Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Danh nhân bất đồng

Tất cả những lời chiêu tuyết, biện hộ, tôn vinh Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh từ hơn chục năm nay mà cao nhất là danh hiệu Danh nhân văn hóa Việt Nam thời hiện đại do Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh trao tặng là một bước thụt lùi về học thuật. Những lời biện hộ cho Phạm Quỳnh đều chỉ dẫn lại Vũ Ngọc Phan, Dương Quảng Hàm, Thiếu Sơn (trước 1945) và Phạm Thế Ngũ, Thanh Lãng (sau 1960)… Đáng tiếc là những tác giả có kinh nghiệm văn bút, có danh vọng lại bộc lộ sự không trung thực trong biện luận của họ. Các Giáo sư Nguyễn Đình Chú, Đinh Xuân Lâm, Văn Tạo… Các tác giả như Dương Trung Quốc – Phó Chủ tịch Hội KHLSVN, Trần Văn Chánh, Nguyễn Hải, Đinh Nho Hoan… và nhiều tác giả khác trên các báo chí, các phương tiện truyền thông… đều chỉ một chiều ca ngợi, lẩy ra những chi tiết trong toàn bộ sự nghiệp của Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, lẩn tránh cái nhìn toàn diện, biện chứng.

Về lịch sử vấn đề, các tác giả trên cũng lẩn tránh công trình của GS. Nguyễn Văn Trung: Chủ đích Nam Phong và Trường hợp Phạm Quỳnh, xuất bản đầu năm 1975 ở Sài Gòn. Đây là công trình rất quan trọng trong việc nghiên cứu Phạm Quỳnh. Nếu không phản bác được GS. Nguyễn Văn Trung mà chỉ dẫn lại Vũ Ngọc Phan, Dương Quảng Hàm, Thiếu Sơn… thì không chỉ là bước thụt lùi thế kỷ mà còn là sự cố tình không trung thực trong học thuật.

Trước khi lược trích để giới thiệu với bạn đọc công trình của GS. Nguyễn Văn Trung, chúng tôi nêu lên tính chất phản học thuật của Giải thưởng Phan Châu Trinh ở các trường hợp Phạm Quỳnh và Nguyễn Văn Vĩnh.

So-513--Anh-minh-hoa---Danh-nhan-bat-dong---Anh-1

Giải thưởng Phan Châu Trinh vinh danh Cụ Phan Bội Châu là DNVHVN… năm 2011. Và sau đó cũng vinh danh cho Nguyễn Văn Vĩnh danh hiệu này, năm 2014. Nhưng sinh thời, Nguyễn Văn Vĩnh với Cụ Phan như thế nào? Xin trích một bài báo của Nguyễn Văn Vĩnh trên Đông Dương tạp chí:

Trong bài xã thuyết “Gốc luận” (số 2, ngày 22-5-1913), Nguyễn Văn Vĩnh đã bộc lộ tất cả chân tướng của tầng lớp tân học, tay sai, đầy tớ được chủ chia cho ít quyền lợi lên mặt mạt sát những nhà nho chỉ nghĩ đến chuyện làm loạn chống các quan bảo hộ.

Trước hết, Nguyễn Văn Vĩnh thanh minh cho bọn tây học đang bị vu oan: “thiên hạ có kẻ nói vu ra rằng việc làm loạn mới rồi cũng có bởi tây học. Nhà Nước cho học nhiều quá, hữu tài vô dụng, thành ra một bậc người dở dang, cao không tới thấp, không thông, không có chức phận gì nghĩ được bụng ước ao to quá, cho nên sinh ra một đảng ghét Lang Sa, xui xiểm dân An-nam làm loạn.

Điều ấy là một điều lầm to, chúng tôi tưởng nên giải để Nhà Nước rõ kẻo việc làm càn của mấy đứa cuồng dại mà thiệt lây đến những người trung nghĩa nhất với nước Lang Sa ở xứ nầy”.

Sau khi đã thanh minh cho bọn tây học, Vĩnh chĩa mũi dùi đả kích vào giới sĩ phu cách mạng mà Vĩnh gọi là bọn Ngụy Nho:

“Nay lại nói đến những bọn đã ra nước ngoài mà gây loạn mà nó tưởng cách khôi phục lại nước An-nam, thoát khỏi Lang Sa bảo hộ để tha hồ mà xâu xé với nhau thử xét xem trong bọn ấy, thực không có tay tây học nào, không có đến một người gọi là biết tiếng Lang Sa.

Khởi thủy là bọn Phan Bội Châu là một bọn Ngụy Nho. Bọn ấy thấy nước Lang Sa sang đây, dụng nhân tài một cách mới đã là một sự thiệt cho họ, xưa nay chỉ biết lấy mấy chữ chi, hồ làm thang mây lên chốn cung đường. Chẳng được làm quan thì cũng nhờ cái lối cổ nước Nam chọn Nho, mà hưởng các lợi quyền danh dự riêng trong đoàn thể. Ngày nay vì cách Nhà Nước kén chọn lấy thực tài mà thành ra đồ nghêu ngao vô dụng, chẳng ai mời rước như xưa, thì cũng là một điều hằn rồi.

Xưa học sách Tàu, lấy đạo Khổng, Mạnh làm cái hoa thơm điểm óc, để tô nhân phẩm mà làm bề trên nhân chúng. Ngày nay có Đại Pháp sang, đem những lý tưởng hay mà đối với đạo cũ Á châu thì những lý tưởng ấy họ cũng biết là hay hơn, là thực hơn, nhưng mà lại phải mượn đến sách mới của Tàu mới được biết đến.

Đó là một câu hiềm nữa.

Lang Sa sang đây, mà ta lại phải nhờ có bọn Khang Lương mới biết được văn minh đại Pháp, văn minh Âu châu. Bởi đó thành ra tiếng người Lang Sa thiểm không dạy. Chớ họ có nghĩ đâu là nước Lang Sa cho mình ăn dần sợ nghẹn.

Mà nghẹn thực, những lý tưởng Lang Sa, tỉ với óc riêng người An-nam, cũng đã khó lựa cho tiêu rồi. Lý tưởng ấy, lại còn qua sách Tàu, gọt đầu, gọt đuôi, pha giữa bổ thêm dịch ra chữ Nho, nó lại càng độc lắm.

Thành ra những tư tưởng chí nhân từ, chí quảng đại, mà nhiều khi hóa những hạt giống gây nên thù oán, giận ghét.

Khi ở ngoài đã kéo thành đảng rồi, ở trong nước bao nhiêu bọn ăn không xưa nay, nghe thấy những lời hẹn ước một mai có lẽ khôi phục được chính ăn không thì khác nào như người gãi chỗ ngứa. Bởi đó mới lại kéo đảng theo sang.

Kế đến lại có người tôn phái, vị chút ghen tương cái ngai vàng, mà hiềm với Lang Sa, cũng sang thì mới thành ra đảng có đầu. Mà đảng ấy trong nước có kẻ chẳng được nhờ nhà nước Lang Sa bao nhiêu thì càng loang rộng ra bấy nhiêu, lấy ngay điều ấy làm cách khua náo cho động lương tâm, phao rằng Lang Sa có tài mà không dạy, chỉ giữ ta trong vòng nô lệ mà thôi.

Những người nhờ được nước Lang Sa mà làm ăn buôn bán, được hưởng cuộc bình yên, thì có ai để tai vào mấy điều tán nhảm ấy làm chi.

Như thế thì ta lòng nào còn phải nghe lời dấy loạn. Ta khôn thì cứ đinh ninh ngồi hưởng phúc văn minh, việc quốc thể, việc chính trị, về sau tự sẽ biến cải, ta khéo thì nên hay, ta dại thì thành dở. Phải nhớ câu: Thời thế tạo anh hùng. Không ai làm ra thời thế mấy đứa vô công, rồi nghề tự đắc muốn ra tay, ta cũng biết là đồ cuồng dại. Suy học thức chúng nó, xét cách tiểu nhân của chúng nó thi hành thì chúng ta đã hiểu chán là trí trẻ thơ chơi dại. Trông nhân chất người Lang Sa, thì ta đã đủ biết sức ta đâu dám chọi cùng. Ví thử có đem trái phá mà triệt được hết người Lang Sa ở đây, thì chỉ trong mười lăm bữa thủy quân đem sang đóng chặt các cửa biển, đạn phá mới tuôn cho một giờ cả nước tan ra gio.

Lẽ rõ ràng như vậy, đứa trẻ con cũng phải hiểu ra, phương chi cả nước có đâu lại dại điều như bọn Phan Bội Châu mà còn mơ màng điều phi lí.

Còn như bọn tây học ta, phải dùng hết chước mà tỏ ra rằng không phải đồ bội nghĩa, để cho các quí quan chớ reo vạ những tiếng oan.

Ta phải đem những điều hay ta học, mà cổ động cho đồng bào cùng được hưởng, khỏi phải mấy quyển sách Tàu mới biết văn minh Đại Pháp mà lại biết sai”. (*)

Chú giải người sưu tầm:

Trao Giải thưởng, vinh danh như thế là tạo tiền đề cho sự phỉ báng, miệt thị, hạ thấp các danh nhân văn hóa lịch sử đích thực. Đại loại họ có thể nói: Ông Phạm Quỳnh, Danh nhân văn hóa Việt Nam thời hiện đại đã nói về Phan Châu Trinh… Hoặc: Danh nhân văn hóa Việt Nam thời hiện đại Nguyễn Văn Vĩnh đã nói về Phan Bội Châu…

Làm sao mà các danh nhân văn hóa trong cùng một Giải thưởng lại có thể đối nghịch với nhau quyết liệt, một mất một còn trên những vấn đề cơ bản nhất trong sự nghiệp của họ. Kiểu như trao Giải Nôben cho Lê Đức Thọ và Kitsingiơ năm 1973. Tức là đánh đồng thiện – ác, chính – tà… Nhưng đấy chính là mưu đồ của Nguyên Ngọc.

Khi Nguyên Ngọc nói chị Võ Thị Sáu là bị điên, bị tâm thần, thì bộc lộ hết bản chất phản bội, tráo trở, gian dối của ông ta. Thiết tưởng dư luận bạn đọc phải biết rõ thực chất đó, như các tiêu chí Danh nhân văn hóa Việt Nam thời hiện đại mà chúng tôi chỉ mới nói đến một vài khía cạnh.

Tháng 8-2018

Kỳ sau: Cụ Phan Châu Trinh nói về Phạm Quỳnh.

Lê Vĩnh Trường
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 513

———————————-
(*) Theo GS. Nguyễn Văn Trung: Chủ đích Nam Phong. Tủ sách Tìm về dân tộc. Trí Đăng xuất bản. Sài Gòn – 1974. Trg.139-140-141.

Ý Kiến bạn đọc