Tản văn

Đà Lạt – Mùa hoa mai anh đào

Đi dưới cái nắng vàng trong và tiết trời se lạnh, tôi chợt nhận ra – mùa xuân đã về gần! Mỗi năm vào độ trước thềm xuân mới, hoa Mai anh đào nở thắm trên những con đường dốc núi quanh co, bên bờ các hồ, thác, trên những sườn đồi, bên mái phố, hiên nhà… Đà Lạt như bức tranh đa sắc màu lãng mạn vô cùng…

Loài hoa báo mùa

Có phải bởi đa cảm không; song, mỗi khi ngắm hoa Mai anh đào nở tôi cứ thấy nao nao lòng! Dù đã qua lâu rồi cái thời sách vở, nhưng mỗi mùa hoa Mai anh đào nở tôi cứ thấy sống lại những tháng năm xưa. Với sinh viên Đà Lạt chúng tôi những năm xa ấy, khi hoa Mai anh đào nở là “báo hiệu” nửa năm “đèn sách” đã đi qua và tâm trạng nôn nao sắp được về quê ăn Tết với gia đình. Buồn nhất đối với những sinh viên nghèo, nhà xa không có điều kiện về quê phải ở lại Đà Lạt đón Tết. Và, nhìn hoa Mai anh đào nở thắm trời cao nguyên, những ai xa nhà mới thấy xốn xang bao nỗi niềm…

Hoa-Anh-dao-Da-lat
Ảnh minh họa.

Cũng như Dã quỳ dại, hoa Mai anh đào được giới sinh viên, học sinh rất yêu mến và dành cho nhiều tình cảm. Gắn với những kỷ niệm vui buồn của tuổi học đường, Dã quỳ vàng và Mai anh đào được tuổi trẻ và giới văn nghệ sĩ đặt cho những cái tên khác hàm ý nhiều điều: Hoa báo mùa! Trên thành phố Đà Lạt đã hiện hữu hàng ngàn loài hoa đến từ khắp các châu lục trên thế giới và rất nhiều loài hoa nở quanh năm; duy chỉ có Dã quỳ và Mai anh đào được xem là những loài hoa báo mùa chuyển tiếp.

Nếu hoa Dã quỳ nở là báo hiệu mùa nắng Tây Nguyên đã về, thì hoa Mai anh đào báo hiệu xuân sang. Hãy để ý, khi những bông hoa Dã quỳ cuối mùa rũ cánh, héo tàn thì cũng là lúc những hàng Mai anh đào bắt đầu rụng lá “ngủ đông”. Sau hơn một tháng “bứt lá” để “ngâm” những cành xương trong cái lạnh miên man hòa trong màu nắng vàng ủ mật của đất trời Đà Lạt, để qua Nô-en Mai anh đào bắt đầu hé những chồi non và nở rộ sau đó. Cảnh sắc Đà Lạt lúc này như được trang điểm bằng một màu hồng thắm rất lãng mạn, trữ tình.

Trong những chiều tháng Chạp Tây Nguyên thả hồn trong cái lạnh sắt se bên ly cà phê nóng, nghe du dương những khúc tình ca êm dịu bạn sẽ cảm thấy cuộc sống thi vị biết dường nào! Và, khi những câu hát “Ai lên xứ hoa đào dừng chân bên hồ nghe chiều rơi…” phát ra từ một quán cà phê bên đường, tôi như thấy sắc hồng thắm của loài hoa báo mùa này bâng khuâng khoe sắc và mùa xuân rộn ràng về sớm trên phố núi sương mờ…

Thành phố hoa anh đào

Đà Lạt trước nay được bạn bè trong ngoài nước yêu mến đặt rất nhiều tên gọi khác nhau: “thành phố ngàn thông”, “thành phố mờ sương”, “thành phố mộng mơ”, “thành phố tình yêu”, “thành phố ngàn hoa”… Nhưng dường như chưa có ai đặt tên Đà Lạt – thành phố hoa đào? Mặc dù đã có bài hát “Ai lên xứ hoa đào” của nhạc sĩ Hoàng Nguyên sáng tác từ trước năm 1973, được nhiều ca sĩ thể hiện và là một ca khúc hay viết về Đà Lạt.

Nói Đà Lạt – thành phố hoa đào, chớ nhầm lẫn Đà Lạt với Nhật Bản đất nước được mệnh danh “xứ sở Hoa anh đào”.Mai anh đào của Đà Lạt có phải xuất xứ từ hoa đào Nhật Bản, hoặc của các nước khác hay có nguồn gốc bản địa? Hiện chưa có tư liệu nào khẳng định chính xác. Có ý kiến cho rằng, Mai anh đào là giống Mai địa phương độc nhất của Đà Lạt, chỉ có Đà Lạt mới có giống Mai này. Đây là một loài hoa thân mộc, vừa đẹp vừa quý hiếm mà các nhà khoa học chưa được biết nhiều về nó. Gần đây, có người đã dẫn một số tư liệu và qua một số nhân chứng đã từng sống, công tác lâu năm ở Đà Lạt cho biết, hơn 50 năm trước hoa Anh đào Nhật Bản đã được trồng ven bờ hồ Xuân Hương – Đà Lạt; nhưng sau đó một cuộc đảo chính quân sự do tướng Dương Văn Minh cầm đầu đã nổ ra (ngày 1-11-1963) lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm, quân đảo chính đã cho chặt phá hết những cây anh đào (Nhật Bản) trồng quanh hồ Xuân Hương…

Với cư dân Đà Lạt, bất luận Mai anh đào có nguồn gốc xuất xứ từ nước nào? Có tự bao giờ? Hay “từ đâu em tới…” không quan trọng, mà điều quan trọng và là niềm tự hào là hơn nửa thế kỷ qua cùng với 121 năm hình thành và phát triển của thành phố nên thơ, xinh đẹp này đã hiện hữu một loài hoa quý rất đẹp tô thắm thêm sắc trời cao nguyên mỗi độ Tết đến xuân về! Từ lâu, hoa Mai anh đào đã đi vào thơ ca, nhạc, họa… và là niềm tự hào của người dân phố núi mờ sương!

Theo một số tài liệu còn lưu lại, Mai anh đào ban đầu có tên khoa học là Cerasus SP; về sau đổi tên là Prunus Cesacoides; vì Mai anh đào có hình dáng cây đào, cây mận (thuộc chi Prunus), nhưng đồng thời nó có hoa đơn 5 cánh giống như hoa Mai (thuộc chi Cerasus). Hàng năm, vào cuối tháng 12 và đầu tháng giêng dương lịch (thường trước Tết Nguyên đán), hoa Mai anh đào Đà Lạt nở rộ. Hoa có màu hồng phai, nở và tàn trong vòng 2 tuần lễ. Dù thời gian hoa Mai anh đào nở ngắn nhưng đây chính là thời điểm Đà Lạt “giao mùa”, thời điểm mà cư dân thành phố hoa đang rộn ràng chuẩn bị đón một cái Tết an lành với bao niềm hy vọng mới tươi xanh. Trước và sau Tết Nguyên đán là thời điểm đất trời Đà Lạt đẹp nhất trong năm – mùa khô cao nguyên gắn với mùa du lịch và mùa lễ hội văn hóa, các lễ hội dân gian của cộng đồng cư dân các dân tộc bản địa sống trên cao nguyên Lâm Viên hùng vĩ này…

Hiện nay, Mai anh đào được trồng, chăm sóc và có mặt ở hầu hết các địa phương trên địa bàn TP. Đà Lạt; tập trung nhiều nhất quanh hồ Xuân Hương, trên các con đường Lê Đại Hành, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Nguyễn Du, đường vòng Lâm Viên…; trong khuôn viên một số biệt thự, trên các đồi thông, dốc núi, bên các hồ, thác… Những năm gần đây, Mai anh đào được chính quyền và nhân dân Đà Lạt tích cực trồng thêm nhiều trên các con đường, tại các khu vực công cộng… Đặc biệt, TP. Đà Lạt đã có một con đường được đặt tên – đường Mai anh đào (thuộc phường 8 – lối đi về Thung Lũng Tình Yêu). Tin rằng những năm tới đây, Mai anh đào sẽ nở bông nhiều hơn, tươi thắm, rực rỡ hơn trong mỗi dịp Đà Lạt đón xuân mới.

Thanh Hồng
(Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lâm Đồng)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM Xuân 2016

Ý Kiến bạn đọc