Thầy thuốc Văn nghệ

Đau dây thần kinh sinh ba

Đây là tình trạng đau mãn tính ảnh hưởng đến thần kinh sinh ba mang cảm giác từ khuôn mặt đến não. Nếu bị đau dây thần kinh sinh ba, ngay cả việc kích thích nhẹ như đánh răng hay trang điểm cũng gây ra cơn đau dữ dội. Đau thần kinh sinh ba ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơn nam giới, và xảy ra ở những người trên 50 tuổi. Thầy thuốc điều trị hiệu quả đau dây thần kinh sinh ba bằng thuốc uống, thuốc tiêm hay phẫu thuật.

So-509--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Dau-dau-than-king-sinh-ba---Anh-1

Triệu chứng đau dây thần kinh sinh ba bao gồm các giai đoạn đau nghiêm trọng như sốc điện. Các cuộc tấn công tự phát xảy ra khi chạm vào mặt, nhai, nói hay đánh răng.

Cơn đau kéo dài từ vài giây đến vài phút. Các cuộc tấn công kéo dài trong nhiều ngày, vài tuần, vài tháng hoặc lâu hơn. Cơn đau ảnh hưởng đến một bên mặt.

Trong đau dây thần kinh sinh ba, chức năng dây thần kinh sinh ba bị gián đoạn.

Đau dây thần kinh sinh ba xảy ra do lão hóa, do chứng đa xơ cứng, do tổn thương vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh hay là do khối u chèn ép dây thần kinh sinh ba.

Các yếu tố kích hoạt đau dây thần kinh sinh ba bao gồm cạo râu, chạm vào mặt, uống rượu, đánh răng, nói, trang điểm, mỉm cười và rửa mặt.

Thầy thuốc chẩn đoán chứng đau dây thần kinh sinh ba chủ yếu dựa trên mô tả về cơn đau. Cơn đau dây thần kinh sinh ba thường là bất ngờ, sốc và ngắn. Cơn đau thường do kích thích nhẹ má như ăn uống, nói chuyện hay gặp làn gió mát.

Thầy thuốc tiến hành nhiều xét nghiệm để chẩn đoán chứng đau dây thần kinh sinh ba và xác định nguyên nhân. Chụp cộng hưởng từ MRI đầu để xác định xem đa xơ cứng hay khối u gây ra đau dây thần kinh sinh ba. Trong một số trường hợp, thầy thuốc tiêm thuốc nhuộm vào mạch máu để xem các động mạch và tĩnh mạch.

Điều trị đau dây thần kinh sinh ba thường bắt đầu bằng thuốc và một số người không cần điều trị thêm. Tuy nhiên, theo thời gian có tình trạng ngừng đáp ứng với thuốc hay gặp những phản ứng phụ khó chịu. Đối với những người này, thuốc tiêm hay phẫu thuật là các phương pháp điều trị cần thiết.

Nếu bệnh là do một nguyên nhân khác như chứng đa xơ cứng, thầy thuốc sẽ điều trị theo bệnh lý cơ bản.

Thầy thuốc thường kê toa thuốc chống co giật carbamazepin cho chứng đau dây thần kinh sinh ba, nó đã được chứng minh là có hiệu quả. Các thuốc chống co giật khác được sử dụng để điều trị đau dây thần kinh sinh ba như oxcarbazepin, lamotrigin và phenytoin. Các thuốc khác bao gồm clonazepam và gabapentin cũng được sử dụng. Nếu thuốc chống co giật bắt đầu mất hiệu quả, thầy thuốc có thể tăng liều hay chuyển sang loại khác. Tác dụng phụ của thuốc chống co giật bao gồm chóng mặt, lú lẫn, buồn ngủ và buồn nôn. Các thuốc giãn cơ như baclofen được dùng đơn lẻ hay kết hợp với carbamazepin. Tác dụng phụ bao gồm nhầm lẫn, buồn nôn và buồn ngủ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng tiêm Botox có thể làm giảm đau dây thần kinh sinh ba ở những người không thể dùng thuốc nữa. Các lựa chọn phẫu thuật cho đau dây thần kinh sinh ba bao gồm giải phóng vi mạch nhằm loại bỏ các mạch máu có tiếp xúc với gốc rễ thần kinh sinh ba. Thầy thuốc cũng có thể cắt một phần dây thần kinh sinh ba. Phẫu thuật tạo hình não bộ bằng dao gamma. Trong thủ thuật này, bác sĩ phẫu thuật chỉ định một liều bức xạ tập trung vào gốc của dây thần kinh sinh ba để làm hỏng thần kinh sinh ba và loại bỏ cơn đau. Nếu cơn đau tái phát, thủ thuật có thể được lặp lại.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 509

Ý Kiến bạn đọc