Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi

Con Ky và con Vá của cụ Phan Bội Châu

Nếu có dịp đến thành phố Huế (tỉnh Thừa Thiên Huế) và thăm nhà lưu niệm Nhà cách mạng Phan Bội Châu ở bên dốc Bến Ngự chúng ta sẽ thấy hai tấm bia mộ của hai con chó tên là Ky và Vá.

Khi bị thực dân Pháp quản thúc, đưa về an trí tại Bến Ngự, Cụ Phan bị bọn tay sai mật vụ của Pháp thường xuyên rình mò. Để đối phó Cụ Phan nuôi 2 con chó, đặt tên là Ky và Vá.

So-519--Con-Ky-va-con-Va-cua-Phan-Boi-Chau---Anh-3
Mộ con Ky – Mộ con Vá.

Khi cả 2 con chó Ky và Vá đều chết vì già, Cụ Phan rất thương tiếc và cho mai táng rất cẩn thận tại một nghĩa trang riêng. Đồng thời, Cụ Phan còn cho dựng 2 tấm bia và khắc hai bài minh ghi lại công đức của hai con chó trung thành.

Phần đầu bài minh khắc trên bia con chó Ky viết: “Người hơi có đức nhân thường kém về phần trí/ Kẻ hơi có đức trí thường kém về phần nhân/ Vừa trí vừa nhân, thực là ít thấy! Ai ngờ con Ky này lại đủ hai đức ấy!”.

Phần đầu bài minh ở bia con Vá được Cụ Phan viết: “Vì có dũng nên liều chết phấn đấu/ Vì có nghĩa nên trung thành với chủ”.

Cụ Phan kết lại: “Há như ai kia/ Mặt người dạ thú/ Nghĩ thế mà đau/ Dựng bia mộ chó!”.

Đích thị là Cụ Phan chửi bọn Việt gian, tay sai, mật thám làm việc cho thực dân Pháp!

Nguyễn Văn Toàn
(Phường Phú Hiệp – TP. Huế)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 519

Ý Kiến bạn đọc