Ngoài nước

Chuyện khỉ làm việc thay người

Đến Malaysia người ta thường thấy hình ảnh một lão nông dắt vài ba chú khỉ đến các trang trại để hái dừa thuê. Dạy khỉ hái dừa để lấy tiền công hoặc ăn chia tỷ lệ phần trăm số dừa hái được đang rất thịnh hành. Ở Malaysia, mỗi năm có hơn 1.000 con khỉ được huấn luyện để làm công việc hái dừa. Những chú khỉ thoăn thoắt trèo lên các cây dừa rất cao và mỗi ngày một chú khỉ có thể hái được 1.000 quả dừa, năng suất hơn rất nhiều một người thanh niên nhanh nhẹn và khỏe mạnh.

Những chú khỉ có thể phân biệt được dừa non, dừa già và hái hết những quả dừa cần hái. Hái xong một cây chủ nhân chỉ cần “bồi dưỡng” cho nó một vài quả chuối hoặc một nắm cơm, các chú khỉ ăn vội ăn vàng rồi lại trèo lên cây khác tiếp tục làm việc.

Một ông chủ trang trại thường nuôi vài chú khỉ, những chú khỉ này không phải trả tiền công mà rất dễ bảo, tuổi thọ chúng cũng rất cao khoảng 20 năm, đây có thể gọi là lực lượng “lao động rẻ tiền”.

Nhà nước Malaysia đã thành lập một trường chuyên huấn luyện khỉ. Năm 1980, Chính phủ còn ra một quy định mỗi năm trao phần thưởng cho những trang trại trồng dừa có hiệu quả nhất, phần thưởng là một chú khỉ biết hái dừa.

Thông thường các chú khỉ rất biết nghe lời nhưng có một lần phát sinh sự kiện rất hiếm gặp là các chú khỉ “bãi công” tập thể.

Một ngày nọ, khi người chủ ra lệnh cho lũ khỉ đã được huấn luyện trèo lên cây để hái dừa thì đột nhiên lũ khỉ cứ đứng ỳ ra không chịu đi làm. Sau sự kiện này, người quản lý thừa nhận rằng lũ khỉ bãi công là đúng, nguyên nhân là do một sự nhầm lẫn nào đó mà khẩu phần chuối ăn của chúng bị cắt giảm. Thông qua “đàm phán” hai bên đã đạt được thỏa thuận là bồi thường cho chúng số chuối đã bị cắt, thế là lũ khỉ lại rất vui vẻ làm việc. Sự kiện bãi công kết thúc nhưng các nhà khoa học không thể lý giải nổi vì sao chúng lại có hành động tập thể và sự truyền đạt ý tưởng bãi công đến từng cá thể bằng cách nào? Hiện tượng “tranh chấp lao động” này chưa xảy ra bao giờ và vấn đề khó hiểu trở thành một đề tài nghiên cứu lý thú của các nhà khoa học.

Ngoài Malaysia, ở Thái Lan người ta cũng dạy khỉ hái dừa, nghe nói việc dạy khỉ hái dừa ở Thái Lan đã có từ hơn 100 năm qua. Trường dạy khỉ hái dừa ở Thái Lan thường dạy những chú khỉ khoảng 2 đến 3 năm tuổi và các chú khỉ đều là của những nông dân điạ phương gửi đến để nhà trường huấn luyện. Ở trong trường các chú khỉ sẽ được huấn luyện các kỹ năng hái dừa. Dưới sự khống chế của các sợi dây thừng các chú khỉ phải khôn ngoan giấu mình trong tán lá dừa tìm những quả dừa cần hái rồi dùng tay vặn cho những quả dừa đó rơi xuống đất. Công việc chỉ có như vậy nhưng đòi hỏi phải có một thời gian dài khổ luyện.

Đối với con người, công việc trèo hái dừa ở những cây cao là công việc vất vả và rất nguy hiểm, chính nhờ có những chú khỉ mà công việc trở nên đơn giản.

Cây dừa là một sản vật rất kinh tế ở Thái Lan. Nước dừa đông lạnh là nước giải khát được ưa chuộng ở các bãi biển, sử dụng khỉ hái dừa vừa nhanh lại không tốn kém lắm nên người Thái Lan rất mến những chú khỉ làm công việc hái dừa.

Ngoài việc hái dừa, khỉ còn làm được những công việc khác đòi hỏi có “trí tuệ”. Ở cảng Elizabeth Nam Phi có một con khỉ tên là Jack, nó được ông chủ huấn luyện rất nghiêm khắc có thể độc lập bẻ ghi để cho đoàn tàu di chuyển từ đường này sang đường khác. Chủ nhân của nó là một công nhân bẻ ghi đường sắt lão luyện, do bị tai nạn tàn phế cả hai chân nên ông đã huấn luyện con khỉ thay mình làm việc. Trong 9 năm làm việc thay ông chủ nó không để xảy ra sự cố gì, đây là một thành tích đáng nể đối với cả con người khi làm công việc này.

Ở Mỹ, hàng năm từ tháng 5 đến tháng 10, Cục Lâm nghiệp phải tuyển thêm rất nhiều nhân công để làm công tác bảo vệ rừng. Những người làm công tác bảo vệ rừng này phải chịu đựng sự cô đơn, buồn tẻ trên những chòi cao ở trong rừng sâu. Liệu có thể dùng khỉ thay thế công việc của những người này không? Một nhà động vật Mỹ đã nuôi dạy 3 chú khỉ để cho làm công việc bảo vệ rừng này. Kết quả là những chú khỉ rất nhẫn nại đứng trên các chòi canh đưa ánh mắt cảnh giác quan sát khắp nơi, nếu thấy hiện tượng khói lửa hoặc đám cháy là chúng ấn chuông cảnh báo cho các nhân viên của Cục Lâm nghiệp. Nhưng khỉ không phải là người, sự nhẫn nại của chúng cũng có hạn nên cứ 3 tiếng lại phải cho chúng đổi ca.

Ở Ấn Độ dùng khỉ làm hướng dẫn viên trong các khu du lịch là một loại hình phục vụ được đánh giá rất đặc sắc. Mỗi khi các du khách bị lạc hoặc gặp vấn đề khó khăn gì đó là lập tức một chú khỉ mặc đồ Tây xuất hiện trước mặt du khách và rất nhiệt tình dắt tay khách ra khỏi nơi khó khăn.

Ngoài làm công việc hướng dẫn viên các chú khỉ còn hiểu được tâm lý của khách để có hướng phục vụ: Chẳng hạn như du khách chỉ vào bụng là các chú khỉ biết du khách đang đói, nó sẽ dẫn du khách đến nhà hàng ăn uống; nếu du khách đưa tay ra sau đầu làm như muốn ngủ, các chú khỉ sẽ dẫn du khách đến nhà nghỉ; nếu du khách làm động tác muốn uống rượu các chú khỉ sẽ dẫn du khách đến quầy bar. Khi công việc phục vụ hoàn tất các chú khỉ sẽ chìa cánh tay lông lá ra xin tiền “buốc-boa” của du khách.

Các chú khỉ làm hướng dẫn viên du lịch đều được đào tạo huấn luyện chuyên môn hơn một năm ở trong trường, bao gồm: đối xử lịch sự, nhìn mặt đoán ý người và lòng trung thực. Sau khóa học các chú khỉ được cấp “giấy chứng nhận tốt nghiệp”. Mặt trước giấy chứng nhận ghi tên và dán ảnh chú khỉ, mặt sau là thành tích học tập. Giấy chứng nhận tốt nghiệp để ở trong túi áo của các chú khỉ để cho du khách có thể kiểm tra.

(Theo Xinhuanet.com)

Nguyễn Đình (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 388

Ý Kiến bạn đọc