Thầy thuốc Văn nghệ

Đa u tủy

Đa u tủy là một loại ung thư hình thành trong một loại tế bào máu trắng gọi là tương bào. Các tương bào giúp chống lại nhiễm trùng bằng cách tạo ra kháng thể nhận biết và tấn công vi trùng.

Đa u tủy làm cho các tế bào ung thư tích lũy trong tủy xương. Thay vì tạo ra các kháng thể hữu ích, các tế bào ung thư tạo ra chất đạm bất thường và gây biến chứng.

Các dấu hiệu của đa u tủy bao gồm đau xương, đặc biệt là cột sống hay ngực.

Bệnh nhân thấy buồn nôn, táo bón và bị nhiễm trùng thường xuyên.

So-526--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-vann-nghe---Da-u-tuy---Anh-1

Đa u tủy bắt đầu với các tương bào bất thường trong tủy xương. Các tế bào này không trưởng thành và không chết đi như các tế bào bình thường mà tích lũy và nhân lên nhanh chóng.

Các tế bào đa u tủy tạo ra các kháng thể bất thường mà cơ thể không thể sử dụng. Thay vào đó, các kháng thể bất thường tích tụ trong cơ thể và gây tổn thương thận. Các tế bào ung thư cũng gây tổn hại cho xương làm tăng nguy cơ gãy xương.

Các biến chứng của đa u tủy bao gồm nhiễm trùng thường xuyên. Tế bào đa u tủy ức chế khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể. Đa u tủy cũng ảnh hưởng đến xương, dẫn đến loãng xương và gãy xương. Đa u tủy gây ra suy thận. Đa u tủy cũng gây thiếu máu.

Thầy thuốc phát hiện đa u tủy khi xét nghiệm máu. Thầy thuốc cũng nghi ngờ đa u tủy dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng. Phòng thí nghiệm phát hiện chất đạm M do tế bào đa u tủy sản xuất ra.

Ngoài ra, thầy thuốc xét nghiệm máu để kiểm tra chức năng thận, số lượng tế bào máu, mức canxi và nồng độ axit uric. Phân tích nước tiểu cũng tìm thấy chất đạm M. Thầy thuốc lấy mẫu tủy xương để xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Các chẩn đoán hình ảnh bao gồm chụp cắt lớp CT, chụp cộng hưởng từ MRI hay chụp phát xạ dương điện tử PET.

Điều trị ngay có thể không cần thiết nếu bị đa u tủy nhưng không gặp bất kỳ triệu chứng nào. Tuy nhiên, cần thường xuyên theo dõi tình trạng bệnh tiến triển. Cần xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ. Nếu phát hiện đa u tủy có dấu hiệu tiến triển, thầy thuốc quyết định bắt đầu điều trị. Các lựa chọn điều trị tiêu chuẩn bao gồm: Liệu pháp nhắm mục tiêu bằng thuốc tập trung vào các tế bào ung thư. Bortezomib, carfilzomib và ixazomib là các loại thuốc nhắm mục tiêu ngăn chặn hoạt động của một chất trong các tế bào đa u tủy làm cho tế bào đa u tủy chết đi. Các phương pháp điều trị nhắm mục tiêu khác bao gồm các loại thuốc kháng thể đơn dòng liên kết với chất đạm trên tế bào đa u tủy khiến chúng chết đi. Liệu pháp sinh học sử dụng hệ thống miễn dịch để chống lại các tế bào đa u tủy. Các thuốc thalidomid và pomalidomid tăng cường hệ thống miễn dịch và tấn công tế bào ung thư. Thuốc hóa trị giết chết các tế bào đa u tủy. Corticoid điều hòa hệ miễn dịch để kiểm soát tình trạng viêm trong cơ thể. Chúng cũng chống lại các tế bào đa u tủy. Cấy ghép tủy xương còn được gọi là ghép tế bào gốc, là thủ thuật thay thế tủy xương bị bệnh bằng tủy xương khỏe mạnh. Xạ trị sử dụng chùm năng lượng cao như tia X và proton để phá hủy tế bào đa u tủy. Thuốc giảm đau giúp kiểm soát cơn đau xương. Những người bị tổn thương thận nặng cần lọc máu. Thầy thuốc đề nghị một số vaccin để ngăn ngừa nhiễm trùng. Thầy thuốc đề nghị thuốc pamidronat hay zoledronic acid giúp ngăn ngừa mất xương. Nếu bị thiếu máu, thầy thuốc đề nghị dùng thuốc để tăng số lượng hồng cầu.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 526

Ý Kiến bạn đọc