Thầy thuốc Văn nghệ

Đa thai là gì?

Mới đây một bạn đọc từ phương xa viết thư hỏi thầy lang tôi: làm sao có sinh đôi cùng mẹ mà khác cha được? Đây gọi chung là các trường hợp đa thai, nghĩa là một người mẹ mang từ hai thai trở lên trong bụng. Nếu mang hai thai trong bụng một lúc thì gọi là song thai và sinh ra đầy đủ thì gọi là sinh đôi. Nếu mang ba hay bốn thai mà sinh ra còn sống đủ ba hay bốn thì gọi là sinh ba hay sinh tư. Hai thai có thể cùng giới tính hay khác giới tính. Vì tử cung người mẹ có hạn nên khi mang đa thai, thai thường nhỏ con, thời gian mang thai ngắn hơn bình thường một vài tuần và đôi khi thầy thuốc phải mổ theo chương trình để người mẹ yên tâm.

Da-thai

Trong đa thai thì song thai là trường hợp thường gặp nhất nên chúng ta nói nhiều về song thai hay sinh đôi. Có hai trường hợp dẫn đến sinh đôi. Một là sinh đôi giả hay sinh đôi khác trứng và hai là sinh đôi thực hay sinh đôi cùng trứng. Sinh đôi giả là khi có hai trứng của người mẹ rụng cùng một lúc và thụ tinh với hai tinh trùng khác nhau của người bố. Hai hợp tử tạo thành hai phôi khác nhau và hai trẻ sinh ra có thể cùng giới hay khác giới. Sinh đôi thực là khi một trứng thụ tinh tách làm đôi ở giai đoạn đầu của thời kỳ phát triển, mỗi một nửa phát triển thành một phôi và sau đó tạo thành hai trẻ riêng biệt. Hai trẻ sinh đôi cùng trứng thường giống nhau hoàn toàn về giới tính, về hình dáng và nhóm máu, đến nỗi ngay bố mẹ và người nhà cũng không thể phân biệt.

Có rất nhiều rủi ro khi sinh đa thai mà đầu tiên là sinh non, tức là sinh sớm trước tuần lễ thứ 37 của thai kỳ. Kế đến là thai nhi hạn chế tăng trưởng do tử cung chật chội không đủ chỗ cho hai bé. Các rủi ro khác cho trẻ sinh đôi còn bao gồm chứng bại não, phổi chưa trưởng thành, hạ nhiệt và khó ăn uống. Người mẹ thường dễ tăng huyết áp, bong nhau thai, có nhau tiền đạo gây xuất huyết, thiếu máu do lượng sắt và hồng cầu giảm gây mệt mỏi, khó thở và giảm oxy cho em bé.

Về trường hợp đa thai song sinh cùng mẹ khác cha mới phát hiện lần đầu tiên tại tỉnh Hòa Bình, miền bắc Việt Nam thì các thầy thuốc xác định đây cũng là ca song sinh khác trứng. Người mẹ đã có thai lại thụ thai thêm một lần nữa khi một trứng thụ tinh với một tinh trùng khác trong cùng một tháng. Một người phụ nữ có thể thụ thai song sinh khác trứng với hai người đàn ông khác nhau. Điều này xảy ra khi người mẹ đã mang thai và rụng trứng một lần nữa, thai nhi hình thành khi trứng thứ hai thụ tinh với tinh trùng của một người đàn ông khác. Điều đó cũng xảy ra tương tự như trường hợp sinh ba bao gồm một cặp song sinh giống hệt nhau và một em bé thứ ba khác hẳn. Có thể biết cặp song sinh cùng trứng nhờ vẻ ngoài giống hệt nhau nhưng cặp song sinh khác trứng thì khác nhau.

Đa thai là lý do khiến cho thầy thuốc phải kiểm tra các màng nhau sau khi sinh rất cẩn thận. Người ta thường nghi ngờ đa thai khi thấy bụng to lên bất thường, khi người mẹ tăng cân bất thường. Thầy thuốc nghe tim thai có hai nhịp tim thai khác nhau. Muốn chắc chắn thầy thuốc cần siêu âm để thấy rõ đa thai lúc sáu hay mười hai tuần nhưng muốn biết song thai cùng trứng hay khác trứng và cùng cha hay khác cha thì phải nhờ đến xét nghiệm DNA từ nước ối hay từ tóc trẻ lúc sinh ra.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 394

Ý Kiến bạn đọc