Thầy thuốc Văn nghệ

Đề phòng trật khớp

Trật khớp là một chấn thương mà hai hay nhiều đầu xương mất vị trí bình thường làm cho khớp bị biến dạng và không còn cử động được nữa. Trật khớp phổ biến nhất là khớp vai và khớp ngón tay. Ngoài ra còn có trật khớp khuỷu tay, khớp đầu gối và khớp hông. Nếu nghi ngờ trật khớp, cần đi khám bệnh nơi trung tâm chuyên khoa để trả xương về vị trí ban đầu. Khi điều trị đúng cách, khớp quay trở lại hoạt động bình thường sau vài tuần nghỉ ngơi và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, một số khớp như khớp vai có nguy cơ trật khớp lại.

Thay-thuoc-van-nghe---De-phong-trat-khop

Dấu hiệu trật khớp là khớp biến dạng, sưng hay đổi màu, đau đớn và không thể cử động. Trật khớp thường xảy ra trong các môn thể thao như bóng đá và khúc côn cầu, các môn thể thao liên quan đến té ngã như trượt tuyết, đổ đèo, thể dục và bóng chuyền. Cầu thủ bóng rổ và cầu thủ bóng đá thường trật khớp ngón tay và bàn tay do va đập vào quả bóng, vào mặt đất hay vào người khác. Tai nạn xe cũng là nguyên nhân phổ biến gây trật khớp. Té ngã dễ gây trật khớp, nếu tác động mạnh mẽ trên một phần cơ thể như hông hoặc vai. Yếu tố di truyền cũng là một nguy cơ khi sinh ra với dây chằng lỏng lẻo hơn so với mọi người. Nhiều trật khớp xảy ra trong quá trình tham gia các môn thể thao mạnh bạo như môn thể dục dụng cụ, đấu vật, bóng rổ và bóng đá. Tai nạn xe cơ giới là nguyên nhân phổ biến gây trật khớp hông, giảm nguy cơ chấn thương bằng cách đeo vành đai chỗ ngồi.

Các biến chứng sai khớp bao gồm rách cơ bắp, dây chằng và gân bao quanh khớp, tổn thương thần kinh hay mạch máu trong khớp, trật khớp lặp đi lặp lại. Nếu dây chằng hay dây gân bị rách, nếu dây thần kinh hay mạch máu bị tổn thương, thầy thuốc cần đến phẫu thuật chỉnh hình.

Sau khi khám kỹ vết thương, thầy thuốc yêu cầu chụp X-quang khớp để tìm nơi trật khớp hay nơi xương bị gãy và các tổn thương khác về khớp. Nếu còn nghi ngờ, thầy thuốc cho chụp cộng hưởng từ MRI nhằm đánh giá thiệt hại cấu trúc mô mềm xung quanh khớp.

Điều trị trật khớp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của chấn thương. Thầy thuốc thao tác nhẹ nhàng giúp xương trở về vị trí ban đầu. Tùy thuộc vào mức độ sưng đau, có khi cần gây tê cục bộ hay thậm chí gây mê trước khi thao tác nắn xương. Sau khi xương trở lại vị trí ban đầu, thầy thuốc cần làm bất động khớp bằng nẹp hay băng bột trong vài tuần. Thời gian đeo nẹp hay băng bột phụ thuộc vào mức độ tổn thương thần kinh và mạch máu. Nếu thầy thuốc không thể đưa đầu xương bị trật trở về vị trí ban đầu hay nếu mạch máu, dây thần kinh hoặc dây chằng bị tổn thương quá nặng, thầy thuốc cần đến phẫu thuật.

Sau khi thầy thuốc gỡ thanh nẹp hay băng bột, người bệnh cần theo một chương trình phục hồi để lấy lại phạm vi chuyển động và sức mạnh của khớp. Để ngăn ngừa trật khớp, mọi người nên đề phòng té ngã. Nên đi kiểm tra mắt thường xuyên nơi thầy thuốc chuyên khoa, và nếu đang dùng thuốc, nên hỏi thầy thuốc xem có loại thuốc nào gây chóng mặt. Ngoài ra, trong nhà cần thắp sáng và loại bỏ bất kỳ mối nguy hiểm nào trên đường đi. Khi lên xuống cầu thang, luôn luôn dùng tay nắm chặt thanh chắn. Mang đồ bảo hộ khi chơi các môn thể thao mạnh bạo. Một khi đã trật khớp, nên cẩn thận vì dễ bị trật lại. Nhằm tránh tái phát, nên theo các bài tập phục hồi chức năng để cải thiện khớp.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 415

Ý Kiến bạn đọc