Truyện ngắn

Cục máu đông

 

Bà Binh cuốn tờ báo quăng vào góc nhà, miệng lẩm bẩm: “Gớm! Giờ nầy mà còn bàn chuyện tự trọng với tự triu… Tự trọng là tự tròng vào cổ cái thua thiệt, tròng trành, tổn thất, tự ti… chớ được cái khỉ mốc gì…?”. Như ông chồng bà nè, suốt 20 năm cứ cắm cúi với nghề giáo viên, bảo dạy thêm thì sợ vi phạm qui chế, bảo đổi trường thì sợ đồng nghiệp cười chê, bảo đổi nghề thì… thấy thương bọn trẻ quá, cứ nhớ mấy cây phượng hè trổ bông đỏ rực, nhớ tiếng trống nhắc giờ lên lớp, nhớ tiếng gọi thầy sao quá đỗi thân thương… Cứ vậy mà lương không đủ mua sách, nách đeo hai ba chứng bệnh, thức khuya dậy sớm mòn mỏi cả thể xác lẫn tinh thần. Mô phạm mãi, đến khi nhận được quyết định giữ chức hiệu phó thì căn bệnh ung thư phổi bộc phát, giã từ dương thế.

Bà vẫn nhớ, một người bạn nổi tiếng sống chuẩn mực, chữ liêm, chữ sĩ dường như đã thấm sâu vào máu thịt, lúc nào cũng giữ tư cách, sống thanh cao. Mặc dù nhiều năm nắm chức phó phòng ở một đơn vị kinh tế dồi dào tiền của, mặc dù am hiểu chuyên môn, thông thạo cả Anh lẫn Pháp ngữ, nhưng do không ăn cánh với đám “gù lưng”, ông ấy bị hất văng ra khỏi đơn vị. Khi chuyển đến không phải một mà vài cơ quan khác, ông vẫn giữ lối sống như thế cho đến ngày về hưu. Cũng may, sau 40 năm vật lộn với cuộc sống, tài sản cuối cùng ông giữ được là căn hộ rộng chưa tới 60m2 ở một chung cư dành cho người thu nhập thấp. Bệnh tật hoành hành, cuộc sống thiếu trước hụt sau, một khung trời ảm đạm che phủ cuộc sống của ông ở độ tuổi 70… Rồi còn một con người được đặt cho biệt danh “Shakespeare Việt Nam”. Vốn là biên tập viên của một cơ quan văn hóa, suốt cả đời chỉ dán mắt vào tài liệu, sách báo, chữ nghĩa, ai xui gì cũng không làm, cơ hội sờ sờ cũng không nắm bắt, cả ngày có thể thao thao bất tuyệt với “Ăn mày dĩ vãng” của Chu Lai, với nguyên nhân ra đời bài thơ “Tây tiến” của Quang Dũng, với những chi tiết đặc sắc trong “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi… Ngày trở về nhà, sự “thông thái” của ông được đáp trả bằng một tầng lầu trong khu tập thể nhỏ hẹp, phòng khách phải kê cả chiếc giường ngủ, phòng ăn kiêm luôn nơi làm việc, học hành của con cháu. Trong khi không ít đồng nghiệp của ông sống theo phương châm “Thợ may ăn vải, thợ vẽ ăn hồ”, mà họ có nhà cao cửa rộng, cuộc sống sung túc, sinh hoạt thảnh thơi.

So-620--Nhan-tai-Tai-nhan---Pham-Cong-Thang---Anh-1
Nhận tai – Tại nhân – tổng hợp – Phạm Công Thắng.

Mà thôi, nói đâu xa, ngay bản thân bà cũng là một “bài học lớn” cho những ai muốn lập nghiệp tiến thân. Từ một nhân viên giao nhận văn thư ở phường, bà “chạy” lên quận làm cán bộ tư pháp, được 3 năm bà trưng ra cái bằng cử nhân luật và được chuyển qua tòa án, thấy việc đọc hồ sơ nhức đầu, mỏi mắt, bà “tương kế tựu kế” chạy lên cấp thành phố nhận chức phó phòng thanh tra ở Sở Nhà đất. Trong thời kỳ bao cấp, với chức danh đầy uy lực ấy, bà được cấp quận duyệt cấp hai căn nhà với lý do “hoàn cảnh khó khăn, không có chỗ ở nhất định”. Thời gian sau, hai căn nhà đó được hóa giá, chuyển sở hữu, bà gấp rút bán đi, ôm tiền tỷ bỏ vào ngân hàng. Thử nghĩ, nếu cứ sống thẳng thắn, thật thà như hai ông bạn “mắc dịch” kia, thì giờ nầy người ta đâu coi bà Binh là kẻ thức thời, tài giỏi nữa. Bà quan niệm, mọi hoạt động trên đời này, có lên trời xuống biển, có tên lửa hay tàu ngầm, tất cả cuối cùng cũng chỉ là để phục vụ cho đời sống của con người. Máu chảy về tim thôi! Mỗi lần làm được điều gì theo ý nguyện, bà thường cười mở toát miệng có hai cái răng dư, thốt lên như thế. Đó là chân lý do bà tự chiêm nghiệm ra, thách đố những kẻ học cao hiểu rộng xem có từ ngữ nào chuẩn hơn không?!

Mối lo lớn nhất của bà chính là thằng con trai đã ngoài 30 tuổi mà cuộc đời chưa làm nên “cơm cháo” gì. Tất cả đều là bà phải làm cho nó từng chút một, từ việc xin điểm vào trường đại học, tậu cho cái bằng thạc sĩ kinh tế đến tổ chức lấy vợ và sinh hai đứa con… đều phải nhờ vào sự cưu mang của người mẹ sắp bước vào tuổi hưu. Bà đã “chạy” cho nó đến ba đơn vị, chỗ nào cũng ngon ăn, nhưng nó không biết cất đầu lên, cứ mãi cam phận làm lính lác, lãnh lương lọc cọc. Bà không ngờ nó nhiễm tánh tình của ông chồng quá sâu đậm, chỉ chú tâm làm nghề chứ không tìm cách kiếm tiền hoặc… leo lên. Có quyền sẽ có tiền, có tiền thì “tiên” cũng mua được. Ở cái xã hội đất chật người đông, ghế ít như thế nầy, nếu không chen lấn, giẫm đạp thì đến bao giờ mới tiến thân? Nhiều lần bà vừa khuyên vừa răn nó không thể sống hiền lành như thế, nó cứ hứa “con sẽ cố”, sau đó thì mèo cứ hoàn mèo. Có hôm, tức giận bà thét lên: “Mầy là cục máu đông trong huyết quản của tao!”, nó ngơ ngác: “Cục đó là… cục gì?”. Bà nghẹn họng: “Cục đó… mầy đi hỏi mấy ông… mắc bệnh tim sẽ biết… Khờ khạo quá!”.

Nhưng rồi người mẹ nào mà không thương con, bà Binh cũng có cách thương kiểu… gấu ó. Qua giới thiệu của một vị có quyền chức, một buổi sáng trời nắng rực, bà tìm đến tòa soạn tờ báo được xem là ăn khách nhất thành phố, gặp ngay ông phó tổng biên tập phụ trách nội dung. Sau những lời chào hỏi xã giao, thấy người chủ cơ quan có vẻ cởi mở, hiếu khách, bà Binh đặt ngay vấn đề muốn gởi đứa con trai vào làm ký giả chuyên nghiệp. Khi được hỏi quá trình học vấn, sở trường, bà tuôn một hơi: “Úi, ông khỏi phải lo, thằng con tôi nó chăm ngoan lắm. Nó đã có bằng thạc sĩ từ lâu rồi. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh là con tôi, ngay từ bé nó đã tỏ ra là thần đồng, có năng khiếu viết văn, do thời thế đẩy đưa hiện nay nó tạm làm cho công ty cung ứng hàng hóa. Ông nghĩ xem, lúc học lớp 5, một bài văn của nó miêu tả hay đến mức cô giáo xúc cảm, hạ bút cho nó 9 điểm. Văn mà đạt điểm như thế thì chỉ có tầm cỡ ông Tô Hoài, ông Nguyễn Tuân mới làm nổi thôi!”. Ông phó TBT thích thú: “Hay quá! Tả cái gì?”. Bà Binh sôi nổi hơn: “Nó miêu tả trận An Dương Vương dùng nỏ thần đánh tan tác quân của Triệu Quang Phục… Ông coi, nó có giỏi sử không?”. Chủ cơ quan trợn mắt: “Bà nói cái gì? Triệu Quang Phục là quân ta mà! Nếu tôi nhớ không lầm, hai vị nầy ở hai triều đại cách xa đến… 800 năm, bà nói sao vậy?”. Người đàn bà vỗ trán: “Úi cha, tôi nhầm! Đánh quân Triệu Đà… Già rồi, cái gì cũng hay chồng chéo, ông thông cảm nhé!”. Nghĩ ngợi một lúc, ông phó tổng biên tập đứng lên: “Thôi được. Hy vọng là bà nhầm chứ không phải cháu nó tả. Ngày mai bảo nó đến đây, tôi sẽ cho nó thử việc…”. Người đàn bà miệng mồm dẻo quẹo nắm tay người nhờ cậy: “Ôi! May mắn lắm mới gặp người dễ thương, tử tế như ông. Nếu nó siêng năng, ông cất nhắc cháu nhé. Ơn càng lớn thì trả càng sâu. À mà, ông đi Nga chưa, lúc nào thu xếp được, mình mời gia đình ông một chuyến, đến xứ sở của tình sử Kachiusa, của búp bê Matroska, quê hương của nhà thơ Puskin vĩ đại, của rượu Vodka trứ danh thế giới, và trên đất nước rộng lớn đó có cả những lâu đài đẹp hơn giấc mơ hoa…”. Thấy cuộc giao tiếp diễn ra trơn tru ngoài mong đợi, vừa ra khỏi cổng cơ quan theo thói quen, bà Binh nở nụ cười thỏa mãn, miệng lẩm bẩm: Máu chảy về tim thôi! Bà biết báo chí là ngành có “quyền lực”, giao tiếp rộng, dễ tiếp cận với những nhân vật cấp cao về chính trị lẫn kinh tế, nếu biết “làm ăn” sẽ mau giàu có, đổi thay số phận, có thể từ bệ phóng nầy thằng con của bà sẽ “bay” trên mặt đất.

*
Thời gian trôi như qui luật ngàn đời. Ba tháng sau, thằng con bà mang về một công văn có đóng dấu của tòa soạn, chữ ký của ông phó tổng biên tập mà bà cho là… dễ tính đến ngu ngơ: “Thưa bà, sau một thời gian thử việc, mặc dù đã thuyên chuyển nhiều bộ phận chuyên môn, mặc dù tòa soạn đã cử nhiều phóng viên có tay nghề kềm cặp, nhưng người con trai dễ mến của bà không thể làm nghề ký giả được. Bà nói An Dương Vương đánh quân Triệu Quang Phục, còn anh ta lại nghĩ vị tướng (Thục Phán) nổi tiếng trước Công nguyên của nước nhà “đánh nhau” với quân Dương Triệu Vũ. Anh ta có vẻ thích giới showbiz nên cứ nhớ cái tên chàng ca sĩ điển trai nầy, bà thử đưa đứa con yêu quí sang lĩnh vực ca múa xem sao?! Riêng cái bằng thạc sĩ kinh tế, chúng tôi cho xác minh, thì không có hồ sơ gốc, thưa bà. Mấy lời thông báo, có thể bà sẽ không vui lòng, nhưng không thể làm gì hơn. Kính chúc gia đình bà sức khỏe, an khang!”.

Bà Binh ngã vật trên chiếc ghế sô-pha bọc nhung tím, một lúc sau bà thốt lên: “Hôm trước đây, mầy có đưa cái phong bao đựng 50 triệu cho ông ấy không?”. Thằng con lắp bắp: “Có! Nhưng… ổng cho người lập biên bản rồi trả lại… Số tiền đó con đem… đổi chiếc xe SH Italy đời mới… Ủa, con đi mấy tháng nay mà mẹ không thấy sao?”. Bà Binh gào lên: “Ối, trời! Tôi cứ ngỡ nó đã làm ra tiền, dè đâu nó chỉa mánh của tôi đem mua xe… Đồ chết tiệt!”. Không khí căng thẳng trong ngôi nhà có giàn thiên lý kéo dài cho đến ngày người đàn bà cầm tờ thông báo nghỉ chờ hưu. Vốn là người nhiều mưu mẹo, bà không thể để cho thằng con cứ chuốc từ thất bại nầy đến vô duyên khác; cũng qua mối thân quen, bà quyết định “binh” ván bài cuối cùng trước khi rời bỏ chiếc ghế. Sau nửa tháng chạy vạy, bà đưa được thằng con vào ngành Hải quan, cấp trên ưu ái bố trí ngay khâu kiểm tra hàng hóa nhập cảnh tại một phi cảng nổi tiếng sầm uất. Bà thở phào nhẹ nhõm cho dù đã tốn nhiều vật chất và cả không biết bao nhiêu cuộc nhậu nhẹt đến bò lê bò lết. Đến lúc nầy thằng con của bà có vẻ đã “tỉnh giấc mơ hoa”, thấy nó mang về nhà nhiều món hàng đắt giá, biết tích lũy tiền bạc để cho hai đứa con có điều kiện vào trường quốc tế.

Một chiều mưa rơi tầm tã, chiếc xe cảnh sát đỗ xịch trước cửa nhà, thằng con bà bị bắt về tội nhiều lần tiếp tay cho bọn buôn hàng cấm. Với hiểu biết của người từng làm việc ở tòa án, bà đoán núm ruột duy nhất sẽ ngồi tù không dưới 10 năm, tan tác cuộc đời. Qua một giờ làm thủ tục khám xét, nhân viên công vụ đưa kẻ phạm tội về trại giam, chiếc xe lao trong màn đêm giá buốt.

Sau mấy phút nằm vật trên nền nhà, bà Binh trở dậy, miệng phều phào như muốn nói: Mình chính là “cục máu đông” làm tắc nghẽn cuộc đời của nó!

Tháng 8-2020

Trần Tử Văn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 620

Ý Kiến bạn đọc