Người tốt - Việc tốt

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với Nước

Trong “Thư gửi thương binh, bệnh binh và gia đình liệt sĩ, nhân ngày 27/7”, đề ngày 17/7/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Thương binh, bệnh binh, gia đình quân nhân và gia đình liệt sĩ là những người có công với Tổ quốc, với nhân dân. Cho nên bổn phận của chúng ta là phải biết ơn, phải thương yêu và giúp đỡ họ” (Hồ Chí Minh – Toàn tập, tập 8, NXB CTQG, Hà Nội – 1995, tr. 210). “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” là truyền thống văn hóa – đạo lý của dân tộc ta. Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước là biểu hiện cụ thể và thiết thực của truyền thống cao đẹp ấy, có tác dụng giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ, đồng thời động viên được toàn dân tích cực tham gia các phong trào cách mạng, bảo vệ chủ quyền và thúc đẩy đất nước phát triển.

Từ ngày thành lập Đảng (3/2/1930) đến nay, đất nước ta đã trải qua hai cuộc chiến tranh vệ quốc lâu dài, gian khổ chống hai đế quốc to là Pháp và Mỹ; tiếp đó là những cuộc chiến đấu ác liệt bảo vệ các vùng biên giới, hải đảo. Cả dân tộc bao nhiêu năm phải cầm súng, dồn trí lực để giữ nước. Trong công cuộc xây dựng hòa bình, nhân dân ta cũng phải đổ biết bao nhiêu mồ hôi và cả xương máu để đất nước bình yên và phát triển. Bởi vậy, việc đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước là bổn phận, là trách nhiệm của mọi cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ và mọi công dân – là một công việc tất yếu, phải được đẩy mạnh, tiến hành thường xuyên và đem lại những hiệu quả thiết thực.

Chu-tich-Ho-Chi-Minh-dat-vong-hoa-tuong-niem-cac-anh-hung-liet-si-truoc-khi-khai-mac-Dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-II-cua-Dang
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt vòng hoa tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ
trước khi khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, ngày 11-2-1951.

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước là thực sự chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của các vị lão thành cách mạng, các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng (BMVNAH), thân nhân các liệt sĩ (LS), chăm sóc các thương binh, bệnh binh, cựu chiến binh, thanh niên xung phong (TB, BB, CCB, TNXP), dân công trong các cuộc chiến tranh vệ quốc và gia đình các anh hùng, liệt sĩ trong thời bình. Phẩm chất cốt lõi của những người có công với Tổ quốc là lòng yêu nước nồng nàn, thương dân sâu sắc, một lòng phấn đấu hy sinh cho cách mạng thắng lợi. Nhiều người có công nay đã ở tuổi cao, sức yếu. Các cụ là vốn quý của dân tộc! Cảm động biết bao, nhiều vị tham gia cách mạng khi tuổi còn niên thiếu, vào Thiếu sinh quân, làm liên lạc. Ở tuổi thanh niên, nhiều người gia nhập Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, Vệ quốc đoàn, tham gia lực lượng bảo vệ Bác Hồ và Trung ương Đảng, vào bộ đội chống Pháp, hoặc xung phong Nam tiến, phục vụ các chiến dịch. Nhiều người có mặt cả hai cuộc kháng chiến, với nhiều chiến công. Biết bao người đã bị bọn giặc giam cầm, đầy ải, tra tấn, giết hại dã man. Các BMVNAH đã cống hiến chồng, con – có khi tới hàng chục người trong một gia đình – cho độc lập, tự do của đất nước. Nhiều TB, BB, CCB, TNXP đang phải chịu những di hại của chiến tranh, nhất là chất độc da cam thời chống Mỹ, gặp nhiều bất hạnh trong cuộc sống.

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước trước hết là thực hiện tốt các chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với họ. Lương hưu, các khoản phụ cấp, trợ cấp, đãi ngộ cho các đối tượng chính sách nhìn chung đã đảm bảo đầy đủ, kịp thời. Các BMVNAH được nhiều đơn vị bộ đội, cơ quan, doanh nghiệp nhận nuôi dưỡng đến trọn đời. Hàng vạn ngôi nhà tình nghĩa, hàng chục vạn sổ tiết kiệm đã được trao tặng để các cụ, các gia đình chính sách bớt khó khăn. Các địa phương thường xuyên khám sức khỏe, cấp thuốc, chữa bệnh, tổ chức các buổi tham quan, du lịch, sinh hoạt văn nghệ, thể dục – thể thao, nghe nói chuyện thời sự… để các đối tượng chính sách sống vui, sống khỏe, sống có ích. Nhiều đơn vị bộ đội đảm nhiệm việc tìm hài cốt các LS ở khắp các chiến trường miền Nam, Lào và Campuchia, quy tập hài cốt LS vào các nghĩa trang. Tìm được một hài cốt, một nắm xương LS, nhưng nhiều chiến sĩ đi tìm đồng đội đã ngã xuống vì bom đạn quân thù ác độc gài lại! Các địa phương, các tổ chức nhân đạo, các nhà từ thiện, các trường học từ bậc PT đến CĐ-ĐH có nhiều ưu ái đối với con em các gia đình LS-TB, như: tặng sách giáo khoa, miễn giảm học phí, cấp học bổng, cộng điểm ưu tiên khi thi vào các trường học, tổ chức các buổi liên hoan văn nghệ, du lịch, trại hè vui tươi.

Bên cạnh việc thực hiện tốt các chế độ, chính sách, các tổ chức Đảng, chính quyền, các đoàn thể trong MTTQ còn thường xuyên nhắc nhở, động viên thế hệ con cháu về bổn phận, trách nhiệm chăm sóc các đối tượng chính sách từ trong mỗi gia đình. Đây là điều rất thiết thực. Nhiều cụ cả đời phấn đấu, hy sinh cho cách mạng, chăm lo xây dựng gia đình, nhưng nay lại bị con cháu lợi dụng công lao, hoặc hắt hủi, đánh đập, khiến các cụ rất khổ tâm. Hiện nay, nhiều cụ không được sống yên trong gia đình, phải tìm đến các trại tế bần, hoặc các trung tâm chăm sóc sức khỏe người già! Những hành động ngược đãi ông bà, cha mẹ, cần phải được xã hội phê phán, hoặc xử lý nghiêm khắc theo pháp luật.

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước còn là việc chính quyền các địa phương, cơ quan, đoàn thể tạo điều kiện tốt để họ đóng góp tâm trí, sức lực còn lại cho đất nước, quê hương. Một lòng theo Đảng và cách mạng, cuộc đời cao đẹp của những người có công – là những tấm gương sáng về lý tưởng, đạo đức cách mạng và đạo lý dân tộc, là kho báu trí tuệ và kinh nghiệm sống cho thế hệ trẻ noi theo. Nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị, trường học, trong dịp kỷ niệm Ngày TB-LS và các ngày lễ lớn khác, thường mời các vị lão thành cách mạng, các AH, Chiến sĩ thi đua, các CCB đến giao lưu, kể chuyện hoạt động cách mạng và kháng chiến. Nhiều cụ “tuổi cao, chí càng cao” vẫn tích cực tham gia phong trào “Toàn dân đoàn kết, xây dựng cuộc sống mới”, xây dựng các “Khu dân cư văn hóa”, “Gia đình văn hóa”, giữ gìn trật tự trị an ở các khu dân cư. Nhiều CCB vẫn ham viết sách, viết báo về truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm của dân tộc, hoặc nghiên cứu khoa học, sáng tạo nghệ thuật, cần được Nhà nước và các địa phương khuyến khích, hỗ trợ một phần kinh phí hoặc xuất bản. Nhiều gia đình LS, TB, CCB được chính quyền các địa phương, các ngân hàng và các tổ chức xã hội, từ thiện cấp vốn, cho vay ưu đãi, hoặc tặng trâu bò, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế gia đình, mở xưởng sản xuất, làm dịch vụ, lập công ty, tạo công ăn việc làm cho con em đồng đội cũ và người dân địa phương.

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước, từ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cùng nghĩa tình đồng đội, đồng chí, đồng bào cả nước – đã trở thành một phong trào rộng lớn, có tính xã hội hóa cao, thu được nhiều kết quả tốt đẹp. Tuy nhiên, nhiều ngành, nhiều địa phương vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm về công việc trọng đại này. Vẫn còn nhiều người có công bị bỏ sót trong diện chính sách. Những khoản tiền trợ cấp, ưu đãi các đối tượng chính sách còn bị một số cán bộ, nhân viên làm công việc này vơ vét, chiếm đoạt. Một số địa phương và cá nhân còn man trá trong kinh phí xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ LS, kê khai danh sách TB-LS, hoặc báo cáo thành tích giả để kiếm lợi bất chính. Có vị lão thành cách mạng, BMVNAH, gia đình LS còn bị một số quan chức địa phương và kẻ côn đồ ngang nhiên chiếm đoạt nhà cửa, đất đai, hoặc bị thu hồi đất không minh bạch và không được đền bù thỏa đáng. Một số người có công đã tích cực chống tham nhũng nhưng bị kẻ xấu hành hung, gây thương tích mà chúng vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật… Những việc đó là trái với đạo lý, trái với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người có công, vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cần phải được các cơ quan chức năng kịp thời xử lý nghiêm minh.

Đền ơn đáp nghĩa những người có công với nước bao nhiêu vẫn chưa đủ. Đâu phải chỉ là việc “thủ tục hành chính” giản đơn là mỗi lần kỷ niệm ngày TB-LS, các cấp lãnh đạo đến thắp hương ở các nghĩa trang? Có gì quý báu bằng sinh mạng, xương máu của những người đã chiến đấu, hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc, đem lại cho ta cuộc sống tốt đẹp hôm nay? Nhìn những nghĩa trang dày đặc mộ chí các AH, LS trên khắp mọi vùng miền đất nước; nhìn nước da héo hon, đồi mồi của các vị lão thành cách mạng và các BMVNAH; nhìn những gia cảnh còn nghèo nàn, vất vả của nhiều gia đình chính sách; cũng như tận mắt chứng kiến nỗi đau thương của các nạn nhân chất độc da cam, và còn biết bao nhiêu các LS chưa tìm được hài cốt, đối chứng với những biểu hiện đa dạng của nạn tham nhũng, lãng phí, quan liêu, cửa quyền và các tệ nạn xã hội khác – chúng ta nghĩ gì?!

Đấy là một câu hỏi cực lớn, sâu xa, đầy đạo lý và tinh thần nhân văn để mỗi người – từ quan chức các cấp, các ngành, các địa phương đến những người bình dân – thường xuyên suy ngẫm, để điều chỉnh lại tư tưởng, đạo đức và lối sống của mình, sao cho xứng đáng với những người có công với đất nước!

Đào Ngọc Đệ
(Giảng viên chính – Đại học Hải Phòng)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 460

Ý Kiến bạn đọc