng giờ đồng hồ.

Mất nước nhanh chóng 10% tổng trọng lượng cơ thể là mất nước nghiêm trọng.

So-499--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Dich-ta---Anh-1

Các dấu hiệu khác bao gồm dễ bị kích thích, lơ mơ, mắt hõm sâu, miệng khô, khát nước, ít hoặc không có nước tiểu, huyết áp thấp và loạn nhịp tim.

Mất nước dẫn đến mất các chất khoáng trong máu, gọi là mất cân bằng điện giải dẫn đến các triệu chứng nghiêm trọng như vọp bẻ và sốc. Nếu không điều trị, sốc có thể gây tử vong trong vài phút.

Vi khuẩn Vibrio cholerae gây nhiễm bệnh tả. Tuy nhiên, tác động chết người của bệnh là do một độc tố tiềm ẩn có tên CTX do vi khuẩn sản xuất trong ruột non. CTX liên kết với thành ruột làm cho cơ thể tiết ra một lượng nước khổng lồ, dẫn đến tiêu chảy và mất nước nhanh chóng.

Nước nhiễm bẩn là nguồn lây chính của bệnh tả, mặc dù trái cây và rau quả chưa chín, các thực phẩm ôi thiu cũng chứa vi khuẩn.

Trong trường hợp nghiêm trọng, do mất nhanh chóng một lượng lớn nước và chất điện giải, bệnh dẫn đến tử vong trong vòng hai đến ba giờ. Các biến chứng khác là hạ đường và kali trong máu. Trẻ em có nguy cơ lớn nhất bị hạ đường huyết gây động kinh, bất tỉnh và tử vong. Mức kali thấp can thiệp vào hoạt động của tim và chức năng thần kinh, đe dọa tính mạng. Biến chứng suy thận khi thận mất khả năng lọc khiến một số chất điện giải và chất thải tích tụ trong cơ thể đe dọa đến tính mạng.

Nếu đang đi du lịch đến các vùng có dịch tả, cần rửa bàn tay bằng xà bông thường xuyên, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn uống. Chà xà phòng ít nhất 15 giây trước khi rửa. Nếu không có xà phòng, hãy sử dụng chất sát trùng có chứa cồn. Chỉ uống nước an toàn bao gồm nước đóng chai hay nước đun sôi. Tránh thêm nước đá vào đồ uống. Ăn thực phẩm đã nấu chín và tránh ăn thức ăn đường phố. Tránh sushi cũng như hải sản sống dưới bất kỳ hình thức nào.

Thuốc chủng ngừa bệnh tả là một loại vaccin uống ít nhất 10 ngày trước khi đi du lịch. Mặc dù các dấu hiệu của bệnh dịch tả rất dễ nhận biết, cách duy nhất để chẩn đoán là tìm vi khuẩn trong phân. Các xét nghiệm nhanh cho phép thầy thuốc ở vùng sâu vùng xa chẩn đoán sớm bệnh tả giúp giảm tỷ lệ tử vong.

Cần điều trị ngay bệnh dịch tả vì bệnh gây tử vong trong vòng vài giờ. Mục đích là thay thế nước và các chất điện giải bằng dung dịch bù nước đơn giản như nước biển khô Oresol. Dung dịch Oresol có sẵn dưới dạng bột dùng pha trong nước đun sôi hoặc nước đóng chai. Nếu không bù nước, khoảng một nửa số người bệnh tả tử vong. Nếu điều trị, số lượng tử vong giảm xuống dưới 1%. Những người mất nước nặng cần đến dịch truyền tĩnh mạch. Mặc dù kháng sinh không cần thiết, nhưng loại thuốc này làm giảm số lượng và thời gian tiêu chảy. Nghiên cứu cho thấy kẽm rút ngắn thời gian tiêu chảy ở trẻ mắc bệnh tả.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 499

Ý Kiến bạn đọc