Thầy thuốc Văn nghệ

Cơn ác mộng

Cơn ác mộng là những giấc mơ đáng lo ngại liên quan đến cảm xúc tiêu cực như lo lắng hay sợ hãi. Cơn ác mộng thường xảy ra ở trẻ em nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi.

Cơn ác mộng bắt đầu ở trẻ em từ 3 đến 6 tuổi và có xu hướng giảm sau 10 tuổi.

Khi những cơn ác mộng xảy ra thường xuyên, nó thường gây đau khổ, làm gián đoạn giấc ngủ và ảnh hưởng hoạt động ban ngày. Những cơn ác mộng thường xảy ra sau nửa đêm. Chúng khiến ta thức giấc và trở lại giấc ngủ khó khăn.

Cơn ác mộng đánh thức ta dậy. Ta cảm thấy sợ hãi, lo âu và buồn bã. Ta cũng vã mồ hôi, nhịp tim đập thình thịch khi đang nằm trên giường. Ta tỉnh dậy và có thể nhớ lại chi tiết về giấc mơ.

Cơn ác mộng gây ra đau khổ khiến ta không thể trở lại giấc ngủ dễ dàng.

Ta thấy buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi và làm việc kém năng suất.

Cơn ác mộng kéo dài có thể gây ra rối loạn giấc ngủ đáng kể.

Những cơn ác mộng kéo dài được kích hoạt bởi nhiều yếu tố bao gồm căng thẳng hay lo âu. Đôi khi những căng thẳng của cuộc sống hàng ngày như ở nhà hay trường học gây ra những cơn ác mộng. Một thay đổi lớn như cái chết của người thân cũng có tác dụng tương tự. Những cơn ác mộng cũng thường xảy ra sau khi gặp tai nạn, chấn thương, lạm dụng thể chất hay tình dục. 

Những thay đổi trong lịch trình ngủ và thức giấc bất thường có thể làm tăng nguy cơ bị ác mộng. Mất ngủ tăng nguy cơ cơn ác mộng.

Một số loại thuốc chống trầm cảm, thuốc trị cao huyết áp, thuốc chẹn bêta và thuốc trị bệnh Parkinson hay thuốc cai thuốc lá cũng gây ra những cơn ác mộng.

Sử dụng ma túy và rượu cũng gây ra những cơn ác mộng.

Trầm cảm và rối loạn sức khỏe tâm thần có liên quan đến ác mộng. Những cơn ác mộng có thể xảy ra trong bệnh tim hoặc ung thư.

Sách và phim kinh dị đặc biệt là xem trước khi đi ngủ có thể gây ra những cơn ác mộng.

Cơn ác mộng có thể gây ra buồn ngủ ban ngày quá mức dẫn đến những khó khăn ở trường hoặc nơi làm việc, ảnh hưởng đến lái xe và sự tập trung.

Cơn ác mộng đưa đến ý nghĩ tự tử hay cố gắng tự tử.

Không có xét nghiệm chẩn đoán cơn ác mộng. Để chẩn đoán, thầy thuốc xem xét tiền sử bệnh và triệu chứng. Thầy thuốc khám tổng quát để xác định bất kỳ bệnh lý nào góp phần vào những cơn ác mộng. Nếu những cơn ác mộng tái phát nhiều lần, thầy thuốc giới thiệu đến một chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Nếu giấc ngủ bị xáo trộn nghiêm trọng, thầy thuốc đề nghị nghiên cứu về giấc ngủ qua đêm để xác định xem những cơn ác mộng có liên quan đến rối loạn giấc ngủ khác hay không. Cảm biến đặt trên cơ thể sẽ ghi lại và theo dõi sóng não, mức độ oxy trong máu, nhịp tim và hơi thở, cũng như chuyển động mắt và chân khi ngủ.

Điều trị cơn ác mộng thường không cần thiết. Tuy nhiên, việc điều trị là cần thiết nếu những cơn ác mộng gây rối loạn giấc ngủ và gây trở ngại cho hoạt động ban ngày. Các lựa chọn điều trị bao gồm điều trị bệnh lý khi những cơn ác mộng có liên quan đến tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Nếu một tình trạng sức khỏe tâm thần như căng thẳng lo âu góp phần vào những cơn ác mộng, thầy thuốc đề nghị các kỹ thuật giảm căng thẳng, tư vấn điều trị với chuyên gia sức khỏe tâm thần. Thuốc men hiếm khi được sử dụng để điều trị ác mộng nhưng được khuyến cáo cho những cơn ác mộng nghiêm trọng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 528

Ý Kiến bạn đọc